Đinh Quang Anh Thái
Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích từ trần đột ngột do bị nhồi máu cơ tim ngày 3 Tháng Ba năm 2016. Ông ra đi trong lúc đang ngồi trên máy bay từ Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn đi Manila-Phi Luật Tân để dự Hội Nghị Biển Đông do ông tổ chức cùng nhiều đoàn thể khác khắp thế giới
Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích. (Hình Trần Triết/NV)
Ngay sau khi hung tin này được báo Người Việt đăng trên NVOnline rạng sáng ngày mùng 3, rất nhiều người đã bầy tỏ lòng thương tiếc ông, một nhà giáo, một nhà nghiên cứu tận tụy với văn hóa dân tộc, một người luôn dấn thân cho khát vọng dân chủ của Việt Nam.
Trong một email gửi tòa soạn Người Việt, nhà báo kỳ cựu Dan Southerland, phó tổng giám đốc đặc trách chương trình của Đài Á Châu Tự Do (RFA) bầy tỏ tâm trạng của ông khi biết tin vị giám đốc đầu tiên của Ban Việt Ngữ RFA mệnh chung: “Sững sờ và thật buồn!”
Qua email, ông Southerland cho biết, Tháng Hai vừa qua, tức đúng một tuần trước ngày từ trần, Giáo Sư Bích đã dịch một thơ của ông và có lẽ đó là công việc dịch cuối cùng của ông Bích. Ông Southerland nói, bài thơ này ông cảm tác khi thắp hương cho Anh Linh những tử sĩ Việt Nam Cộng Hòa ngay tại Nghĩa Trang Biên Hòa vào cuối năm 2013; và ông có cảm tưởng “bản dịch của Bích còn hay bản gốc do tôi viết.”
Nhà báo Dan Southerland thắp hương tại Nghĩa Trang Biên Hòa tháng 12 năm 2013. (Hình do ông Southerland cung cấp)
Dưới đây là bài thơ tiếng Anh của nhà báo Dan Southerland và bản dịch tiếng Việt của cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:
Vietnam: Honoring the Dead
I met a vet on the metro train
He’d served three tours in Bien Hoa
I’d seen war there, too, many times
Can’t ever forget it, can you? I asked
Can’t ever forget, said he
But, he said, you’ve got to stop thinking about it
No, that doesn’t work, thought I
With every chopper crossing the sky
It all comes back again
And I think of all the dead
Not just our boys
But also the thousands and thousands of Vietnamese
Buried in those two big cemeteries near Bien Hoa
(Written on December 2, 2014)
Một quân nhân Việt Nam Cộng Hòa hỏi cung tù binh Cộng Sản, bên trái là ông Southerland, trong trận Mậu Thân II tháng 5 năm 1968 tại Sài Gòn. (Hình do ông Southerland cung cấp)
Việt Nam:
Tưởng Nhớ Người Nằm Xuống
Thơ tiếng Anh gốc của Dan Southerland
Trên metro tôi gặp một cựu chiến binh
Đã ba “tua” sang chiến đấu ở Biên Hòa
Tôi cũng đã thấy chiến tranh bên bển, quá nhiều
“Liệu có quên được không?” tôi hỏi
Vô phương quên, anh nói
Nhưng rồi mình cũng phải cố quên đi
Vẫn không được, anh ạ, tôi nghĩ
Bởi với mỗi trực thăng bay qua
Là tất cả những hình ảnh đó trở lại
Và tôi nghĩ đến tất cả những người nằm xuống
Không chỉ bọn lính trẻ bên mình
Mà còn cả hàng ngàn hàng vạn lính Việt
Được chôn cất nơi đây, hai nghĩa-trang cực lớn ở Biên Hòa.
Nguyễn Ngọc Bích dịch từ bản gốc
“Vietnam: Honoring the Dead”
Springfield, VA
26 tháng 2, 2016
Nhà báo Dan Southerland, trong cuộc chiến Việt Nam, làm việc cho hãng tin UPI và tờ The Christian Science Monitor, và cũng từng tường thuật chiến sự tại Cambodia, Lào, và cuộc chiến giữa Ấn Độ và Pakistan năm 1971. Ông là một trong số hiếm hoi ký giả ngoại quốc ở lại tới ngày cuối cùng và chứng kiến giây phút chót của Việt Nam Cộng Hòa 30 Tháng Tư 1975. Từ 1985 đến 1990, ông là giám đốc văn phòng Washington Post tại Bắc Kinh và tường thuật vụ đàn áp đẫm máu phong trào dân chủ Thiên An Môn, và do loạt bài này ông được trao giải Pulitzer.
