Người có tâm Bồ Tát rời kiếp này thanh thản
Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích, sinh năm 1937 tại Hà Nội, lớn lên tại Sài Gòn, năm 1954 ông Nguyễn Ngọc Bích sang Mỹ du học theo chương trình học bổng Fulbright, tốt nghiệp ngành khoa học chính trị tại Đại học Princeton University năm 1958.
Sau biến cố 30/4/1975, ông cùng gia đình rời Việt Nam sang Mỹ, và định cư tại tiểu bang Virginia.
Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích từng có thời gian giảng dạy tại các đại học George Mason (1979-89), Trinity College (1979-81) và Georgetown University (1980-86). Ông được Tổng thống Hoa Kỳ George H.W. Bush (Bush cha) chỉ định vào chức Quyền Tổng giám đốc Giáo dục Song ngữ trên toàn quốc (1991-93).
Ông là Giám đốc đầu tiên của Ban Việt Ngữ Đài Á Châu Tự Do RFA từ ngày thành lập cho đến lúc về hưu năm 2003.
Ngoài dạy học và làm truyền thông, ông Bích cũng còn là một nhà biên khảo và dịch-giả có uy tín về văn thơ VN.
*Nguyễn Khanh
Với mọi người, Ông là một học giả, một người hăng say làm việc, sẵn sàng tham gia mọi sinh hoạt, sẵn lòng gánh vác những việc nặng nhọc nhất. Với anh chị em chúng tôi, ông là một người thầy, một người anh và là một người bạn rất chân tình. Vì thế, không ai ngạc nhiên khi ngay sau khi được báo tin Ông mất, những người bạn và những người biết Ông đều sửng sốt, có người bảo với anh em chúng tôi rằng con người đáng quý nhất trên cõi đời này không còn nữa.
Trong suốt thời gian cả chục năm trời giữ vai trò của người điều hành Ban Việt Ngữ, điều tất cả chúng tôi đều nhìn thấy và không bao giờ quên là hình ảnh một Sếp Bích bắt đầu ngày làm việc với nụ cười, và kết thúc ngày làm việc cũng bằng một nụ cười. Vì thế, bài học lớn nhất mà Ông để lại cho chúng tôi là bài học bao dung, tha thứ, không bao giờ giận hờn ai, xem tất cả mọi chuyện đều quá nhỏ, chỉ có tình anh em, gia đình mới là điều đáng phải quan tâm.
Đó cũng chính là ước nguyện của ông ngay từ ngày đầu tiên khi bước vào nhận trách nhiệm xây dựng đại gia đình Ban Việt Ngữ, chăm sóc chương trình phát thanh hàng ngày từ khi chương trình còn là một đứa bé nằm nôi, cho đến ngày nhìn thấy đứa bé thật sự trưởng thành, và gia đình Ban Việt Ngữ mà ông đã bỏ nhiều công sức để gầy dựng ngày một lớn hơn, vững mạnh hơn và biết thương yêu nhau hơn, đúng như ý ông mong muốn trước ngày chia tay với chúng tôi để về nghỉ hưu… (trích)
*Cao Nguyên
… Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, người anh kính mến của tôi đã vĩnh viễn cách xa những thân hữu quanh anh. Nhắc đến giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, trong giới văn học và truyền thông, tôi nghĩ người biết và hiểu anh không ít. Bởi nguyên cả cuộc đời anh luôn tận tâm với sứ mệnh của người cầm bút vì chính sử và tận tình với quê hương dân tộc.
Ngoài cơ sở xuất bản “Tổ Hợp Miền Đông” do chính anh thành lập với mục ñích nghiên cứu văn học sử Đông Phương và xuất bản những quyển sách có giá trị phục hồi và khai sáng văn học sử Việt Nam.
Cứ nhìn vào tiểu sử và quá trình hoạt động của anh, đủ thấy đây là một điển hình nhân cách sống vì Dân và vì Nước.
Hạnh phúc lắm cho tôi khi được anh tiếp nhận với cả tình của một người anh và một người bạn.
Tấm lòng sống vì mọi người của anh được tất cả anh chị em trong CLB Văn Học Nghệ Thuật Hoa Thịnh Đốn ghi nhận sâu sắc và tâm đắc. Nên chi trong những buổi họp cộng Vồng, hội cao niên, câu lạc bộ Tin Sách… mà thiếu vắng anh là như thiếu một tâm hồn đồng điệu cả về mặt nhân sinh nghệ thuật sống làm người trong tâm tư người cầm bút thân ái và nhân bản.
Từ những lẽ đó, tôi nghĩ trong hiện hữu các sinh hoạt cộng đồng hay văn học anh không cô đơn, vì bên anh luôn có thân hữu đồng hành. Hơn thế, người luôn đồng hành cùng anh ở mọi nơi và mọi lúc là Tiến sĩ Đào Thị Hợi – người vợ cũng là người trợ tá đắc lực của anh, cùng làm việc và cùng chia sẻ buồn vui qua những thăng trầm thời cuộc.
Thay vì nói lời vĩnh biệt, tôi xin được nói lời tạm biệt anh Nguyễn Ngọc Bích, người anh trọng kính của tôi. Tôi biết thời gian tới, trong mỗi kỳ họp cộng đồng hay văn học vùng thủ đô Hoa Thịnh Đốn, mọi người vẫn nhắc đến tên anh. Tạm biệt anh nhé, bình an trong cõi vĩnh hằng và tiếp trợ anh em còn ở lại tiếp tục sứ mạng của người cầm bút phục vụ tự do bác ái và nhân quyền. (Trích).
*Trần Trung Đạo
Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích rất quan tâm đến tuổi trẻ. Tuổi cao và thể lực yếu dần nhưng nhiệt tình của ông dành cho tuổi trẻ Việt Nam không vì thế mà giảm sút. Đóng góp của ông không chỉ giới hạn qua các vận động yểm trợ vật chất mà quan trọng hơn là chăm sóc về tinh thần, nhất là các em vừa ra khỏi tù CS.
Ai cũng có thể tự nhận mình quan tâm tới tuổi trẻ trong nước nhưng chắc là không bao nhiêu người gần 80 tuổi mà vẫn thức rất khuya để dạy các lớp tiếng Anh qua internet và ngay cả kèm riêng cho từng cháu cách phát âm những chữ khó. Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích làm rất nhiều việc mà chỉ những người trong cùng đề án của ông mới biết. Lý do không phải vì bảo mật mà chỉ vì
ông ít nói về thành tựu của riêng mình. Dù ông không nói ra, các cộng đồng, đoàn thể, tổ chức hay cá nhân tranh đấu cho tự do đất nước tại hải ngoại hẳn để ý một điều, Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích không từ chối việc gì miễn là việc đó góp phần vào nỗ lực vận động tự do dân chủ và nhân quyền cho Việt Nam.
Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích là nhà biên khảo, dịch thuật, giáo dục nhưng trên hết ông người yêu nước lớn. Như giáo sư kể lại, ngày 19 tháng Tư 1975 ông lên đường sang Mỹ cùng phái đoàn VNCH để tìm viện trợ nhưng thất bại. Dù biết sớm muộn miền Nam cũng mất, Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích vẫn trở về. Chuyến bay trở về Việt Nam gần 30 tháng Tư chỉ có hai người Việt, Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng và Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích. Trở về nhưng rồi phải ra đi trong đêm 30 tháng Tư khi ngọn đèn tự do của Sài Gòn vừa tắt.
Mỗi buổi sáng trên bàn của Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, ngoài những món điểm tâm còn có một hộp gồm nhiều loại thuốc phải uống trong ngày nhưng ông uống xong không phải để rồi nghỉ ngơi mà tiếp tục lên đường. Ít có người nào trong tuổi gần 80 mà đi đây đi đó nhiều hơn Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích. Ông đến mọi nơi và ngồi xuống với mọi người. Ông không quá quan tâm người đối diện mình là ai miễn là còn biết lắng nghe nhau nói. Mặc dù rất dứt khoát trong lập trường chính trị quốc gia, ông có một tinh thần ôn hòa, cởi mở và tinh thần đó đã làm giáo sư trở thành điểm gặp gỡ của nhiều khuynh hướng khác nhau.
Sau mỗi lần gặp gỡ Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, khách mang về không chỉ là những câu trả lời sâu sắc hay những nhận xét tinh tường về những vấn đề họ cần biết nhưng nhớ nhất vẫn là một nụ cười của ông. Ông sống rất lạc quan. Những người gần gũi giáo sư đều có một nhận xét chung, dường như đối với ông, không có điều gì quan trọng, kể cả sức khỏe, hơn là việc được đóng góp cho tự do dân chủ của đất nước và an lạc của con người. Tinh thần bao dung, hỷ xả Phật Giáo thể hiện rất rõ nét trong thái độ và cách sống của Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích. Làm người ai cũng mang theo suốt đời mình những nhân tính hỉ nộ ái ố, tham sân si, nhưng riêng với Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, ông quên chuyện buồn phiền rất dễ dàng và tha thứ rất nhanh. Ngọn gió thổi đi từ phương Đông tối ngày 30 tháng 4, 1975 và tối ngày 2 tháng 3, 2016 đã thổi về lại phương Đông. Bên kia bờ biển là Hà Nội, nơi Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích cất tiếng khóc chào đời, là Sài Gòn nơi ông khôn lớn, nhưng bầu trời Thái Bình Dương lại là nơi ông trút hơi
thở cuối cùng. Ôi kỳ diệu thay, phải chăng không gian bao la mới đủ rộng cho tâm hồn yêu quê hương bát ngát của ông. (Trích)
*Hong Thanh
Vào khoảng trung tuần tháng Ba năm 1975, một cú điện thoại vang lên trong văn phòng tôi. “Anh Hồng ơi, về Sài Gòn gấp”. Sáng hôm sau, tôi ra phi trường Đà Nẵng và với sự giúp đỡ của anh Mân, chi cuộc trưởng Hàng Không Việt Nam, tôi lên được chiếc DC6 B trước khi thành phố này rơi vào hổn loạn.
Vào trình diện trung ương, lần đầu tiên tôi mới được gặp Tổng Giám Đốc Nguyễn Ngọc Bích (vì người ký sự vụ lệnh cho tôi ra chi cuộc VTX Đà Nẵng là Trung Tá Phạm Hậu.)
Sau khi hỏi han ba điều bốn chuyện, ông Bích nở một nụ cười hiền từ mà tôi nhớ mãi cho đến giờ và đưa tôi ra cầu thang “Thôi anh về nghỉ đôi ba hôm với gia đình rồi tính sau!”.
Đôi ba hôm thực ra dài hơn hai chục năm cho tới khi tôi qua Mỹ và gọi điện thoại “cho tôi gặp ông Bích!”. Một vài giây im lặng từ đầu dây và rồi “Hồng đó hả”. Và từ đó bao nhiêu chuyện xưa được nhắc lại, bao nhiêu chuyện mới được nói ra.
Lần gần đây nhất, hai anh em hẹn nhau đi ăn ở tiệm phở Kobe House của ông chủ đài NVR (Nationwide Viet Radio) Ngụy Vũ trong khu Eden ở Virginia, anh Bích nói miên man về công cuộc đấu tranh dân chủ trong và ngoài nước và chuyện xuất bản sách của anh. Chị Hợi, vợ anh, rất tế nhị phú lỉnh đi shopping để cho “hai ông” hàn huyên.
Câu chuyện nào cũng đến hồi kết thúc, tôi tiễn chân anh ra bãi đậu xe và nói “Anh đã có tuổi thu vén lại để có thời gian cho chính mình”. Anh Bích choàng vai tôi “mình không làm thì ai làm đây hở Hồng?”.
Tôi xin chấm dứt câu chuyện với một email của một đồng nghiệp gởi cho nhau khi được tin anh Bích đã ra đi:
“Xin chờ tang quyến sắp xếp ra sao, rồi sẽ có thông báo chung. Tử biệt sinh ly ai cũng buồn, nhưng nếu phải đến lúc phải ra đi, xin cho được như vậy, nhất đời:
– Không đau yếu dằn vặt gì cả, như đèn cạn dầu, phụt tắt. Đi êm ái, dịu dàng .
– Không phải đi dưới đất mà đi trong lúc bay trên đời, linh hồn ta cứ thế mà bay…
– Ra đi mà có bà vợ bên cạnh… Dù cho sỏi đá cũng còn có nhau… Không ai ân hận tiếc nuối gì…
Ra đi như ông Bích là nhất! Chia buồn với chị Hợi và Tang Quyến, nhưng mừng cho ông Bích quả thật có Phước.”
Tự nhiên vang lên trong đầu tôi một câu nói không biết của ai “Người có tâm Bồ Tát rời kiếp này thanh thản” . Tôi nghĩ đến những người quen Vũ Ánh, Phạm Ngọc Đảnh, Phan Hòa Hiệp… và bốn người anh chị em ruột của tôi.
Nam Mô A Di Đà Phật
