PHNOM PENH (NV) –Hội nghị thượng đỉnh của 10 nước Hiệp Hội Ðông Nam Á (ASEAN) kết thúc hôm Thứ Tư với những lời tuyên bố “tăng cường các nỗ lực” để giái quyết các tranh chấp trên biển với Trung Quốc.
Các đại biểu 10 nước ASEAN tham dự phiên họp kết thúc hội nghị thượng đỉnh kỳ 20 tại thủ đô Cam Bốt ngày 4 tháng 4, 2012. (Hình: AP Photo/Heng Sinith)
Bản thông cáo cuối cuộc họp thượng đỉnh kéo dài 2 ngày ở thủ đô PhnomPenh vẫn chỉ “tái khẳng định” tầm quan trọng của Bản Tuyên Bố Ứng Xử trên Biển Ðông (DOC) đã ký kết từ 10 năm trước. Bây giờ, sau hai năm cố gắng điều đình riêng rẽ trong âm thầm, một bộ Quy Tắc Ứng Xử (COC) vẫn chưa hình thành nổi.
Người ta chỉ hy vọng điều này hình thành vào cuối năm nay.
Nhìn nhận sự yếu kém và chia rẽ trong nội bộ khối ASEAN, nội dung của bản tuyên bố chung chỉ nói mơ hồ rằng: “Chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường nỗ lực để bảo đảm sự ứng dụng toàn diện và hiệu quả Bản Tuyên Bố Ứng Xử dựa trên những hướng dẫn cho việc thi hành.”
Lời văn bản tuyên bố năm nay không khác bao nhiêu so với bản tuyên bố một năm trước khi có cuộc họp thượng đình ASEAN ở Bali, Indonesia.
Ông Pavin Chachavalpongpun, nguyên là một nhà ngoại giao Thái Lan nay là một chuyên gia nghiên cứu tại Viện Khảo Cứu Ðông Nam Á ở Singapore, nhận xét rằng: “Lời lẽ của bản tuyên bố chung yếu ớt cũng dễ hiểu vì các nước thành viên ASEAN đã không cùng một lập trường về tranh chấp Biển Ðông,” theo bản tin thông tấn AFP.
Tin tức có từ trước cuộc họp nói rằng vấn đề tranh chấp Biển Ðông không được nước chủ nhà Cambodia đưa vào nghị trình vì họ bị áp lực của Trung Quốc. Dù vậy, vấn đề cũng đã được hội nghị thảo luận mà Cam Bốt đề nghị để cho Trung Quốc tham gia ngay từ đầu vào việc soạn thảo một Bộ Quy Tắc Ứng Xử. Nhưng đề nghị đã bị cả Việt Nam, Philippines và Thái Lan chống đối. Ba nước muốn Hiệp Hội ASEAN thỏa thuận xong với nhau một Bộ Quy Tắc Ứng Xử rồi sau đó đem trình bày với Trung Quốc.
Bắc Kinh chỉ muốn thảo luận tay đôi với các nước tranh chấp chủ quyền biển đảo trên Biển Ðông để dễ lợi dụng thế mạnh nước lớn mà chèn ép thủ lợi.
Theo một bản tin của đài Á Châu Tự Do, Bộ Trưởng Ngoại Giao Việt Nam Phạm Bình Minh tuyên bố không giải quyết song phương với Trung Quốc về vấn đề Biển Ðông.
Ông nói: “Các vấn đề phải thông qua thương lượng hòa bình, giải quyết trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Luật biển năm 1982, và DOC và tiến tới…”
Việt Nam tranh chấp quần đảo Trường Sa với nhiều nước gồm cả Trung Quốc, Ðài Loan, Philippines, Malayasia và Brunei. Nhưng tranh chấp quần đảo Hoàng Sa chỉ có giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trùm lên bên trên hai quần đảo vừa nói là tuyên bố của Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền chiếm hơn 80% Biển Ðông nằm trong đường vạch “Lưỡi Bò,” mà nhiều khu vực lấn sâu vào các vùng biển đặc quyền kinh tế của các nước theo Công Ước Quốc Tế về Luật Biển (UNCLOS).
Trong khi không đồng thuận được vấn đề Biển Ðông, các thành viên ASEAN đồng thuận được với nhau khi yêu cầu quốc tế bãi bỏ cấm vận Miến Ðiện.
Bản tuyên bố chung viết rằng: “Chúng tôi kêu gọi gỡ bỏ ngay lập tức tất cả các biện pháp trừng phạt Miến Ðiện để đóng góp tích cực vào quá trình dân chủ và phát triển kinh tế của nước này.”
Hoa Kỳ và Liên Âu cầm đầu nỗ lực cấm vận Miến Ðiện hàng chục năm qua từ khi nhà cầm quyền quân phiệt Miến hủy bỏ kết quả bầu cử toàn quốc năm 1990 mà đảng NLD (Liên Kết Quốc Gia Dân Chủ) của bà Aung San Suu Kyi chiếm đa số phiếu.
Năm ngoái, bà được trả tự do và cuộc bầu cử Quốc Hội bổ túc mới đây, đảng NLD trúng cử vẻ vang khi chiếm 40 trong 45 ghế ở Quốc Hội. Ðây là dấu hiệu mở rộng tự do dân chủ ở Miến Ðiện sau nhiều thập niên bị thế giới cô lập. (TN)
