NAY PYI TAW, Miến Điện (NV) – Cuộc họp của 10 nước ASEAN và các đối tác khu vực đã không có kết quả tích cực như mọi người mong đợi vì thái độ ngang ngạnh không đổi của Bắc Kinh muốn độc chiếm Biển Đông.
Ngoại trưởng 10 nước ASEAN chụp hình kỷ niệm với các ngoại trưởng đối tác khu vực tại Diễn Đàn Khu Vực ARF ngày 9/8/2014 ở thủ đô Miến Điện. (Hình: Soe Than WIN/AFP/Getty Images)
Cho đến gần nửa đêm Thứ Bảy, 9 Tháng Tám, một bản thông cáo chung dài 54 trang với 166 khoản của Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 47, có 7 khoản đề cập tới vấn đề Biển Đông đang là thời sự nóng dễ dẫn tới xung đột võ trang nếu các bên tranh chấp không tự kiềm chế.
Dù không đạt được mục đích vận động giảm căng thẳng tranh chấp, bản thông cáo chung chỉ nói rằng: “Chúng tôi tiếp tục quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông và khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh biển cũng như tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông”.
Có vẻ như thỏa mãn với việc tranh chấp Biển Đông được đề cập, theo bản tin của tờ Thanh Niên hôm Chủ Nhật, ông Phạm Quang Vinh, thứ trưởng Ngoại Giao Việt Nam, tỏ ra “rất hài lòng” vì “nó phản ánh sự chia sẻ và nhất trí cao của ASEAN đối với vấn đề đang gây quan ngại cho an ninh toàn cầu”.
Những lời lẽ chung chung của bảo thông cáo chung cấp ngoại trưởng ASEAN, tảng lờ lập trường cứng rắn của Bắc Kinh biểu lộ trong các cuộc họp chính thức hay tiếp xúc riêng, được viết rằng: “Chúng tôi nhấn mạnh hơn nữa tầm quan trọng về cam kết chung của các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc đối với hòa bình, ổn định, an ninh hàng hải, tin cậy lẫn nhau trong khu vực, và sự cần thiết tạo lập các điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp…”
Tại cuộc họp ASEAN và các đối tác trong Diễn Dàn An Ninh Khu Vực ARF (ASEAN Regional Forum), Ngoại Trưởng Vương Nghị của Trung Quốc từ chối kiềm chế trước các hành động bị các nước tranh chấp và nhiều nước khác liên quan đến Biển Đông cáo buộc là “khiêu khích”.
Theo bản tin Tân Hoa Xã, ông Vương Nghị nói rõ lập trường của Bắc Kinh trong phiên họp ARF về vấn đề Biển Đông rằng “bảo vệ chủ quyền và các quyền trên biển cũng như các lợi ích của Trung Quốc là không thể lay chuyển” (unshakable position).
Một mặt xua đủ loại tàu làm áp lực, đe dọa sức mạnh quân sự với các nước tranh chấp, đặc biệt là Việt Nam và Philippines, ông Vương Nghị vẫn ve vuốt bề ngoài rằng Bắc Kinh “cam kết giải quyết tranh chấp một cách hòa bình xuyên qua tham vấn hữu nghị và đàm phán”. Vừa nói vậy, ông đe dọa ngay rằng: “Tuy Trung quốc tự kiềm chế nhưng sẽ phản ứng một cách quyết liệt ngay cùng một lúc đối với các sự khiêu khích rõ rệt”, Tân Hoa Xã thuật lại.
Các hành động ngang ngược của Trung Quốc xuyên qua những vụ việc gần đây nhất như đem giàn khoan HD981 tới vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam, hút cát làm đảo nhân tạo ở Trường Sa hay ngăn chặn tàu Philippines ở bãi đá ngầm Scarborough Shoal, các cuộc tập trận quy mô, xây dựng hải đăng ở năm đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa, là những bằng chứng cụ thể của khiêu khích, thách đố.
Tại cuộc họp nói trên, Bắc Kinh phản bác hoàn toàn các đề nghị của Hoa Kỳ cũng như của Philippines nhằm giảm căng thẳng, giữ hòa bình ổn định khu vực. Philippines và Mỹ kêu gọi các nước tranh chấp Biển Đông dừng tất cả các hoạt động xây dựng, nhờ vậy thương thuyết một bộ Quy Tắc Ứng Xử (COC) để tránh xung đột quân sự dễ đạt được hơn.
Trước cuộc họp, một viên chức cao cấp Bộ Ngoại Giao Trung Quốc tuyên bố với báo chí rằng Bắc Kinh làm bất cứ gì họ muốn ở trên Biển Đông khi được yêu cầu bình luận về các lời kêu gọi của Washington và Manila.
Các cuộc đàm phán cho COC “sẽ chẳng đi đến đâu vì Bắc Kinh chẳng coi nó có giá trị gì”, ông Richard Bitzinger, một chuyên viên nghiên cứu tại viện nghiên cứu quốc tế S. Rajaratnam của Singapore, đưa ra nhận xét với hãng tin quốc tế Bloomberg.
Bên lề cuộc họp, Ngoại Trưởng Phạm Bình Minh của Việt Nam đã có cuộc gặp mặt riêng với Ngoại Trưởng John Kerry của Mỹ. Theo hãng thông tấn AFP, ông Kerry ca ngợi các tiến bộ trong mối quan hệ “đối tác” giữa hai nước. Tuy nhiên, ông cho hay vấn đề thành tích nhân quyền tồi tệ của Việt Nam sẽ được hai bên tiếp tục thảo luận như một phần của các nỗ lực “thật sự đem mối quan hệ giữa hai nước phát triển toàn diện”.
Ông Phạm Bình Minh cũng có cuộc gặp riêng với Ngoại Trưởng Vương Nghị mà tin tức tường thuật cũng vẫn là những lời nhử mồi “coi trọng lợi ích chung” dựa trên “toàn cục”, đàm phán giải quyết tranh chấp “xuyên qua đối thoại song phương” kèm theo những lời đe dọa “phản ứng rõ ràng và cứng rắn” đối với “những khiêu khích vô lý”. (TN)
