HÀ NỘI (NV) – Các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) của Việt Nam vẫn lần chần trong việc rút vốn đầu tư ngoài ngành. Có 22,000 tỉ cần được rút nhưng đến nay, các DNNN chỉ mới rút 1,800 tỉ.
Tại Việt Nam, trước nay, chính quyền vẫn rút công quỹ giao cho các DNNN làm vốn. Những DNNN này độc quyền khai thác, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thiết yếu (xăng dầu, điện, nước, viễn thông,…) đối với nền kinh tế và sinh hoạt xã hội.
Tuy phủ nhận trách nhiệm đối với chuyện nợ nần của các doanh nghiệp nhà nước nhưng những khoản nợ này vẫn tồn tại như các trái bom có thể nổ bất kỳ lúc nào. (Hình: VNEconomy)
Thay vì dùng vốn được giao để khai thác, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thiết yếu, giúp kinh tế-xã hội hoạt động ổn định và phát triển, các DNNN lấy vốn do ngân sách cấp đầu tư vào những lĩnh vực khác (chứng khoán, bất động sản, rượu bia, nước giải khát…) để kiếm lợi, bất kể điều đó khiến kinh tế-xã hội mất ổn định, góp phần làm kinh tế liên tục suy thoái.
Ðây là lý do khiến chính quyền Việt Nam buộc các DNNN phải sớm rút vốn đầu tư ngoài ngành (ngoài lĩnh vực thuộc phạm vi trách nhiệm). Hạn chót để rút vốn đầu tư ngoài ngành là cuối năm 2015.
Tổng vốn đầu tư ngoài ngành cần phải rút lại được ước đoán chừng 22,000 tỉ. Ðể sớm thu hồi được vốn, dùng chúng đúng mục đích cho kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, chính quyền Việt Nam chấp nhận cho các DNNN đã đầu tư ngoài ngành bán cổ phần, cổ phiếu dưới mệnh giá.
Tuy nhiên đến nay, số vốn đầu tư ngoài ngành được rút về chỉ có 1,800 tỉ. Bộ Tài Chính Việt Nam vừa mới đưa ra nhận định, bất chấp sự cấp bách của việc rút vốn đầu tư ngoài ngành, các DNNN chần chừ là vì lãnh đạo của chúng sợ mất chức.
Trong một cuộc trò chuyện với tờ Tiền Phong, ông Ðặng Quyết Tiến, cục phó Cục Tài Chính Doanh Nghiệp của Bộ Tài Chính, cho rằng, việc rút vốn đầu tư ngoài ngành có thể sẽ dẫn tới thua lỗ, nếu thua lỗ trong hai năm liền, lãnh đạo DNNN sẽ bị cách chức nên đó là lý do khiến việc rút vốn đầu tư ngoài ngành của các DNNN trở thành chậm chạp.
Lãnh đạo các DNNN thì biện bạch rằng rút vốn đầu tư ngoài ngành không phải là chuyện dễ dàng. Cách nay vài tháng, ông Nguyễn Ðình Hải – Chủ tịch Hội Ðồng Thành Viên tổng công ty lắp máy Việt Nam (Lilama) công khai than rằng, bối cảnh thị trường như hiện nay không thuận lợi trong việc rút vốn. Lilama đã rao bán cổ phần nhưng không ai muốn mua.
Ông Phùng Ðình Thực, chủ tịch Hội Ðồng Thành Viên Tập Ðoàn Dầu Khí Việt Nam (PVN) cũng thừa nhận, với thực tế thị trường như hiện nay bán cổ phần đã khó, bán mà phải bảo toàn vốn còn khó hơn.
Một số chuyên gia kinh tế nhận định, chuyện rút vốn đầu tư ngoài ngành của các DNNN chậm chạp còn vì nhiều DNNN thua lỗ trong hoạt động ở lĩnh vực chính và tồn tại được nhờ vốn đầu tư ngoài ngành.
Ðã có rất nhiều dấu hiệu cho thấy, lợi ích của các DNNN mâu thuẫn với lợi ích quốc gia. Theo ước đoán của nhiều chuyên gia kinh tế, nếu tính cả các khoản vay ngoại quốc và các khoản vay trong nước, nợ nần của các DNNN hiện chiếm khoảng 45% đến 47% GDP.
Tuy chính quyền Việt Nam tuyên bố nợ của các DNNN chỉ từ 4.2% đến 6.9% tổng nợ quốc gia, hiện tương đương 53.4% GDP nhưng nhiều chuyên gia kinh tế khẳng định, lối tính toán này thiếu minh bạch bởi nó không phản ánh đúng thực chất nợ nần và thực tế vay-trả.
Họ cho rằng phải tính cả những khoản các DNNN đã vay mà không được chính quyền Việt Nam bảo lãnh. Theo đó, tổng nợ quốc gia hiện đã xấp xỉ 98.2% GDP, vượt xa khuyến cáo của nhiều tổ chức quốc tế, đừng để nợ nần vượt quá mức 65% GDP vì qua mức này thì an ninh tài chính quốc gia không còn an toàn.
Tháng trước, hai chuyên gia kinh tế là Phạm Thế Anh và Ðinh Tuấn Minh khẳng định, các khoản vay ngoại quốc, vay các ngân hàng trong nước, vay lẫn nhau của hệ thống doanh nghiệp nhà nước, dù không được chính quyền Việt Nam bảo lãnh vẫn đe dọa an ninh tài chính quốc gia. Nếu không muốn những quả bom này phát nổ, việc cải cách hệ thống doanh nghiệp nhà nước, cổ phần hóa những doanh nghiệp này phải “triệt để,” không thể “hình thức” nhưng thực tế cho thấy, đến nay, cải cách hệ thống doanh nghiệp nhà nước, cổ phần hóa những doanh nghiệp này vẫn như trò đùa. (G.Ð)
