SÀI GÒN (NV) – Ông Lý Chánh Trung, giáo sư Triết Học, từng giảng dạy tại các đại học Văn Khoa Sài Gòn, Viện Ðại Học Huế và Ðà Lạt trước 1975, một người thiên tả, vừa qua đời ngày 13 Tháng Ba tại nhà riêng ở quận Thủ Ðức, thọ 89 tuổi.
Ông Lý Chánh Trung. (Hình: Facebook Lý Chánh Dũng)
Ông Lý Chánh Trung sinh năm 1928 trại Trà Vinh. Ông theo đạo Công Giáo từ cuối thập niên 1940. Thời Việt Nam Cộng Hòa, ông được xem như một trí thức nghiêng về tả phái, nhưng mức độ chỉ ở bình diện trí thức chứ không dấn thân vào hành động.
Ông du học tại Ðại Học Louvain, một đại học Công Giáo, vương quốc Bỉ, vào năm 1950. Ông cũng từng là giám đốc Nha Trung Học Công Lập thời Việt Nam Cộng Hòa, theo Wikipedia.
Ông là một thầy dạy Triết rất hay ở Ðại Học Văn Khoa và ngành Sư Phạm, ban Triết Học.
Những tập giáo khoa của ông về Hiện Tượng Học, Ðạo Ðức Học… được trình bày khúc chiết, dễ hiểu và sâu sắc, có thể nói là tài hoa, trong đó không ẩn một ý chính trị nào. Thỉnh thoảng trong chỗ riêng tư chuyện trò với sinh viên, ông kể về thời mới lớn, khi tham gia phong trào Việt Minh ở quê ông, như là những kỷ niệm đẹp trong đời.
Ông Võ Long Triều, cựu dân biểu VNCH, từng ở tù 11 năm sau 1975, một người quen biết của ông Lý Chánh Trung, viết trong hồi ký, rằng ông Trung từng nói với ông Triều và các bạn hữu: “Tôi là đồng hành với cộng sản chớ tôi không phải đồng chí của họ.”
Có lẽ khuynh hướng “tả phái” của ông thích hợp với chế độ mới sau 1975, nên ông đã một thời được làm đại biểu của Quốc Hội trong chế độ Cộng Sản. Khoảng đầu thập niên 1990, trên một bài báo trong nước, ông viết: “Có một môn học trong trường học của chúng ta, mà thầy không muốn dạy và trò không muốn học, đó là môn chính trị và kinh tế học Mác Xít.” Ðó là dấu hiệu cho thấy ông bắt đầu nhận thức ra sự phi lý của một chế độ toàn trị. (N.V.)
