HÀ NỘI (NV) – Chưa có khách hàng nhất định và không biết bán cho ai với giá nào trong khi cảng biển không có, đường vận chuyển vẫn chưa đâu vào với đâu, biết chắc chắn là lỗ, kế hoạch khai thác bauxite của nhà cầm quyền Việt Nam đang đối diện với tương lai bất định.
Nhà máy alumin Tân Rai chuẩn bị xuất mẻ hàng đầu tiên. (Hình: Người Lao Ðộng)
Ông nói gà, bà nói vịt
Theo tin của báo Người Lao Ðộng hôm Thứ Tư, “Cuối tháng 12, 2012, nhà máy Bauxite Tân Rai đã cho ra lò mẻ alumin đầu tiên và dự kiến trong 6 tháng đầu năm 2013, nhà máy sẽ đi vào vận hành ổn định.”
Nguồn tin thuật lời ông Trần Văn Chiều, phó chủ tịch Tập Ðoàn Than Khoáng Sản Việt Nam (TKV hay Vinacomin) thì cả năm 2013, nhà máy Tân Rai sẽ sản xuất được khoảng 300,000 tấn alumin, “trong đó dành phần lớn để xuất khẩu và khách hàng chủ yếu là Trung Quốc, Malaysia.”
Nhưng với cái giá đàm phán để bán là 340 USD/tấn thì “Vinacomin vẫn chưa có lãi.”
Nhóm từ “chưa có lãi” dùng để tránh né phải nói “lỗ vốn.” Không những vậy, hiện vẫn chưa có hợp đồng xuất cảng gì cả vì còn đang “trong quá trình đàm phán” như lời ông Lê Minh Chuẩn, tổng giám đốc TKV nói với báo Người Lao Ðộng.
Còn ông Nguyễn Thanh Liêm, trưởng Ban Nhôm-Titan của Vinacomin thì lại nói, “Hiện Vinacomin ký hợp đồng bán hàng qua các nhà thương mại, sau đó họ bán cho khách hàng sử dụng nhưng không nắm rõ là ai, ngoài ra có bán cho một số khách hàng Trung Quốc. Hiện giá xuất khẩu là 330 USD-340 USD/tấn. Mức giá này nhìn nhận là lãi hay lỗ còn căn cứ trên cơ chế, chính sách…”
Trong khi đó ông Nguyễn Thành Sơn, giám đốc công ty năng lượng Sông Hồng (thuộc Vinacomin), chuyên gia kỳ cựu của Vinacomin, cho rằng, “với giá bán 340 USD/tấn alumin thì không đạt mục tiêu ban đầu đề ra và giá này thì Vinacomin nắm chắc lỗ lớn. Trung Quốc là khách hàng lớn mua alumin, còn Malaysia thì sức mua có hạn.”
“Với giá 340 USD/tấn là ở cửa nhà máy hay tại cảng biển thì sẽ rất khác nhau vì nếu ở cửa nhà máy thì giá đó còn lỗ ít nhưng nếu ở cảng thì lỗ rất nhiều vì chi phí vận chuyển quãng đường 260 km là không nhỏ, chưa kể nhà máy hoạt động dưới công suất 600,000/tấn năm thì thua lỗ là cái chắc. Nếu dành phần lớn để xuất khẩu trong năm nay mà tập đoàn tuyên bố cũng khó khả thi.”
Hai dự án khai thác bauxite tại Việt Nam tại Tân Rai (Lâm Ðồng) và Nhân Cơ (Ðắc Nông) đã bị giới chuyên viên tại Việt Nam khuyến cáo hủy bỏ vì vừa lỗ vốn vừa tàn hại môi trường ảnh hưởng đến mạng sống hàng triệu người không những gần khu vực khai thác, mà còn cả ở hạ du các con sông.
Hàng ngàn người ký kiến nghị kêu gọi chế độ Hà Nội hủy bỏ dự án vì lợi bất cập hại.
Nhưng trong cuộc họp báo ngày 4 tháng 2, 2009, ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cả quyết trong cuộc họp báo dầu năm này là “khai thác bauxite là chủ trương lớn của đảng và nhà nước” CSVN. Dịp này, ông tuyên bố khai thác “nguồn tài nguyên to lớn này một cách bền vững, hiệu quả, đảm bảo môi trường sinh thái và an ninh quốc gia.”
Với cái lỗ cầm chắc như đám quan chức nhà nước đang đàm phán, lời cam kết của ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng về “hiệu quả” không thấy ai nhắc đến.
Việt Nam không có nhu cầu sử dụng nhôm trong kỹ nghệ nên chỉ dừng ở giai đoạn khai thác tinh lọc quặng thành một thứ bột dạng thô là bauxite rồi xuất cảng.
Lập nhà máy sản xuất bauxite tại Việt Nam, theo dự tính ban đầu, là từ ông Tổng Bí Thư Nông Ðức Mạnh khi sang Bắc Kinh cam kết phục vụ kỹ nghệ chế tạo cần nhiều đến nhôm của Trung Quốc. Một số lò sản xuất bauxite ở Trung Quốc đã phải đóng cửa vì tàn hại môi trường.
Những năm gần đây, chế độ Hà Nội đối diện với những khó khăn kinh tế tài chính với lạm phát cao, xuất cảng sụt giảm, tiền bạc mất giá, dân chúng oán than. Rất nhiều dự án đã bị bãi bỏ vì không có ngân khoản thực hiện và cũng phải tập trung vào đối phó với lạm phát.
Dẹp dự án Nhân Cơ?
Ngày 18 tháng 2, 2013 vừa qua, ông Thủ Tướng Nguyễn tấn Dũng đã đến họp với các chức sắc cao cấp của tỉnh Bình Thuận. Theo bản tin của tờ Pháp Luật Thành Phố thì “Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng chính thức tuyên bố ngưng không xây dựng cảng Kê Gà tại xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.”
Ông Dũng được báo Sống Mới Online tường thuật nhìn nhận xây dựng cảng này “không mang lại hiệu quả.”
Như vậy, sau gần năm năm với bốn lần tuyên bố khởi công rồi dừng lại vì các khó khăn tài chính cũng như hiệu quả của đầu tư, dự án cảng Kê Gà (do Tập Ðoàn Than Khoáng Sản Việt Nam-Vinacomin làm chủ đầu tư vốn dự trù khoảng $1 tỉ USD) “đã chính thức bị ngưng.”
Rất nhiều người đã đổ tiền với “hàng ngàn cây vàng” lập các khu nghỉ dưỡng ở mũi Kê Gà phong cảnh hữu tình, đã bị mất nghiệp vì nhà nước “thu hồi đất” rồi đền bù bằng những số tiền tượng trưng.
Từ tháng 9 năm ngoái, báo Thanh Niên cho biết TKV không xoay được vốn để xây cảng nước sâu Kê Gà mà mục đích chính chỉ để lấy chỗ xuất cảng bauxite.
Khi cảng này bị dẹp, tương lai của dự án nhà máy bauxite tại Nhân Cơ sẽ bế tắc theo. Nói khác, nhà máy tinh lọc quặng bauxite tại Nhân Cơ bắt đầu xây dựng từ tháng 3, 2010 nhưng đến nay chưa biết bao giờ xong.
Trong khi đó, Kỹ Sư Nguyễn Thành Sơn cho rằng trong khi nhà máy Tân Rai “trầy trật” như hiện nay, cảng không có thì “dự án nhà máy Nhân Cơ nên đóng cửa hẳn dù đã đầu tư cũng phải chịu.”
Ông cho hay, “Mới đây, Viện CODE-Liên Hiệp Các Hội Khoa Học Kỹ Thuật Việt Nam, sau khi khảo sát sản xuất alumin tại Tây Nguyên mà tôi có trực tiếp tham gia, đã khuyến cáo Vinacomin cần đề nghị chính phủ cho dừng triển khai dự án Nhân Cơ cho đến khi kết thúc việc thí điểm Tân Rai.”
Cái “chủ trương lớn” của Ðảng và nhà nước CSVN rõ ràng đang có tương lai bất định. (TN)
