HÀ NỘI (NV) – Những dự tính cải tổ lại hệ thống ngân hàng, trong đó có nhiều ngân hàng đang bị mang quá nhiều nợ xấu, có thể bị ách lại. Một trong những lý do chính là Hà Nội phải dồn ưu tiên cho những việc khác cấp bách hơn. Vì vậy, một số nhà phân tích nói rằng nếu Hà Nội đổi ý, điều này có hại cho nền kinh tế về lâu về dài.
Bốn năm qua, nền kinh tế của Việt Nam liên tục đối diện với lạm phát cao, tiền bạc mất giá. Tháng 11 năm ngoái, Thống Ðốc Ngân Hàng Nhà Nước Nguyễn Văn Bình bật mí là 10% trong số 50 ngân hàng của hệ thống ngân hàng tại Việt Nam “không lành mạnh.”
Cải tổ lại hệ thống tài chính là một trong ba kế hoạch kinh tế chính yếu của chế độ Hà Nội từng được công bố hồi năm ngoái. Mới tháng 3 năm nay, Thống Ðốc Bình chấp thuận một kế hoạch cải tổ hệ thống ngân hàng.
Nhưng sự sáp nhập có thể tới 8 ngân hàng “không lành mạnh” dự tính vào quý thứ nhất đã không xảy ra và không biết có thể xảy ra trong quý thứ hai hay không.
Theo tin tức, nhà cầm quyền trung ương phải dồn sức để kích thích cứu nền kinh tế đang khựng lại. Chỉ số GDP (tổng sản lượng quốc gia) chỉ tăng trưởng có 4% trong quý thứ nhất trong khi tín dụng cấp phát giảm xuống thật nhiều. Ngân Hàng Trung Ương đã cắt lãi suất căn bản 1% trong tháng 3 rồi lại làm như vậy trong tháng 4. Giới hạn tín dụng đối với các dự án đầu tư địa ốc cũng được gỡ bỏ. Nhưng nền kinh tế vẫn đình đốn nên nhà cầm quyền mới đây loan báo đổ ra tới 29,000 tỉ đồng để cứu đám doanh nghiệp. Một bài viết trên tờ VNExpress nói dù lãi suất đã hạ mà “doanh nghiệp vẫn chết.”
Vài tháng trước, cải tổ và sáp nhập các ngân hàng yếu kém ngắc ngoải là vấn đề rất nóng, theo một giới chức ngân hàng cỡ trung bình nói với hãng thông tấn Reuters, nhưng bây giờ thì mọi chuyện trở nên yên lặng và bây giờ người ta chú trọng làm thế nào cho vay được tiền, mức độ lãi suất và một số lớn công ty sập tiệm.
Chính vì thế, Sanjay Kalra, đại diện Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế tại Việt Nam nhận định rằng không tiếp tục kế hoạch đã đề ra để cải tổ hệ thống ngân hàng có thể dẫn đến những nhức đầu sau này.
Cải tổ hệ thống ngân hàng ở Việt Nam rất tốn kém, theo ông Lê Xuân Nghĩa, nguyên là một cố vấn tài chính của nhà cầm quyền Hà Nội. Tháng trước, ông nói trong một cuộc hội thảo là có thể cần từ $3 tỉ đến $4 tỉ USD để cải tổ như sự tường thuật của VNExpress.
Việt Nam cũng có bảo đảm cho các số tiền ký thác ở ngân hàng. Tuy nhiên, bảo đảm chỉ tối đa đến 50 triệu đồng. Nếu nhà băng sập tiệm, ký thác bên trên số tiền này coi như mất trắng.
Ðầu năm, viên chức nhà nước nói tỉ lệ nợ xấu mà các ngân hàng đang ôm là 3.3%, nhưng vào cuối tháng 3, ông Thống Ðốc Bình nói tỉ lệ này là 3.6%. Trong một thông tin nội bộ không được công bố công khai, các thanh tra nhà nước lại nói tỉ lệ này lên tới 6.6% chứ không phải hai cái tỉ lệ kia. Văn bản này cho hay nếu những món nợ xấu đó cộng với những khoản nợ khác bên dưới tiêu chuẩn an toàn thì tỉ lệ nợ xấu vượt lên thành “hai con số.” Ðiều này tương ứng với sự nhận định của tổ chức lượng giá đầu tư quốc tế Fitch Ratings là nợ xấu ở Việt Nam phải khoảng 13%.
Theo Ủy Ban Giám Sát Tài Chính Quốc Gia, vào cuối tháng 9, 2011, có 17 trong số 42 ngân hàng bị điều tra không có tỉ lệ dự trữ vốn ít nhất 9% đúng theo quy định của nhà nước. Ba tháng trước đó, chỉ có 2 trong số 47 ngân hàng được kiểm soát hội đúng tiêu chuẩn.
“Hệ thống ngân hàng của Việt Nam đã suy yếu dần sau nhiều năm tăng trưởng quá nóng,” ủy ban đó viết trong bản phúc trình.
Ở những năm cuối thập niên 1980, khi nhà nước Việt Nam bắt đầu theo con đường “đổi mới,” chỉ có một ít ngân hàng quốc doanh và một nhóm nhỏ ngân hàng liên doanh. Nhưng những năm 2005-2007, giữa những sự hào hứng được gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO), có thêm nhiều đầu tư từ ngoại quốc đổ vào Việt Nam và nhiều ngân hàng được cho phép thành lập. Ngay một số công ty sản xuất quốc doanh cũng được phép thành lập các công ty đầu tư tài chính mà một số trở thành ngân hàng hoặc ôm giữ nhiều cổ phần tại một số ngân hàng.
Dù vậy, hiện cũng chỉ có khoảng 20% dân số Việt Nam là có trương mục ngân hàng. Ðại đa số vẫn xài tiền mặt trong tất cả mọi hoạt động thường ngày.
Theo sự phân tích, luật lệ kiểm soát và điều hành ngân hàng lỏng lẻo, quản trị yếu kém, thiếu kiểm soát, phe đảng và tham nhũng đã làm cho vấn nạn nợ xấu của hệ thống ngân hàng tại Việt Nam trầm trọng.
Một chuyên gia ngân hàng ngoại quốc giấu tên nói rằng thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam biết phải làm gì để cải tổ nhưng vấn đề là ông ta có được phép hành động độc lập hay không.
