THE NATIONAL – Ðó là tựa đề một bài viết của tác giả Clifford Coonan trên trang web của báo The National, ra ngày 20 Tháng Hai tại United Arab Emirates, một trong những quốc gia giàu có về dầu hỏa tại Vùng Vịnh và có đầu tư rất nhiều vào Việt Nam.
Giới chức điều hành tập đoàn Vinashin ra tòa ngày 27 Tháng Ba, 2012, vì bị tố cáo tham nhũng và làm công ty nợ đến $4 tỉ. (Hình: Vietnam News Agency/AFP/Getty Images)
Trong bài “State corruption poisons Vietnam’s reputation as an investment haven,” tác giả nói rằng, cách đây năm năm, Việt Nam là một nơi hấp dẫn nhất Ðông Nam Á đối với giới đầu tư ngoại quốc, và là đối thủ chính của Trung Quốc, một nơi nổi tiếng đông dân nhất thế giới và có giá lao động rẻ.
Ngày nay, các công ty ngoại quốc vẫn đầu tư tại Việt Nam, nhưng uy tín của quốc gia có hơn 80 triệu dân này đang ngày càng đi xuống vì những vụ tham nhũng và các vụ bắt giữ các nhân vật quản trị trong các tập đoàn kinh tế quốc doanh, cũng như sự kém hiệu quả của các công ty nhà nước và sự liên hệ quá mật thiết giữa hệ thống ngân hàng và chính phủ.
Nền kinh tế Việt Nam được dự đoán có thay đổi lớn kể từ khi chính quyền bắt đầu mở cửa năm 1986, tuy nhiên, hồi năm ngoái, tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 5%, thấp nhất kể từ năm 1999.
Việt Nam còn thua một số quốc gia khác, ví dụ như Indonesia, một quốc gia trong khu vực Ðông Nam Á, nếu nói về tính hiệu quả và trị giá đồng bạc.
Lạm phát tăng cao, trị giá tiền đồng Việt Nam giảm, và nợ xấu của các công ty quốc doanh làm ảnh hưởng xấu tới hệ thống ngân hàng, và làm cho các ngân hàng cũng bị nợ xấu luôn.
Ðối diện với sự bất bình của công chúng và sự hoài nghi của giới đầu tư ngoại quốc, chính phủ đưa ra một kế hoạch loại trừ tham nhũng và rà soát lại toàn bộ 52 công ty quốc doanh từ nay đến Tháng Sáu, bao gồm cả việc bán bớt tài sản không sử dụng của các công ty này.
Chính phủ của Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng hứa sẽ tập trung giải quyết vấn đề quan hệ chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước trong chuyện cho vay vốn quá dễ dãi.
Chính phủ cũng dự định bán tất cả các công ty thuộc các tập đoàn quốc doanh làm ăn không hiệu quả từ nay đến cuối năm 2015, và chỉ giữ lại từ 50% đến 75% các công ty này trong các tập đoàn.
Hồi Tháng Mười năm ngoái, sau khi các nhà lãnh đạo đảng CSVN họp, ông Nguyễn Phú Trọng, tổng bí thư Ðảng, đã xin lỗi vì điều mà ông gọi là “những lỗi lầm lớn,” bao gồm cả tham nhũng và quản lý yếu kém các tập đoàn quốc doanh.
“Bộ Chính Trị nghiêm khắc tự phê bình và thẳng thắn xin lỗi Trung Ương Ðảng vì sự yếu kém trong việc xây dựng đảng và đạo đức suy đồi trong một số cán bộ và đảng viên,” ông Trọng nói.
Và để lấy lại uy tín, chính quyền CSVN có vẻ đang làm giảm bớt diện mạo “xã hội chủ nghĩa” trong chính quyền.
Theo báo Saigon Times, một bản dự thảo sửa đổi Hiến Pháp, sẽ được đưa ra biểu quyết tại Quốc Hội và hiện đang lấy ý kiến từ dân chúng, không còn bao gồm ý tưởng “doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.”
Trong thời gian qua, ai cũng thấy những vụ tham nhũng, quản trị kém, lừa đảo, thông đồng để thu lợi cho phe nhóm, mà trong nước thường gọi là “nhóm lợi ích,” đã làm giảm uy tín của Việt Nam đối với cộng đồng thế giới và làm nhiều người dân trong nước phẫn nộ.
Hồi Tháng Hai năm ngoái, ông Ðào Văn Hưng, chủ tịch Hội Ðồng Quản Trị Tập Ðoàn Ðiện Lực Việt Nam, bị cách chức vì công ty bị lỗ 11.5 ngàn tỉ đồng trong hai năm.
Sau đó một tháng, chín giới chức quản trị của tập đoàn Vinahin bị bỏ tù, vì tham nhũng và làm công ty nợ tới $4 tỉ.
Ðến Tháng Tám, ông Nguyễn Ðức Kiên (bầu Kiên), chủ tịch sáng lập ngân hàng ACB, một trong những “đại gia” giàu nhất Việt Nam và có nhiều quan hệ mật thiết với giới chức cao cấp đảng CSVN, bị bắt vì bị tố cáo “cố ý làm trái quy định nhà nước.”
Sự việc bầu Kiên bị bắt tạo ra một cuộc khủng hoảng ngân hàng và làm người dân đổ xô đi rút tiền khỏi trương mục của mình.
Ðến Tháng Chín, chủ tịch tập đoàn Vinalines cũng bị bắt vì bị tình nghi “vi phạm hợp đồng.”
Tháng trước, ông Phạm Thanh Tân, cựu tổng giám đốc ngân hàng Agribank, bị bắt vì tội “thiếu trách nhiệm trong quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.”
Ngoài những vụ nêu trên, lực lượng an ninh tại các đô thị lớn liên tiếp bắt nhiều cá nhân có liên quan đến các vụ tham nhũng và biển thủ công quỹ, bằng cách này hay cách khác, và kết án tù nặng, thậm chí tử hình, một số nhân vật.
Doanh nghiệp nhà nước chiếm 40% tổng sản lượng quốc dân, nhưng dân chúng đều nghĩ đây là những “ổ” đầy tham nhũng.
Theo thống kê của Bộ Tài Chánh Việt Nam, doanh nghiệp nhà nước chiếm 50% tất cả đầu tư của chính phủ, 70% quỹ tái phát triển, và hơn 50% nợ xấu trong hệ thống ngân hàng.
Một cuộc thăm dò do Bộ Thương Mại thực hiện cho thấy 50% chủ doanh nghiệp thừa nhận có hối lộ quan chức chính quyền.
“Trong lúc Việt Nam cố gắng đứng vào hàng ngũ các quốc gia có thu nhập cá nhân ở mức trung lưu, đây là lúc chính quyền phải rà soát lại căn nguyên của tham nhũng, đưa ra những thống kê chính xác liên quan đến vấn đề này, và đây là lúc phải chấm dứt tham nhũng,” báo cáo của Ngân Hàng Thế Giới (WB) về tình trạng tham nhũng tại Việt Nam viết hồi Tháng Mười Hai, 2012.
Bản báo cáo cho thấy ít nhất 1/3 dân số đồng ý tham nhũng là vấn nạn lớn nhất hiện nay tại Việt Nam.
Ngoài ra, đa số người dân nhìn nhận hối lộ là một hình thức chi trả “không chính thức.” Trong 12 tháng trước cuộc thăm dò của Bộ Thương Mại, 44% doanh nghiệp và 28% dân chúng thừa nhận có hối lộ quan chức, và 45% giới chức chính quyền xác nhận hối lộ là chuyện bình thường.
Báo cáo của WB viết thêm: “Sự kiện mà tất cả những người được hỏi đều thừa nhận có tham nhũng cho thấy đây là lúc cần phải chấm dứt tình trạng này.”
“Mặc dù có vẻ có một số tiến bộ trong việc giảm tham nhũng ở cấp thấp, nhiều người đồng ý rằng bớt tham nhũng có nghĩa là bây giờ vấn đề này được thực hiện tinh vi hơn, chứ không có nghĩa là giảm bớt,” theo bản báo cáo. (Ð.D.)
