SINGAPORE (NV) – Bản tuyên bố chung của 10 nước ASEAN sau phiên họp với Trung Quốc ở tỉnh Vân Nam hôm 14 tháng 6, 2016 đã được toàn thể các ngoại trưởng tham dự “đồng thuận” trước khi bị thu hồi.
Theo AFP, trong riêng tư, cả Việt Nam và Indonesia đều cho hay những lời lẽ tuyên bố mạnh mẽ về tranh chấp Biển Ðông nhắm gián tiếp lên án Trung Quốc bá quyền bành trướng đã được toàn thể 10 ngoại trưởng ASEAN tham dự cuộc họp đồng thuận.
Bãi đá ngầm Subi ở quần đảo Trường Sa đã trở thành đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng một phi đạo cho máy bay và các cơ sở quân sự. (Hình: FT)
Có như vậy, sau đó, nó đã được phổ biến cho báo chí. Truyền thông quốc tế bình luận rằng, điều này cho thấy khối ASEAN vừa không đoàn kết, vừa sợ Bắc Kinh.
Bản tuyên bố chung “đồng thuận” trước khi bị thu hồi đã được Malaysia phổ biến được viết những lời cảnh cáo rằng, “Chúng tôi bày tỏ những sự quan ngại sâu xa về những diễn biến xảy ra gần đây và còn đang diễn ra mà chúng đã làm xói mòn sự tin cậy lẫn nhau, gây thêm căng thẳng và chúng có thể làm tổn hại hòa bình, an ninh và sự ổn định của vùng Biển Ðông.”
Tuy không nói thẳng ra là lên án nước nào, nhưng bản tuyên bố chung của ASEAN cho hiểu ngầm Trung Quốc là thủ phạm của các căng thẳng khu vực khi ào ạt biến các bãi đá ngầm ở quần đảo Trường Sa thành những đảo nhân tạo khổng lồ. Trên đó họ xây dựng phi trường, cảng biển, các cơ sở quân sự để khống chế toàn bộ Biển Ðông.
Bản tuyên bố lại còn khuyến cáo nước nào đó đừng có “quân sự hóa” Biển Ðông, một thứ lời trách cứ Trung Quốc đang xây dựng các cơ sở quân sự quy mô trên cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà trên đó họ lập các đài radar, trung tâm truyền tin, bố trí các giàn hỏa tiễn phòng không và chống tàu chiến.
Tuy nhiên chưa đầy 3 giờ sau khi bản tuyên bố nói trên được đại diện Bộ Ngoại Giao Malaysia phổ biến, thì một nữ phát ngôn viên loan báo thu hồi lại. Bà này nói rằng cần có những “điều chỉnh khẩn cấp.”
Hôm Thứ Năm, 16 tháng 6, 2016, theo bản tin AFP, Bộ Ngoại Giao Việt Nam nhấn mạnh các nước thành viên của ASEAN đã “đồng thuận” ở Côn Minh về những gì đã được cung cấp cho báo chí tại cuộc họp.
Các nước thành viên đã đồng ý về nội dung của bản tuyên bố chung trong đó gồm cả “lập trường chung của các nước ASEAN về vấn đề Biển Ðông” và sự đánh giá tích cực về kết quả của cuộc họp, theo lời phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Hà Nội Lê Hải Bình qua một điện thư gửi cho hãng tin Channel NewsAsia ở Singapore.
Trong khi đó, trong một cuộc họp báo cũng trong ngày Thứ Năm, Bộ Ngoại Giao Indonesia đồng ý rằng nội dung của bản tuyên bố chung bị rút lại được kể ở trên phù hợp với lập trường của ASEAN về vấn đề (Biển Ðông). Tuy nhiên, phát ngôn viên Arrmanatha Nasir lại nói rằng văn bản đó chỉ là hướng dẫn báo chí, không phải là văn bản phố biến cho báo chí.
Vì những diễn biến bất thường tiền hậu bất nhất mà cho đến giờ, không có bản tuyên bố chung chính thức nào được đưa ra dù đây là năm đánh dấu kỷ niệm 25 năm quan hệ ASEAN-Trung Quốc.
Một nhà ngoại giao có mặt trong cuộc họp ở Vân Nam không nêu tên nói với hãng thông tấn AFP rằng Bắc Kinh đã áp lực các nước ASEAN phải rút lại bản tuyên bố chung ám chỉ Trung Quốc bá quyền bành trướng trên Biển Ðông.
“Yếu tố bất thường, áp lực từ Bắc Kinh,” nhà ngoại giao nói với điệu kiện không nêu tên, khi được hỏi lý do tại sao lại có sự rút lại như thế. “Tôi nghi là có hai nước chống lại bản tuyên bố chung là Lào và Cambodia.”
Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao của Việt Nam, hiện các nước ASEAN vẫn còn đang thảo luận về việc công bố một bản tuyên bố chung, theo AFP. (TN)
