HÀ NỘI (NV) – Ba lãnh đạo của JTC là cựu chủ tịch, cựu giám đốc điều hành và một thành viên Hội Ðồng Quản Trị vừa bị buộc tội vi phạm Luật Phòng Chống Cạnh Tranh Bất Bình Ðẳng của Nhật.
Theo cáo trạng của Văn Phòng Công Tố Tokyo, cựu giám đốc điều hành và một thành viên Hội Ðồng Quản Trị của JTC đã đưa 690,360 Mỹ kim cho các viên chức ngành đường sắt Việt Nam, trong giai đoạn từ 2009 tới đầu tháng 2 năm 2014. Nhờ đó, công ty tư vấn giao thông Nhật Bản (Japan Transport Consultants – JTC) được chọn làm nhà thầu, tư vấn cho dự án phát triển đường sắt ở Hà Nội, thực hiện bằng nguồn vốn ODA do chính phủ Nhật hỗ trợ. Cựu chủ tịch JTC bị truy tố vì phê duyệt việc chi tiền hối lộ này.
Khúc đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Ðông đang bỏ dở dang vì “đội vốn” thuộc tuyến đường sắt nội đô Hà Nội đầy tai tiếng. (Hình: VTC)
Vụ hối lộ của JTC vỡ lở hồi năm ngoái sau khi Văn Phòng Thuế khu vực Tokyo tiến hành thanh tra về thuế và phát hiện JTC có nhiều khoản chi bất hợp pháp. Ðến đầu năm nay, lãnh đạo JTC thú nhận đã đưa hối lộ để được chọn làm nhà thầu.
Sau khi những thông tin liên quan đến vụ đưa hối lộ của JTC được báo giới Nhật loan tải, chế độ Hà Nội đã “tạm đình chỉ công tác” của hàng chục viên chức, buộc họ tường trình. Trong số bị buộc tường trình có cả cựu thứ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải. Ðến đầu tháng 5, công an Việt Nam khởi tố vụ án, tạm giam sáu cá nhân vốn là các viên chức trong lĩnh vực giao thông vận tải vì “lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.”
Hồi đầu tháng 6, tại một cuộc họp song phương để thảo luận về việc phòng ngừa tham nhũng trong các dự án sử dụng ODA, ông Kimihiro Ishikane, vụ trưởng Vụ Hợp Tác Quốc Tế của Nhật, loan báo, Nhật tạm ngưng cấp ODA cho Việt Nam vì có dấu hiệu đưa-nhận hối lộ khi Việt Nam thực hiện dự án phát triển đường sắt ở Hà Nội bằng ODA nhận từ Nhật. Ðến nay, đã có ba cuộc họp sau khi scandal JTC bùng nổ.
Tính ra Nhật đã tạm ngưng cấp ODA cho Việt Nam hai lần vì các viên chức Việt Nam lợi dụng những dự án ODA để nhận hối lộ. Hồi 2010, Nhật từng cắt viện trợ do Việt Nam không quyết tâm điều tra vụ nhận hối lộ của PCI – một doanh nghiệp khác của Nhật – để chọn doanh nghiệp này làm nhà thầu đảm trách vai trò tư vấn cho Dự án đại lộ Ðông-Tây ở Sài Gòn.
ODA là ba chữ viết tắt của Official Development Assistance (hỗ trợ phát triển chính thức). ODA có thể là các khoản cho vay không tính lãi hoặc tính lãi thấp với thời gian vay dài. Ðôi khi ODA là viện trợ. Mục tiêu của ODA là trợ giúp để phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi ở quốc gia nào đó.
Theo một số thống kê, có tới 40% vốn ODA cho các chương trình xây dựng trường học, đường sá, hạ tầng tại Việt Nam bị ăn chặn nhưng những cá nhân có liên quan chỉ bị cảnh cáo. Tại Việt Nam, nhiều năm qua, ODA luôn là một nguồn béo bở để các viên chức từ trung ương đến địa phương xà xẻo, bỏ túi riêng.
Báo giới Việt Nam cho biết, trên thực tế, JTC không chỉ được chọn làm nhà thầu đảm trách dự án phát triển đường sắt tại Hà Nội mà còn được chọn làm nhà thầu cho… 14 dự án phát triển giao thông. Riêng trong lĩnh vực đường sắt, JTC được chọn làm nhà thầu của 5 dự án.
Ðến cuối tháng 6, ông Nguyễn Chí Dũng, thứ trưởng Bộ Kế Hoạch-Ðầu Tư Việt Nam và ông Hideo Suzuki, công sứ của Sứ Quán Nhật tại Việt Nam tiếp tục hội đàm về các vấn đề liên quan tới tham nhũng ODA. Trả lời tờ Tiền Phong, ông Suzuki cho biết, cuộc hội đàm nhằm “tìm hiểu sự việc, hy vọng dân Nhật thấu hiểu và đồng tình.”
Ông Suzuki nói thêm, qua cuộc hội đàm, Nhật muốn được biết cả về kết quả điều tra scandal vừa kể lẫn các biện pháp chống tham nhũng của Việt Nam. Báo giới Việt Nam cho biết, họ chỉ được tham dự phần khai mạc, phần thảo luận được tổ chức theo kiểu họp kín.
So với scandal PCI, có nhiều dấu hiệu cho thấy, Việt Nam phản ứng tích cực hơn trước scandal JTC nhưng sự tích cực này chưa có kết quả. Cho đến nay, chưa có ai trong số sáu bị can đã bị khởi tố vì liên quan tới dự án phát triển đường sắt ở Hà Nội bị cáo buộc “nhận hối lộ.”
Nhật vẫn là quốc gia dẫn đầu về cung cấp ODA cho Việt Nam. Trong giai đoạn 1993-2012, Nhật đã cung cấp cho Việt Nam khoảng 20 tỉ Mỹ kim theo hình thức ODA. (G.Ð)
