JAKARTA, Indonesia (NV) – Các nước ASEAN và Trung Quốc dự trù tái tục các cuộc đàm phán cho Bộ Quy Tắc Ứng Xử Tại Biển Đông (COC) vào Tháng Ba tới đây.
Bộ Ngoại Giao Indonesia hôm Thứ Bảy, 4 Tháng Hai, thông báo chương trình đàm phán cho Bộ Quy Tắc Ứng Xử Tại Biển Đông giữa các bên liên quan đã được các ngoại trưởng họp ở Jakarta đồng ý sau hai ngày họp vừa diễn ra. Indonesia là nước chủ tịch luân phiên năm nay của ASEAN.
“Triển vọng của ASEAN ở khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương là tâm điểm của cuộc thảo luận.” Bà Retno Marsudi, nữ ngoại trưởng Indonesia, nói trong cuộc họp báo ở Jakarta sau khi cuộc họp kết thúc.
“Chúng tôi cũng thảo luận về Bộ Quy Tắc Ứng Xử Tại Biển Đông với sự cam kết của các thành viên muốn kết thúc đàm phán càng sớm càng tốt,” theo hãng tin Reuters.
Mười nước ASEAN và Trung Quốc đã ra bản Tuyên Bố Ứng Xử Trên Biển Đông (Declaration of Conduct – DOC) từ năm 2002 đến nay đã quá 20 năm vẫn chưa thỏa thuận được về những quy định ứng xử (Code of Conduct – COC) để tránh xung đột võ trang. Nguyên nhân cốt lõi có thể dẫn đến xung đột là tuyên bố chủ quyền biển đảo của các nước khu vực chồng lấn với nhau.
Các cuộc đàm phán mấy năm gần đây đã bị đình trệ vì các nước đều phải dồn sức đối phó với đại dịch COVID-19. Phần khác, những thỏa thuận căn bản cho các điều khoản thảo luận cũng vẫn không đạt được hoàn toàn dù chỉ là cái sườn từ đó để đàm phán.
Ngoại trưởng Indonesia, bà Marsudi, cho hay trong cuộc họp báo nói trên là cuộc họp đầu tiên về đàm phán COC trong năm nay sẽ diễn ra vào Tháng Ba tới đây.
Tại cuộc họp thượng đỉnh giữa ASEAN và Trung Quốc diễn ra hồi Tháng Mười Một, 2022 tại Phnom Penh, Cambodia, bản tuyên bố chung nhân dịp kỷ niệm 20 năm ký kết DOC lập lại lời cam kết “duy trì, cổ võ hòa bình, an ninh và ổn định tại Biển Đông.” Đồng thời, họ tái cam kết giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ bằng các biện pháp hòa bình, “không de dọa hay sử dụng võ lực”, và “tôn trọng các quyền tự do hải hành và phi hành tại Biển Đông theo Công Ước Quốc Tế Về Luật Biển (UNCLOS).”
Qua nhiều cuộc đàm phán trước đây, Bắc Kinh luôn luôn đòi hỏi các nước ASEAN không được tập trận hay liên minh quân sự với các nước ngoài khu vực. Đòi hỏi này ai cũng nhìn thấy Trung Quốc muốn một mình bá chủ ở khu vực trong tham vọng bá chủ thế giới.
Một trong những điểm mấu chốt khiến các cuộc đàm phán dậm chân tại chỗ là cái đòi hỏi “chủ quyền lịch sử” của Bắc Kinh gồm 9 đoạn vạch nối lại giống hình “Lưỡi bò” chiếm hơn 80% đến 90% Biển Đông mà không nước nào chấp nhận. Tuyên bố “Lưỡi bò” đã bị Tòa án Trọng tài Quốc tế tại The Hague, Hòa Lan, bác bỏ ngày 13 Tháng Bảy, 2016 nhưng Trung Quốc cậy quân sự hùng mạnh đã ngang ngược không tuân theo.
Cuối Tháng Mười Hai 2022, Việt Nam và Indonesia kết thúc đàm phán về các vùng biển chồng lấn giữa hai nước. Khu vực này cũng có dính cả cái “lưỡi bò” nên nhiều lần Bắc Kinh cho các tàu Hải cảnh tới quấy nhiễu các hoạt động dầu khí của Indonesia ở khu vực gần quần đảo Natuna. Chính phủ Jakarta đã cho chiến hạm tới để theo dõi.
Tuần qua, chính phủ Philippines đã thỏa thuận cho lực lượng Hoa Kỳ tiếp cận bốn căn cứ quân sự của họ đối diện Biển Đông và gần với các tranh chấp chủ quyền biển đảo khu vực Trường Sa giữa Manila, Trung Quốc và Việt Nam.
Bắc Kinh liền tức tối lên án là Mỹ “leo thang gây căng thẳng ở khu vực và gây mất hòa bình và ổn định ở khu vực.”
Để ngăn chặn tham vọng bá quyền bành trướng của Trung Quốc muốn nuốt trọn vùng biển 4 triệu km2, lực lượng Mỹ hàng năm mở các cuộc tập trận với các đối tác và đồng minh trên Biển Đông. Hơn 10 ngày qua, mẫu hạm nguyên tử USS Nimitz và nhóm tàu hộ tống vẫn quanh quẩn tập trận ở khu vực. Bắc Kinh cũng mở hàng chục cuộc tập trận quy mô trên Biển Đông mỗi năm.
Năm 2017, ASEAN và Trung Quốc đồng thuận về một khung đàm phán cho Bộ COC Biển Đông. Năm sau đạt thỏa thuận cho một bản dự thảo các điều khoản đàm phán nhưng rồi đại dịch COVID-19 diễn ra. Đàm phán tưởng được nối lại trong năm ngoái nhưng chỉ thấy những lời tuyên bố suông.
Nhiều nhà phân tích cho rằng các cuộc đàm phán cho Bộ COC không tiến triển hai chục năm qua, chỉ vì Bắc Kinh muốn cản trở, đợi xây dựng hoàn tất các căn cứ quân sự quy mô tại Trường Sa và Hoàng Sa, khống chế toàn bộ khu vực. (TN) [kn]
