HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ngay từ đầu mùa, sầu riêng xuất cảng của Việt Nam đã bị Trung Quốc siết chặt việc kiểm dịch, trong khi các đối thủ mới trỗi lên, khiến giá bán giảm mạnh, nông dân lo lắng.
Theo ghi nhận của báo VNExpress hôm 28 Tháng Tư, tại các cửa khẩu phía Bắc Việt Nam, container sầu riêng có thời gian chờ đợi thông quan qua Trung Quốc kéo dài cả tuần do “nước bạn” kiểm tra 100% lô hàng, làm giảm mất phẩm chất.
Ông Đoàn Văn Vẹn, tổng giám đốc công ty Anh Thư Đắk Lắk, cho biết từ sau Tết Nguyên Đán đến nay, đơn vị ông chưa thể xuất cảng trở lại do các thủ tục kéo dài, thời gian thông quan lâu. Trong khi đó, các hợp đồng mới từ phía đối tác Trung Quốc rất ít.
Hai tháng đầu năm, xuất cảng sầu riêng Việt sang Trung Quốc sụt mạnh, doanh thu đạt $27 triệu, giảm 83% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi hàng Thái Lan lại tăng vọt từ 37% lên 62.3%.
Ở miền Tây, nông dân phải bán sầu riêng với giá giảm mạnh 30% so với đầu năm và bằng một phần ba giá năm ngoái, hiện chỉ còn 35,000-70,000 đồng ($1.3 tới $2.6) một kg tùy loại.
Theo các doanh nghiệp, nguyên nhân chính là do yêu cầu kiểm tra phẩm chất ngày càng khắt khe từ phía Trung Quốc. Nước này hiện siết chặt kiểm tra dư lượng kim loại nặng và chất vàng O – hóa chất bị cấm sử dụng trong nông sản. Cùng với đó là các cảnh báo về gian lận mã số vùng trồng, vi phạm kiểm dịch thực vật, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm ngưng xuất cảng để hoàn thiện hồ sơ, thủ tục.
“Doanh nghiệp đã tạm dừng thu mua sầu riêng từ nông dân do lo ngại không bảo đảm yêu cầu kiểm dịch. Nhiều vùng trồng chưa cập nhật kịp tiêu chuẩn mới, đặc biệt về dư lượng kim loại nặng và nguồn gốc phân bón,” nữ giám đốc một công ty xuất cảng nông sản ở Tiền Giang cho biết.
Trong khi đó, các đối thủ mới như Lào, Indonesia và Cambodia từng bước hiện diện tại Trung Quốc bằng những bước đi chiến lược.
Chẳng hạn, Lào tham vọng trở thành nhà cung cấp sầu riêng mới cho Trung Quốc, khi Phòng Thương Mại Lào phối hợp với các công ty nước này thành lập Hiệp Hội Doanh Nghiệp Sầu Riêng và Trung Tâm Nghiên Cứu Giống, đồng thời được giao thêm 12,000 hécta để phát triển vùng chuyên canh.
Với sản lượng hơn 1.8 triệu tấn mỗi năm – lớn nhất thế giới – Indonesia đã được Hải Quan Trung Quốc kiểm tra đồn điền, nhà máy đóng gói hồi Tháng Ba vừa qua và đang gấp rút hoàn thiện hậu cần, kiểm dịch.
Tương tự, hồi Tháng Tư vừa qua, Cambodia đã ký nghị định thư với Trung Quốc cho phép xuất cảng sầu riêng – một phần trong 37 thỏa thuận hợp tác mới, mở cánh cửa lớn cho ngành nông nghiệp nước này.
Trước “vòng vây” của các đối thủ mới, cùng sự siết chặt từ phía Trung Quốc, Việt Nam đối diện nhiều áp lực.
Ông Đặng Phúc Nguyên, tổng thư ký Hiệp Hội Rau Quả Việt Nam, nhìn nhận xuất cảng rau quả nói chung và sầu riêng nói riêng sang Trung Quốc đang chậm lại rõ rệt. Trong quý 1, Trung Quốc chỉ chi hơn nửa tỷ đô cho nông sản Việt Nam, giảm 31% so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Nguyên cho rằng cần sự vào cuộc quyết liệt từ cơ quan hữu trách. Nhà chức trách nên kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở sản xuất phân bón kém phẩm chất. Riêng nông dân nên chủ động kiểm nghiệm Cadimi ít nhất nửa tháng trước khi thu hoạch để đảm bảo sản phẩm đạt chuẩn…
“Chúng ta cần làm nghiêm túc và bài bản để giữ vững thị phần và duy trì đà tăng trưởng bền vững cho ngành hàng này,” ông Phùng Đức Tiến, thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường, nói cho qua chuyện.
Phản ảnh trên báo VNExpress, độc giả “hihihaha” bất bình: “Một thị trường [Trung Quốc] chưa bao giờ bền vững với nông sản Việt Nam. Lúc thì cho phép nhập cảng vì đạt chuẩn, lúc thì không đạt chuẩn nên không được xuất. Tiêu chuẩn mà cũng sáng nắng chiều mưa.” (Tr.N) [qd]
