HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Nhiều tỉnh nhỏ, ít dân, lại nghèo, đang có kế hoạch xây dựng phi trường dù biết sẽ lỗ vốn vì không đủ khách để bù đắp chi phí xây dựng.
Báo VNExpress hôm Thứ Hai, 12 Tháng Chín, thuật lời ông Lê Văn Thành, phó thủ tướng CSVN, hối thúc “các tỉnh Lào Cai, Quảng Trị, Lai Châu, Bình Thuận nhanh chóng chọn nhà đầu tư để khởi công các dự án sân bay vào cuối năm.”
Bốn tỉnh vừa kể được đề cập trong cuộc họp của ông Thành “với 15 tỉnh, thành phố có nhu cầu nâng cấp, mở rộng, xây dựng mới sân bay.” Trong cuộc họp, người ta thấy ông ta kêu ca “các thủ tục đầu tư còn chồng chéo, rườm rà. Một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự chủ động. Do vậy, việc huy động nguồn lực xã hội hóa vào lĩnh vực đầu tư cảng hàng không còn chậm.”
Cho địa phương xây dựng phi trường nhưng nhà cầm quyền CSVN lại không cấp ngân khoản. Chi phí xây dựng cần vốn rất lớn dù là phi trường cỡ nhỏ chỉ đón tiếp được các phi cơ chở khách cỡ nhỏ và cỡ trung bình. Sau khi xây dựng xong thì “doanh thu thấp” nên trung ương không chịu bỏ tiền xây dựng kiểu “Xây dựng – Vận hành- Chuyển giao” (BOT) như đã từng làm các dự án đường bộ.
Vì thấy “phương án tài chính BOT không khả thi” do thời gian hy vọng có thể hoàn vốn lên khoảng 47-50 năm, nên nhà cầm quyền cho phép các địa phương đầu tư xây dựng phi trường theo kiểu “Công – tư hợp doanh” (PPP).
Người ta biết rằng quan chức CSVN lương tháng rất thấp, nếu không lươn lẹo tham nhũng thì chỉ đủ cầm hơi. Họ phải sống dựa vào các phong bì dưới gầm bàn mỗi khi ký cho phép một cái gì. Những dự án đầu tư hàng ngàn tỷ đồng thì tiền “lại quả” phải rất lớn. Quan chức các địa phương nghĩ ra các dự án để thực hiện, vừa được tiếng giúp địa phương phát triển, vừa có rất nhiều tiền đút túi.
Tuần trước, ngày 6 Tháng Chín, báo VNExpress cho hay tỉnh Lào Cai xây dựng phi trường Sa Pa tại huyện Bảo Yên đáp ứng nhu cầu 1.5 triệu hành khách mỗi năm. Kinh phí dự trù 3,650 tỷ đồng ($155.1 triệu), phải đi vay tới gần 3,000 tỷ đồng ($127.5 triệu) trong khi nhà cầm quyền bỏ ra hơn 661 tỷ đồng ($28 triệu) được hiểu là trị giá đất.
Khi vẽ ra các dự án, các quan đều phóng đại, đưa ra những con số kinh tế “ấn tượng” để thuyết phục và tuyên truyền. Sau khi thực hiện, kết quả hoàn toàn ngược lại từng được chứng minh rất nhiều trong thực tế.
VNExpress dẫn ý kiến của một chuyên viên trong ngành hàng không nói rằng các phi trường cỡ nhỏ, nhất là tại các tỉnh miền núi phần đông dân chúng nghèo khó không có nhu cầu đi lại bằng máy bay, phục vụ du lịch thì hành khách thất thường. Hiện nay, những phi trường đã xây dựng như Vân Đồn (Quảng Ninh), Cần Thơ, Tuy Hòa, Chu Lai (Quảng Nam) vẫn “chưa đạt công suất thiết kế.”
Những tỉnh nghèo và nhỏ thường phải xin nhà cầm quyền cứu đói mỗi năm như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai và những tỉnh miền trung như Nghệ An, Quảng Trị, Bình Thuận… cũng đều xây dựng phi trường là những điều trái tính toán lợi hại kinh tế.
Thêm nữa, thành phố Quảng Trị xin xây phi trường, trong khi chỉ cách thành phố Huế có 72 km và Huế đã có phi trường Phú Bài. Thành phố Phan Thiết của tỉnh Bình Thuận chỉ cách thành phố Phan Rang có 130 km mà hiện đã có phi trường ở Phan Rang rồi. Dù vậy, ông Lê Văn Thành vẫn hối thúc “nhanh chóng chọn nhà thầu.”
Ngày 20 Tháng Giêng, báo chí tại Việt Nam cho hay 17 tỉnh trên cả nước đã xin nhà cầm quyền “cấp gạo cứu đói” nhân dịp tết Nhâm Dần. Những tỉnh nhận gạo nhiều nhất là Cao Bằng (624 tấn), Nghệ An (1,140 tấn), Quảng Bình (1,102 tấn), Gia Lai (692 tấn), Ninh Thuận (1,508 tấn), Phú Yên (1,008 tấn) và Tây Ninh (825 tấn).
Bình luận của bải tin “Lai Châu xin xây dựng sân bay” trên VNExpress ngày 13 Tháng Tám, phần động trong số 87 độc giả bình luận phẫn nộ đối với một địa phương nghèo như thế lại xây dựng sân bay thay vì chú trọng vào các nhu cầu cấp thiết hơn.
Độc giả “Hạ Long” viết: “Dân số cả tỉnh chưa được nửa triệu người, du lịch không có gì đặc sắc, đường núi quanh co, kinh tế kém phát triển chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số chăn nuôi nhỏ lẻ, không có nhu cầu đi lại xa nhiều. Tôi nghĩ tỉnh này nên tập trung vào đường giao thông hạ tầng trước khi nghĩ đến những cái xa xôi không thực tế”.
Độc giả “vankhoa24685” viết: “Viễn cảnh 63 tỉnh thành người dân sẽ đi lại bằng máy bay. Ôi quả là tuyệt.” (TN) [qd]
