ĐỒNG NAI, Việt Nam (NV) – Hơn 30 năm qua, hàng trăm gia đình Việt kiều từ Cambodia trở về sống trên bè nổi trên hồ Trị An ở khu vực Suối Co, xã Định Quán, tỉnh Đồng Nai, mưu sinh qua ngày bằng nghề chài lưới, trong tình cảnh thiếu thốn mọi thứ căn bản như không có giấy tờ tùy thân, không có điện và nước sạch.
Theo báo VnExpress hôm 10 Tháng Mười Hai, “xóm Việt kiều” ngụ cư với hàng chục nhà bè rộng 20-60 mét vuông nằm san sát trên hồ Trị An. Hầu hết trẻ em ở “xóm Việt kiều” chỉ học đến lớp Năm rồi nghỉ vì kinh tế khó khăn hoặc không có giấy tờ tùy thân, hộ khẩu để tiếp tục học.
Gia đình ông Lê Văn Sanh, 46 tuổi, là một trong 155 hộ từ Cambodia trở về, đang sinh sống trên hồ bằng bè gỗ khoảng 50 mét vuông cùng mẹ già, anh trai, vợ và các con trong tình cảnh “vô thừa nhận của chính quyền,” không có điện và nước sạch.
Đều đặn từ tối đến rạng sáng, ông Sanh cùng anh trai và hai con gái kéo lưới trên hồ Trị An để mưu sinh.
Sau khi chài lưới bắt cá, ông Sanh và những gia đình nơi đây mang cá ra giữa hồ, chuyển sang xuồng lớn của thương lái chờ sẵn để cân bán.
Trung bình, một ghe chài kiếm khoảng 40-60 kg cá/ngày, bán được 300,000-500,000 đồng ($11.3 tới $18.9). Với những gia đình đông con, nhiều miệng ăn, đây là khoản thu nhập vừa đủ trang trải sinh hoạt. Còn những ngày đánh được ít cá thì cả nhà thiếu ăn.
Kế bên, gia đình bà Hai Mười, 44 tuổi, có 14 người con nhưng sáu người đã mất vì bệnh không tiền chạy chữa. Hiện 10 người phải chen chúc trong nhà bè chừng 20 mét vuông, trong khi lao động chính là cô Lữ Thị Tú, 17 tuổi, con gái bà Mười.
Mỗi lần trong nhà có người bệnh, bà Hai Mười lại vất vả vì không đủ chi phí. Tiền bán cá không đủ ăn, bà còn gánh thêm chi phí thuốc men.
Nói với báo VnExpress, em Lê Thị Hương, 12 tuổi, con gái anh Sanh, cho biết do gia đình khó khăn và chưa có giấy tờ tùy thân nên em không thể đến trường, phải ở nhà phụ cha kéo lưới.
Trong khi đó, em Hồ Yến Nhi, 12 tuổi, phải nghỉ học từ lớp Ba do tình cảnh tương tự, mặc dù vẫn mong một ngày được trở lại lớp. Những ngày sóng lớn không thể theo cha mẹ đi đánh cá, Yến Nhi mang sách ra dạy em trai để “không quên con chữ.” Song, đó là những buổi học hiếm hoi, bởi sau mỗi đêm phụ kéo lưới, em thường mệt lả, phải tranh thủ ngủ nghỉ để lấy lại sức.
Tranh thủ vừa gỡ lưới để dùng lại, vừa ăn cơm cùng con cháu với mâm cơm chỉ có cá, vợ chồng bà Bùi Thị Thanh cho biết, nhà có hai con trai nhưng đứa lớn đã mất năm ngoái vì tai nạn giao thông, còn đứa nhỏ mới 6 tuổi.
“Giờ chỉ mong được hỗ trợ làm giấy tờ sớm để bé nhỏ được đi học với bạn bè, không muốn nó phải đi đánh lưới với ba mẹ,” bà Thanh nói.
Với người dân nơi đây, hồ còn là nơi tắm giặt, sinh hoạt… của cả trẻ nhỏ lẫn người lớn trong xóm.
Riêng nước uống và nấu ăn, người dân phải mua nước lọc từ đất liền. Một số gia đình tận dụng nước mưa nhưng “lâu lâu mới có,” nên nguồn nước này không đáng kể.
Vào mùa khô khi hồ cạn nước, người dân xóm phải đưa bè ra đến lòng sông Đồng Nai. Việc đi lại trong sinh hoạt phải dùng xe gắn máy bằng con đường mòn uốn lượn giữa hồ. Để không bị lạc đường, người dân phải cắm nhiều cột làm dấu.
Buổi tối, những căn nhà bè le lói ánh đèn từ bình sạc và tấm pin năng lượng mặt trời. Trong nhà chủ yếu là phụ nữ và trẻ nhỏ, còn đàn ông tiếp tục ra hồ thả lưới mưu sinh.
Nhiều người dân trong xóm cho biết, chỉ mong được nhà nước hỗ trợ lên bờ để xây nhà ổn định cuộc sống, con cái đi học cho tiện.
Hồ thủy điện Trị An rộng 323 cây số vuông, dung tích 2.7 tỷ mét khối, nằm trên bốn huyện trước đây của Đồng Nai. Công trình ngoài phát điện còn điều tiết nước cho hạ du và cung cấp nguồn nước thô cho các nhà máy nước phục vụ khoảng 12 triệu dân ở Đồng Nai và Sài Gòn. (Tr.N) [kn]
