HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hôm 21 Tháng Năm, sau chín ngày xét xử và nghị án, Tòa Án Thành Phố Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Linh Ngọc, 67 tuổi, cựu thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, ba năm tù về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí,” dù trước đó được Viện Kiểm Sát đề nghị 30-36 tháng tù treo.
Theo báo Tuổi Trẻ, liên quan cấp phép khai thác đất hiếm trái phép, bị cáo Nguyễn Văn Thuấn, cựu tổng cục trưởng Tổng Cục Địa Chất và Khoáng Sản, bị năm năm tù về cùng tội danh.
Ngoài ra, 25 bị cáo khác trong vụ án xảy ra tại công ty Thái Dương và các đơn vị liên quan về việc khai thác, buôn lậu đất hiếm sang Trung Quốc ở tỉnh Yên Bái cũng bị tòa tuyên án từ hai đến 16 năm tù.
Trong đó, bị cáo Đoàn Văn Huấn, chủ tịch công ty Thái Dương, bị 14 năm rưỡi tù về ba tội “vi phạm quy định về thăm dò, khai thác tài nguyên; vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; gây ô nhiễm môi trường.”
Nặng nhất là bị cáo Lưu Anh Tuấn, chủ tịch công ty Đất Hiếm Việt Nam, bị tòa tuyên 16 năm tù với cáo buộc “buôn lậu” và “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.”
Riêng nhóm bị cáo là lãnh đạo Sở Tài Nguyên và Môi Trường Tỉnh Yên Bái gồm: Hồ Đức Hợp, giám đốc, lãnh bốn năm tù; Lê Công Tiến, phó giám đốc phụ trách lĩnh vực khoáng sản, lãnh ba năm tù; và Bùi Đoàn Như, trưởng phòng khoáng sản, bị tòa tuyên hai năm rưỡi tù.
Theo cáo trạng, Bộ Tài Nguyên và Môi Trường có trách nhiệm cấp, thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản. Bị cáo Ngọc là thứ trưởng phụ trách lĩnh vực này.
Hôm 24 Tháng Năm, 2011, Tổng Cục Địa Chất nhận được hồ sơ của công ty Thái Dương xin cấp phép khai thác đất hiếm tại mỏ Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Thời điểm này, chính phủ Việt Nam chỉ đạo tạm dừng cấp phép khai thác khoáng sản trên cả nước để chờ hướng dẫn.
Để lách luật, công ty Thái Dương lập ra dự án “Đầu tư xây dựng tổ hợp chế biến sâu đất hiếm,” trong đó có hai hạng mục là nhà máy thủy luyện, chế biến ô xít đất hiếm ở Yên Bái và nhà máy chiết tách, chế biến ô xít đất hiếm ở Hải Phòng, để trình cơ quan có thẩm quyền.
Sau khi được chính phủ chấp thuận, Bộ Tài Nguyên và Môi Trường đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho công ty Thái Dương, mặc dù dự án của công ty này đã thay đổi cả về quy mô và tính chất, không có giấy chứng nhận đầu tư dự án nhà máy thủy luyện Yên Bái và dự án nhà máy chiết tách Hải Phòng. Đặc biệt, vốn chủ sở hữu chỉ có 200 tỷ đồng ($7.8 triệu) trên tổng mức đầu tư là 1,953 tỷ đồng ($76.6 triệu).
Các bị cáo là cán bộ của Tổng Cục Địa Chất được giao nhiệm vụ thẩm định hồ sơ, song không làm mà dùng kết quả thẩm định cũ từ năm 2011, nhưng vẫn báo cáo đề nghị lãnh đạo Bộ Tài Nguyên và Môi Trường cấp giấy phép.
Ông Nguyễn Linh Ngọc, khi đó là thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, mặc dù biết công ty Thái Dương chưa đủ điều kiện nhưng vẫn ký cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho công ty này.
Sau khi được cấp phép, bị cáo Đoàn Văn Huấn đã đến cám ơn bị cáo Nguyễn Văn Thuấn 500 triệu đồng ($19,630) “nhân dịp sinh nhật.”
Viện Kiểm Sát xác định, những sai phạm kéo dài dẫn đến trong thời gian từ năm 2019 đến Tháng Mười, 2023, công ty Thái Dương đã khai thác trái phép quặng đất hiếm và quặng sắt tại mỏ đất hiếm Yên Phú.
Trong đó, bán trái phép sang Trung Quốc hơn 10.2 triệu kg đất hiếm, thu lợi bất chính hơn 736 tỷ đồng ($28.8 triệu).
Ngoài ra, từ năm 2019 đến 2023, công ty Đất Hiếm Việt Nam đã mua hơn 3,511 tấn đất hiếm của công ty Thái Dương để xuất cảng cho các công ty tại Nhật, Áo, Trung Quốc, với tổng trị giá hơn 379 tỷ đồng ($14.8 triệu).
Hành vi của các bị cáo Ngọc và sáu cựu cán bộ Bộ Tài Nguyên và Môi Trường bị cáo buộc đã gây thất thoát khoáng sản với giá trị hơn 736 tỷ đồng. (Tr.N) [qd]
