HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hai bộ Công Thương và Tài Chính của nhà cầm quyền CSVN kèn cựa, đổ tội cho nhau về những lình xình làm kế hoạch xuất cảng gạo kẹt ở bến bãi khi giá thị trường thế giới lên cao đã qua đi.
Mấy ngày tuần qua, thấy báo chí trong nước đăng tải những lời cáo buộc của Bộ Tài Chính CSVN nói đã hai lần, từ đầu tháng tới giữa Tháng Tư, gửi văn thư cho Bộ Công Thương phối hợp giải quyết xuất cảng gạo nhưng cái bộ này “không tiếp thu.”
Vào dịp này, hai bộ vừa kể đã có ý kiến đối chọi nhau về xuất cảng gạo và vấn đề an ninh lương thực trong nước dẫn đến việc nhà cầm quyền trung ương quyết định “tạm dừng” rồi lại chỉ cho xuất cảng 400,000 ngàn tấn gạo trong Tháng Tư, những tháng sau đó sẽ phải xếp đặt để xuất cảng sau khi đã mua đủ số lượng gạo dự trữ trong nước.
Ngày 10 Tháng Tư, Bộ Công Thương “loan báo hạn ngạch xuất cảng Tháng Tư, 2020, có hiệu lực từ 0 giờ ngày 11 Tháng Tư,” theo tờ Người Lao Động, “Tuy nhiên, khi Tổng cục Hải quan mở cửa hệ thống khai báo trở lại cho ngành xuất cảng gạo thì đến sáng 12 Tháng Tư, Tổng Cục Hải Quan thông báo số lượng gạo khai báo đã lấp đầy 400,000 tấn.”
Rất nhiều trong khoảng 40 doanh nghiệp trúng mối “lấp đầy” xuất cảng vừa kể lại là những doanh nghiệp đã trúng thầu cung cấp gạo cho quỹ dự trữ gạo an toàn trong nước của nhà cầm quyền. Thay vì giao nộp gạo cho kho nhà nước 160,000 tấn thì (26/28 doanh nghiệp) lại xin “bỏ chạy” để chộp cái mối xuất cảng vì có ăn hơn.
Các báo tại Việt Nam thuật lời kêu ca của nhiều doanh nghiệp nói rằng dù họ theo dõi rất sát tình hình nhưng khi mở tờ khai điện tử để lập thủ tục xuất cảng gạo thì vào trang mạng của hải quan không được. Người ta nghi ngờ có sự thông đồng của đám quan chức nhà nước mới dẫn đến tình trạng mà họ gọi là “biểu hiện lợi ích nhóm.”
Trong số những công ty xuất cảng gạo bị “trượt,” phần lớn là những công ty từng trúng thầu bán gạo cho nước ngoài, gạo đã cho vào kho bãi tại cảng trước khi có lệnh tạm ngừng xuất cảng để kiểm đếm số lượng gạo “an ninh lương thực” trong nước hồi tháng trước.
Theo tờ Người Lao Động, chỉ riêng 41 doanh nghiệp xuất cảng gạo tại Cần Thơ đã có hợp đồng ký kết phải giao ước khoảng 216,776 tấn. Vì không được xuất cảng nên “Ước tính riêng chi phí lưu bãi, lưu container, tiền phạt, tiền đóng container… thất thoát từ 260 triệu đến 350 triệu đồng/ngày đối với mỗi doanh nghiệp, tùy vào số lượng hàng tại cảng.”
Trước lời kết tội của Bộ Tài Chính, Bộ Công Thương CSVN qua báo “Công Thương” tức cái loa tuyên truyền chính thức của bộ này hôm Chủ Nhật, 19 Tháng Tư phân bua rằng đã “thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ Tướng Chính Phủ” khi điều hành xuất cảng gạo.
Báo Công Thương giải thích rằng “phương án điều hành xuất khẩu 400,000 tấn gạo trong Tháng Tư, 2020, đã được lấy ý kiến 2 lần. Lần thứ nhất là các thành viên của Đoàn công tác liên ngành. Sau đó là trực tiếp lấy ý kiến các bộ trưởng theo chỉ đạo của thủ tướng chính phủ.” Và “phương án điều hành xuất khẩu gạo đã được Bộ Công Thương tổng hợp, tiếp thu, giải trình đầy đủ trong báo cáo gửi thủ tướng chính phủ ngày 6 Tháng Tư, 2020.”
Trước đó, hôm Thứ Sáu 17 Tháng Tư, tờ Công Thương đưa tin “Bộ Công Thương vừa ban hành quyết định thành lập đoàn kiểm tra liên ngành làm việc với một số cơ quan có liên quan để nắm tình hình về lượng gạo hàng hóa tại các cảng phục vụ công tác điều hành xuất khẩu gạo” gồm đại diện nhiều bộ cả Bộ Công An.
Trong khi các quan chức của chế độ vẫn còn đang cãi cọ nhau, đổ tội cho nhau về chuyện xuất cảng bị “ách tắc,” thì tờ Diễn Đàn Doanh Nghiệp (DĐDN) cho hay “sau khi đạt mức giá cao nhất trong vòng bảy năm qua, gạo Thái Lan đang có chiều hướng hạ nhiệt, gạo 5% tấm giá giảm xuống $530 – $538/tấn, so với $550 – $580/tấn hồi tuần trước. Nguyên nhân là tuần qua ở Bangkok và một số tỉnh trồng lúa đã có mưa, kết thúc giai đoạn khô hạn kéo dài từ Tháng Mười Một, 2019, thiệt hại do hạn hán thấp hơn dự báo lúc ban đầu.” Trong khi cả Ấn Độ và Pakistan đều tạm ngừng xuất cảng gạo.
Tờ DĐDN thuật ý kiến của ông Nguyễn Văn Thành, giám đốc công ty Phước Thành IV cho hay: “Sau khi tình hình dịch bệnh tại quốc gia đã tạm ổn, với sức hấp dẫn giá gạo tăng nóng, Trung Quốc đã chớp thời cơ cho mở kho xuất cảng gạo dự trữ cũ cho các quốc gia Châu Phi. Như vậy, Thái Lan đã không còn một mình một chợ nữa nên nếu muốn đẩy giá lên nữa cũng không được.”
Chuyên gia nghiên cứu, phân tích thị trường nông sản Nguyễn Đình Bích dẫn báo cáo của Bộ Canh Nông Hoa Kỳ dự báo sản lượng của Việt Nam đạt trên 43 triệu tấn lúa (hơn 22 triệu tấn gạo), tăng nửa triệu tấn nhưng trong năm tiêu dùng trong nước chỉ khoảng 10 triệu tấn.
Theo ông, “Nếu chúng ta “chậm chân” thì khi dịch bệnh trên thế giới được kiểm soát thì các quốc gia xuất cảng gjao như Ấn Độ, Pakistan… sẽ nối lại xuất khẩu thì giá gạo sẽ giảm.” (TN) (KN)
