WASHINGTON D.C. (NV) – Đó là khuyến cáo của Geoffrey Hartman và Amy Searight, hai chuyên gia của trung tâm Sáng Kiến Minh Bạch Hàng Hải Châu Á (AMTI) thuộc trung tâm Nghiên Cứu Chiến lươc và Quốc Tế (CSIS) của Hoa Kỳ.
Ông Hartman và bà Searight cảnh báo, các lợi ích lâu dài của Hoa Kỳ tại Biển Đông như quyền tự do lưu thông, tôn trọng trật tự mà luật pháp quốc tế đã đặt định, giải quyết các tranh chấp bằng những biện pháp ôn hòa đều đang bị đe dọa.
Cho dù Hoa Kỳ vẫn mong muốn bảo vệ các chuẩn mực quốc tế, duy trì quan hệ với các quốc gia trong vùng, kể cả duy trì quan hệ với Trung Quốc nhưng Trung Quốc vẫn tiếp tục hành sử theo kiểu “tiên hạ thủ vi cường,” nếu không thay đổi chiến lược, Hoa Kỳ sẽ liên tục bị động.
Hai chuyên gia này lưu ý thêm, với các quốc gia ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, cách ứng xử của Hoa Kỳ với Trung Quốc sẽ là dấu chỉ về quyết tâm của Hoa Kỳ. Ứng xử thiếu quyết đoán sẽ làm suy giảm vai trò của Hoa Kỳ tại khu vực này. Suy yếu các liên minh mà trong đó Hoa Kỳ được xem như một “đối tác đáng tin cậy.”
Muốn củng cố trật tự khu vực, phát triển quan hệ hợp tác về an ninh với các đồng minh và đối tác, tân chính phủ Hoa Kỳ được khuyên rằng cần duyệt xét lại toàn bộ chiến lược đối với vấn đề biển Đông. Ông Hartman và bà Searight khuyên tân chính phủ Hoa Kỳ nên tham khảo và thực hiện những khuyến cáo mà các chuyên gia về Châu Á đang làm việc tại CSIS công bố hồi giữa tuần trước.
Trong tài liệu tạm dịch là “Năm nguyên tắc căn bản cho chiến lược về Biển Đông,” các chuyên gia: Michael Green, Zack Cooper, Bonnie Glaser, Andrew Shearer, Greg Poling, khuyến nghị, đối với Trung Quốc, Hoa Kỳ phải vừa hợp tác, vừa răn đe. Cho dù Hoa Kỳ cần sự hợp tác của Trung Quốc để giải quyết một số vấn đề khu vực (như Bắc Hàn) và toàn cầu (như ứng phó với biến đổi khí hậu) nhưng Hoa Kỳ không nên để bị Trung Quốc bắt chẹt. Mềm mỏng để duy trì sự hợp tác với Trung Quốc là không cần thiết vì những vấn đề quan trọng với Hoa Kỳ cũng quan trọng đối với Trung Quốc. Không chỉ có thể mà Hoa Kỳ còn cần cương quyết bảo vệ các nguyên tắc của mình, răn đe để Trung Quốc không làm rối loạn trật tự. Việc thoái bộ trong việc bảo vệ các quyền lợi thiết yếu của Hoa Kỳ ở châu Á có thể khuyến khích Trung Quốc dấn tới mạnh mẽ hơn.”
Cũng theo các chuyên gia vừa kể, đối với vấn đề Biển Đông, Hoa Kỳ cần có một chính sách rõ ràng và nhất quán không chỉ đối với nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong vùng mà còn với cả việc duy trì sự hiện diện của Hoa Kỳ tại Châu Á – Thái Bình Dương, lẫn thực hiện các chiến dịch bảo vệ quyền tự do lưu thông. Hoa Kỳ cần phải duy trì sự hiện diện thường xuyên và thực hiện đều đặn các chiến dịch bảo vệ quyền tự do lưu thông để chứng tỏ quyết tâm của Hoa Kỳ: Quân đội Hoa Kỳ sẽ có mặt tại bất kỳ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép.
Trong “Năm nguyên tắc căn bản cho chiến lược về Biển Đông,” các chuyên gia đề nghị tân chính phủ Hoa Kỳ nên đa dạng hóa các biện pháp ứng phó với Trung Quốc. Trong vấn đề biển Đông, cho đến nay, Hoa Kỳ mới chỉ chú trọng đến những giải pháp thuần túy quân sự. Theo các chuyên gia, Hoa Kỳ nên sử dụng thêm các giải pháp ngoại giao, thông tin, luật pháp, kinh tế. Các chuyên gia gia tin rằng, nếu thực hiện cùng lúc nhiều giải pháp (ví dụ trừng phạt có chọn lọc những công ty Trung Quốc tham gia vào các hoạt động gây mất ổn định), trong tương lai, Trung Quốc sẽ phải lui bước.
Tân chính phủ Hoa Kỳ còn được đề nghị gia tăng giúp đỡ đồng minh và đối tác để họ có đủ nội lực chống lại sức ép từ phía Trung Quốc. Nếu các quốc gia Đông Nam Á có thể tự vệ tốt hơn, có thể chống lại các hành động bức hiếp ở của Trung Quốc ở cấp độ thấp, quân đội Hoa Kỳ có thể tập trung nhiều hơn vào việc răn đe ở cấp độ cao.
Thủ tướng Pháp: Ngăn di dân không chống được khủng bố
Ngoài các yếu tố: Quân đội Hoa Kỳ hùng mạnh nhất thế giới; dân chúng các quốc gia trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương dành cho Hoa Kỳ nhiều thiện cảm; Trung Quốc quá hung hăng nên nhiều quốc gia mong được Hoa Kỳ hỗ trợ; Hoa Kỳ còn có một lợi thế khác là trung lập đối với các tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông và mong muốn các tranh chấp này sẽ được giải quyết một cách ôn hòa, phù hợp với luật pháp quốc tế. Hoa Kỳ cần duy trì lập trường này để có thể can thiệp một cách linh hoạt vào Biển Đông, bảo vệ cả lợi ích của mình lẫn trật tự và luật pháp quốc tế. (G.Đ)
