QUẢNG NAM, Việt Nam (NV) – Suốt ba thập niên qua, người dân ở thôn 3, xã Trà Vinh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, phải sống lay lắt trên đất của tỉnh Kon Tum trong cảnh chật vật giữa bốn bề khốn khó.
Theo ghi nhận của báo VietNamNet hôm 13 Tháng Năm, để vào được thôn 3, xã Trà Vinh, nơi có hơn 1,000 người dân tộc Xơ Đăng sinh sống trong cảnh biệt lập, cách trở phải mất hơn hai giờ băng rừng, vượt qua những đoạn dốc đá cao ngất và lầy lội.
Điều nghịch lý là người dân nơi đây có hộ khẩu ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, nhưng phần đất ở lại thuộc địa phận xã Đắk Nên, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Vì vậy, chính quyền cả hai địa phương đều làm ngơ khiến họ rơi vào “khoảng trống chính sách.”
Ở đây không có điện lưới, không có nước sạch, không có trạm y tế, không thông tin liên lạc… Những căn nhà sàn bằng gỗ cũ kỹ nằm rải rác theo triền đồi, sát bên là vực sâu. Đường đi từ nhà này sang nhà khác chỉ là lối mòn men theo vách đá.
Bên hiên ngôi nhà gỗ xiêu vẹo, anh Hồ Văn Cảnh, 32 tuổi, cho biết do sống tách biệt với bên ngoài, người dân trong thôn mỗi lần đau ốm đều như đánh cược với số phận. Khi có người bệnh nặng, cả làng phải thay nhau khiêng bằng võng, băng rừng lội suối từ làng ra đến trung tâm y tế huyện dài hàng chục cây số trong nhiều giờ.
“Mới đây, trong thôn có hai người chết vì không kịp đưa đi cấp cứu, trong đó có cháu bé 5 tuổi bị sốt cao,” anh Cảnh dẫn chứng.
Việc học hành của trẻ con cũng là gánh nặng không nhỏ. Từ lớp Ba trở đi, các em nhỏ phải xuống xã Trà Vinh cách nhà hơn 10 km để học nội trú. Lên cấp ba thì xuống tận trung tâm huyện Nam Trà My. Bởi vậy, nhiều em nơi đây chỉ học hết lớp Chín.
“Hai đứa con tôi học lớp Ba và lớp Bảy, phải đi bộ gần ba tiếng mới đến được trường. Gặp hôm mưa gió, đường sạt lở, nguy hiểm lắm,” anh Cảnh cho biết.
Tuy ở rừng nhưng đất canh tác nơi đây hiếm hoi vì xung quanh toàn núi đá. Vườn nhỏ, hẹp, nhà nào khá thì nuôi được thêm vài con gia cầm, gia súc. Mọi sản phẩm làm ra đều chỉ đủ dùng trong nhà.
Cũng như nhiều gia đình khác ở đây, gia đình cô Nguyễn Thị Quỳnh, 23 tuổi, chỉ biết trông vào vài sào ruộng rẫy để sống qua ngày.
“Nhiều vùng núi khác còn có thể trồng cây keo, vài năm khai thác cũng có đồng ra đồng vào. Ở đây thì chịu, xe vận tải không vào được nên không có cách nào vận chuyển ra ngoài,” cô Quỳnh cho biết.
Ông Nguyễn Hải, 60 tuổi, một già làng ở thôn 3, cho biết thêm phần lớn gia đình trong thôn đều thuộc diện hộ nghèo. Để có nước sạch sinh hoạt, họ phải dẫn nước từ đầu nguồn con suối cách làng gần 5 km. Thế nhưng, cứ đến mùa hạn hán hoặc mưa lũ, nguồn nước này lại cạn kiệt hoặc bị nhiễm bẩn. Nỗi lo thiếu nước sạch luôn thường trực trong từng nếp nhà.
Chưa hết, khổ nhất là vào mùa mưa bão, đường đất lầy lội cùng với nguy cơ sạt lở nên người dân không dám ra ngoài, cả thôn bị cô lập hoàn toàn.
“Chúng tôi cũng không thể làm ‘sổ đỏ’ trên mảnh đất mà gia đình đã khai hoang, canh tác hơn 30 năm, không được vay vốn ngân hàng, không sang nhượng hợp pháp vì đất của tỉnh Kon Tum, mà hộ khẩu lại thuộc tỉnh Quảng Nam,” ông Hải nói.
Xác nhận với báo VietNamNet, ông Trần Văn Thương, chủ tịch xã Trà Vinh, cho biết tình trạng “đi không được, ở không xong” này khiến việc đầu tư bất kỳ công trình nào cũng vướng quy định pháp lý.
Theo ông Thương, nhiều năm qua hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam cũng đã tổ chức nhiều cuộc họp để bàn bạc hướng giải quyết vướng mắc chồng lấn địa giới nhưng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.
Trả lời báo đài về tình trạng trên, ông Lê Văn Dũng, chủ tịch tỉnh Quảng Nam, chỉ nói chung chung: “Tỉnh sẽ chỉ đạo tổ chức lấy ý kiến người dân thôn 3 về hai phương án: Một là ở lại định cư tại chỗ và chuyển hộ khẩu sang Kon Tum; hai là di dời bà con về xã Trà Vinh nếu bố trí được khu tái định cư.” (Tr.N) [qd]
