HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Nhà cầm quyền Việt Nam đang lập kế hoạch khai thác quặng đất hiếm quy mô để bán, trong khi lâu nay vẫn bị khai thác lậu và bán “chui.”
Hãng tin Reuters hôm Thứ Ba, 25 Tháng Bảy, dựa vào các nguồn thông tin họ có được, nói Việt Nam đang lập kế hoạch gia tăng khai thác đất hiếm mỗi năm tới 2 triệu tấn. Việt Nam có trữ lượng đất hiếm ước lượng 22 triệu tấn, thứ nhì thế giới chỉ sau Trung Quốc.
Tháng Năm vừa qua, tin tức quốc tế cho hay trong năm 2022, Việt Nam khai thác và bán ra thị trường quốc tế 4,300 tấn đất hiếm, nhiều gấp 10 lần so với năm 2021. Phần lớn các mỏ đất hiếm nằm tại ba tỉnh miền núi phía Bắc là Lai Châu, Lào Cai và Yên Bái.
Theo tài liệu kế hoạch khai thác của nhà cầm quyền mà Reuters được đọc, sẽ có từ ba đến bốn mỏ mới được phát triển khai thác sau năm 2030 để có thể gia tăng sản lượng đất hiếm được khai thác lên đến 2.11 tấn vào năm 2050. Trong đó, một phần được xuất cảng là đất hiếm đã được tinh lọc.
Đất hiếm là tên gọi chung cho một nhóm kim loại đặc biệt tồn tại trong thiên nhiên như một dạng đá cứng. Chúng gồm 17 nguyên tố, không phải nước nào cũng có, được sử dụng trong các ngành kỹ thuật cao để sản xuất các bộ phận cho xe điện, điện thoại thông minh, cương liệu (hardware) máy điện toán, màn ảnh phẳng máy truyền hình, trang bị quân sự v.v…
Một số nhỏ quặng đất hiếm (được gọi là sa khoáng) rải rác tại một số khu vực ven biển từ Quảng Ninh đến Vũng Tàu. Việt Nam không có khả năng tinh lọc quy mô như một kỹ nghệ vì thiếu điều kiện tài chính cũng như kỹ thuật máy móc chuyên môn. Hiện chỉ có khả năng khai thác quặng, sơ luyện rồi bán cho các công ty nước ngoài.
Theo nguồn tin trên cùng với việc khai thác quặng để bán, Hà Nội cũng đang tìm nguồn đầu tư để tiến hành các dự án tinh luyện đất hiếm với khả năng sản xuất đất hiếm đã tinh lọc từ 20,000 tấn đến 60,000 tấn từ nay đến năm 2030 và tăng lên thành 40,000 tấn đến 80,000 tấn vào năm 2050.
Hà Nội nhìn thấy mối lợi tiền bạc to lớn đối với khai thác quặng mỏ đất hiếm khi giá đất hiếm thời gian gần đây đã tăng vọt từ $14,000/tấn lên tới $110,000/tấn. Nói khác, từ một hai trăm triệu đô la bây giờ mang về có thể lên hàng tỷ đô la những năm tới đây. Vào lúc này, Bắc Kinh giới hạn lượng bán đất hiếm cho các nước khác như một võ khí kinh tế đối phó với Mỹ và các đồng minh.
Trong khi nhà cầm quyền Việt Nam đang lập kế hoạch để mở rộng khai thác, cuối Tháng Sáu, tờ Tuổi Trẻ có một loạt ký sự về buôn lậu đất hiếm được quảng cáo trên mạng. Báo này đã gặp mấy tay môi giới bán đất hiếm để thảo luận về giá cả cũng như số lượng mua bán lớn hàng ngàn tấn.
Tuy các khu vực núi đồi có quặng đất hiếm được lập chốt chặn, canh gác nhưng dân địa phương vẫn tìm cách đào trộm số lượng nhỏ rồi gom lại bán cho các con buôn. Thật ra, việc khai thác lậu đất hiếm đã diễn ra ngấm ngầm cả chục năm qua.
Tháng Sáu vừa qua, nhân chuyến thăm của ông Yoon Suk Yeol, tổng thống Nam Hàn, các doanh nghiệp Việt Nam và Nam Hàn đã ký hơn 100 bản ghi nhớ hợp tác trong đó có hợp tác thành lập chuỗi cung ứng đất hiếm mà như hiện nay, kỹ nghệ xe hơi, điện tử Nam Hàn đang tùy thuộc vào nguồn đất hiếm Trung Quốc. (TN) [qd]
