HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Các đập thủy điện mọc lên chi chít trên những con sông rất ngắn ở miền Trung là thủ phạm phá rừng và “nhân tai” góp thêm phần ngập lụt tại Việt Nam.
Từ miền Bắc đến miền Trung và khu vực Tây Nguyên, các con sông lớn nhỏ đang “oằn mình” gánh hơn 500 đập thủy điện hầu hết là nhỏ và rất nhỏ. Hậu quả, mùa mưa bão, các đập thủy điện đó hối hả xả nước chống vỡ đập, làm các khu vực hạ du không kịp trở tay chống đỡ. Nhà trôi, người chết hàng năm.
Các con sông cùng các phụ lưu khu vực miền trung Việt Nam bắt nguồn từ các dãy núi, vừa có độ dốc cao, vừa ngắn, chúng bị chế độ Hà Nội lạm dụng để phát triển thủy điện. Hiện nay, các nhà máy thủy điện cung cấp khoảng 37% về điện năng trên cả nước.
Theo một bản tin của tờ Lao Động ngày 19 Tháng Mười, con sông Rào Trăng thuộc hệ thống sông Hương, tỉnh Thừa Thiên – Huế, chỉ dài khoảng 26 km nhưng trên đó cõng tới 4 nhà máy thủy điện hoặc đang xây dựng hoặc đã hoàn thành với tổng công suất chỉ được 89MW. Mưa lũ kéo dài làm núi lở, vùi lấp hoàn toàn nhà máy thủy điện Rào Trăng 3 đang xây dựng, chôn sống 17 nhân công hiện mới tìm được 5 thi thể nạn nhân.
Ở Nghệ An, “dọc tuyến sông Lam, đoạn thượng nguồn bắt đầu từ các con suối bị chặn bởi chi chít thủy điện lớn nhỏ.” Lao Động viết “Cụ thể, đoạn qua địa phận huyện Tương Dương có 4 nhà máy thủy điện, bao gồm: Nhà máy Thủy điện Bản Vẽ, công suất 320MW; Nhà máy Thủy điện Khe Bố, công suất 100MW; Nhà máy thủy điện Nậm Nơn ở xã Lượng Minh công suất 20MW; Nhà máy thủy điện Bản Ang, ở xã Xá Lượng với công suất 17MW.”
Tại tỉnh Quảng Nam, hai dòng sông A Vương và sông Kôn “cũng gánh chịu 7 công trình thủy điện gồm A vương, Sông Kôn 2, Khe Diên, Đại Đồng, Sông Cùng, Za Hung, Trà Linh 3.”
Thật ra, bản tin nói trên của tờ Lao Động không nói gì về khu vực thượng nguồn của hệ thống hai sông Vu gia và Thu Bồn của tỉnh Quảng Nam. Hệ thống hai con sông này chỉ dài khoảng 200km từ thượng nguồn ra tới biển, hơn chục năm trước, thấy có “quy hoạch” tới 112 đập thủy điện. Nhưng sau những lần thủy điện xả lũ ngập lụt giết chết nhiều người và thiệt hại tài sản nghiêm trọng, hiện thấy nhà cầm quyền địa phương loan báo co cụm lại chỉ còn 46 đập mà thôi.
Nói với báo Lao Động, ông Đỗ Đức Quân – Phó cục trưởng Cục Năng Lượng Tái Tạo, Bộ Công Thương CSVN nhìn nhận lý do phát triển thủy điện bừa bãi là “Theo Thông tư 43, việc nghiên cứu lập quy hoạch bậc thang thủy điện trên các lưu vực sông chính và việc thẩm định, phê duyệt quy hoạch thủy điện trên địa bàn cả nước thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương, việc nghiên cứu, lập quy hoạch thủy điện trên các lưu vực sông nhánh thuộc thẩm quyền của UBND các tỉnh.”
Chính vì vậy quan chức các nơi đua nhau cấp giấy phép xây đập thủy điện để có cơ hội chấm mút. Sau khi đã phát triển tới 46 đập thủy điện trên thượng nguồn Vu Gia – Thu Bồn gây biết bao nhiêu tai họa từ năm này sang năm khác, ông Lê Trí Thanh, chủ tịch tỉnh Quảng Nam vẫn khoe trên tờ Thanh niên ngày 15 Tháng Mười rằng “Giữa phát triển nhanh và phát triển bền vững thì phải nói phát triển bền vững sẽ được quan tâm hơn. Tỉnh Quảng Nam sẽ không đánh đổi môi trường để phục vụ cho sự phát triển.”
Ngày 16 Tháng Mười, tờ Tuổi Trẻ thuật lời ông Tô Xuân Bảo – phó cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và môi trường công nghiệp của Bộ Công Thương CSVN nhìn nhận “Nhiều hồ thủy điện dung tích nhỏ tại miền Trung không có khả năng phòng lũ, cắt lũ, khi nước về qua các tổ máy phát điện sẽ trực tiếp tràn xuống hạ lưu.”
Hệ lụy này, ki kịch đời thường này do “nhân tai” mang lại cứ diễn đi diễn lại hàng năm mà ông Đỗ Đức Quân, phó cục trưởng Cục Năng Lượng Tái Tạo, Bộ Công Thương CSVN phân bua: “Việc xây dựng thủy điện tập trung vào một số khu vực cũng không tránh khỏi một số ảnh hưởng…” (TN) [kn]
