ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Nhiều tỉnh khu vực miền Trung Việt Nam đang chịu đựng nhiều thiệt hại cả nhân mạng và tài sản vì các hồ đập thủy lợi và thủy điện xả lũ.
Các báo tại Việt Nam cho hay mưa lớn tiếp tục mấy ngày qua, nước sông dâng nhanh tràn qua đồng ruộng, nhà cửa từ thôn quê đến huyện thị thành phố suốt từ Quảng Trị đến Phú Yên. Tờ Tuổi Trẻ nói rằng hai người bị lũ cuốn trôi ở Quảng Nam.
Một dọc từ Quảng Trị đến Phú Yên đều có rất nhiều các hồ thủy lợi và đập thủy điện. Trên nguyên tắc, chúng được xây dựng nhằm cung cấp điện, trữ nước giúp tưới đồng ruộng khi khô hạn, cắt lũ cho các khu vực hạ du khi mưa bão nghiêm trọng. Nhưng thực tế cho thấy lợi ích thì ít, trong khi gây hại thì nghiêm trọng gấp bội.
Trên hệ thống các sông Vu Gia và Thu Bồn cộng với các phụ lưu thượng nguồn, khu vực này, tỉnh Quảng Nam có 10 đập thủy điện từ nhỏ đến rất nhỏ trên sông Bung, sông Giằng, sông Dăk Mi, sông Kôn, sông Tranh. Một số đập thủy điện được xây dựng cách nhau chỉ vài cây số nên khi đập bên trên xả lũ, đập bên dưới hối hả xả theo.
Hậu quả, không kể làng xã, huyện thị gần các đập thủy điện chịu thiệt hại, thành phố Đà Nẵng, thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam) và thành phố du lịch Hội An (Quảng Nam) nằm ven biển cũng không thoát nạn mỗi khi người ta hối hả xả lũ để chống vỡ đập.
Theo báo Đà Nẵng, “các hồ thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia–Thu Bồn điều tiết xả lũ cho khu vực hạ du,” đồng thời 13 hồ chứa nước thủy lợi cũng “xả tràn.” Tiếng là làm ơn khi “điều tiết lũ” nhưng nhiều khu vực của tỉnh Quảng Nam đã bị nước lũ chia cắt, cô lập. Dân chúng cuống cuồng đưa đồ đạc lên chỗ cao hơn để tránh hư hại.
Báo VTC News hôm Thứ Ba, 11 Tháng Mười, cho hay: “Do mưa lớn liên tục từ đêm 9 đến sáng 11 Tháng Mười, nhiều tỉnh lộ và đường liên xã thuộc các tỉnh Bình Định, Phú Yên bị ngập úng, gây chia cắt giao thông. Nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại các nơi trong tỉnh Bình Định.” Còn tại Phú Yên, nhiều khu vực của thành phố Tuy Hòa “ngập sâu trong nước.”
Một số báo kể cả Thông Tấn Xã Việt Nam cũng cho hay thủy điện Hương Điền trong tỉnh Thừa Thiên Huế “có lệnh điều chỉnh vận hành điều tiết hồ chứa” nên một số khu vực bị “ngập lụt cục bộ” sâu trong nước, có chỗ hơn nửa mét. Quốc lộ 1A ngang qua xã Lộc Trì bị ngập từ 20 cm đến 40 cm. Vì vẫn còn đang mưa to nên khu vực Thừa Thiên Huế “nước sông còn dâng cao,” tức ngập lụt còn có thể nặng hơn. Tỉnh này có chín thủy điện đang vận hành.
Theo bài viết trên tạp chí Tài Nguyên và Môi Trường của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường cuối Tháng Ba, Việt Nam có hơn 400 đập thủy điện lớn nhỏ. Chỉ riêng các tỉnh miền Trung đã có tổng cộng 83 đập thủy điện, gồm cả những đập “siêu nhỏ” với khả năng cung cấp điện có 5 MW.
Có dự án xây dựng là các quan đầu tỉnh có phần “lại quả” hậu hĩnh. Các chủ đầu tư tha hồ phá rừng đầu nguồn bán gỗ, rừng bị hủy hoại lớn hơn khu vực cho phép bất kể những hậu quả để lại sau đó. (TN) [qd]
