HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tòa Thánh Vatican và Việt Nam đang có dấu hiệu cải thiện quan trọng mối quan hệ ngoại giao giữa hai bên lâu nay gặp nhiều trở ngại.
Theo hãng tin Reuters ngày Chủ Nhật, 16 Tháng Bảy, một thỏa hiệp đang được hoàn tất để Vatican cử một đại diện thương trú tại Việt Nam, một nước Cộng Sản xưa nay bị cáo buộc đàn áp tôn giáo nói chung và với Giáo Hội Công Giáo Việt Nam nói riêng.
Thỏa hiệp nhiều phần sẽ được loan báo nhân dịp ông Võ Văn Thưởng, chủ tịch nước, đến thăm Vatican vào những ngày cuối Tháng Bảy, theo thông tin từ một chức sắc cấp cao của tòa thánh cũng như từ một nhà ngoại giao tại Hà Nội có nhiều hiểu biêt về vấn đề.
“Chúng tôi đang hy vọng điều này đánh dấu một bước rẽ,” viên chức cấp cao Vatican nói với hãng tin Reuters. Tòa thánh Vatican lâu nay kêu gọi Hà Nội cho cử một đại diện thường trú tại Việt Nam suốt 10 năm qua. Tuy nhiên, hai bên chỉ đạt được thỏa thuận nguyên tắc vào Tháng Ba vừa qua, theo một bản tin trên trang mạng của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam.
Cả hai nguồn tin đều cho hay họ dự trù Đức Giáo Hoàng Francis sẽ tiếp ông Võ Văn Thưởng. Đây sẽ là lần đầu tiên đức giáo hoàng tiếp một chủ tịch nước Việt Nam sau cuộc tiếp kiến ông Trần Đại Quang hồi năm 2016. Việt Nam có khoảng 7 triệu người Công Giáo trên tổng số 100 triệu dân.
Cho tới năm 2011, Việt Nam chỉ chấp nhận cho Vatican đặt một vị đại diện không thường trú tại Việt Nam. Đến năm 2018, Việt Nam chịu thảo luận nâng cấp mối quan hệ và cho Vatican đặt một vị đại diện thường trú thay vì lâu nay vẫn đặt văn phòng ở Singapore.
Cuộc họp Vatican-Việt Nam thúc đẩy cải thiện bang giao diễn ra hồi Tháng Ba, sau hành động “phạm thánh” thô bạo của nhóm cán bộ xã Đắk Jăk, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kontum, ngày 22 Tháng Ba. Vị linh mục tên Lê Tiên cử hành Thánh Lễ gần xong thì bị một đám chức sắc xã ép buộc ông phải đi “làm việc.” Một bà cán bộ ngang nhiên lấy quyển sách thánh mà ông mang theo để thi hành các nghi thức phụng vụ.
Tháng Tư năm ngoái, khi Đức Ông Miroslaw Stanislaw Wachowski, thứ trưởng Ngoại Giao Tòa Thánh Vatican, đến Hà Nội họp, đài VOV thuật lời ông Vũ Chiến Thắng, thứ trưởng Nội vụ Việt Nam “khẳng định quan điểm tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo của mọi người; tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo hoạt động…; mọi người có quyền tự do hành lễ tại nhà riêng hoặc cơ sở thờ tự…” Những lời tuyên truyền của Việt Nam hoàn toàn ngược với thực tế diễn ra tại nhiều địa phương Việt Nam.
Tiến triển trong mối quan hệ giữa Vatican và Việt Nam rất chậm chạp. Đảng CSVN lúc nào cũng muốn sử dụng các tôn giáo như con cờ chính trị nhằm phục vụ các nhu cầu tuyên truyền của họ. Bởi vậy, các tổ chức hay hệ phái tôn giáo nào nằm trong sự kềm tỏa và giật dây của nhà cầm quyền thì mới được hoạt động, tuân theo đúng chỉ thị của đảng và nhà nước. Các tổ chức hay hệ phái tôn giáo nào nằm bên ngoài “quốc doanh” đều bị sách nhiễu, đánh phá thường xuyên dựa trên cái “cơ chế xin, cho.”
Cho tới nay, Việt Nam vẫn chưa trả lại Tòa Khâm Sứ, tức đại diện Vatican, tại Hà Nội.
Năm 2009, thành phố Hà Nội chuẩn bị xé nhỏ khu đất này “phân lô bán nền” mà người ta tin các quan chức địa phương mượn cơ hội để chấm mút. Tuy nhiên, trước sự chống đối quyết liệt suốt nhiều tháng trời của giáo dân Công Giáo, Hà Nội đành biến nơi đây thành “công viên” dù không chịu trả lại.
Hiện không thấy có tin tức gì hé lộ các cuộc đàm phán giữa Vatican và Việt Nam có thảo luận cả việc trả lại Tòa Khâm Sứ hay không. Khi bị giáo dân Công Giáo biểu tình làm áp lực suốt nhiều tháng, nhà cầm quyền CSVN đã biến Tòa Khâm Sứ (42 phố Nhà Chung, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) thành “Thư viện quận Hoàn Kiếm.” (TN) [đ.d.]
