HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Giới lãnh đạo Việt Nam bất ngờ trước việc ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, loan báo thuế quan 20% cho Việt Nam. Họ đang điều đình để hạ mức độ đó xuống thấp hơn.
Hãng tin Bloomberg ngày Thứ Sáu, 11 Tháng Bảy, dẫn lời của những người hiểu biết vấn đề đàm phán thương mại và thuế quan giữa hai nước tiết lộ như vậy. Theo nguồn tin, ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN, thúc giục đoàn đàm phán của họ cố thương thuyết hạ mức thuế quan xuống.
Mức thuế quan 20% cho hàng hóa sản phẩm Việt Nam xuất cảng sang Mỹ, gây ngạc nhiên cho họ, như ông Trump loan báo ngày 2 Tháng Bảy sau cuộc điện đàm với ông Tô Lâm. Tạp chí Politico hôm 10 Tháng Bảy nói phía Hà Nội “ngạc nhiên, thất vọng và giận” vì họ không ngờ phái đoàn đàm phán của hai bên đã “chốt” thuế quan 11%.
Nhưng ông Trump lại thông báo trên mạng xã hội sau cuộc điện đàm kể trên là thuế quan cho hàng Việt Nam là 20% còn hàng bị gọi là “trung chuyển” (transshipping) thì bị áp thuế đến 40%. Theo Politico, chính một số thành viên phái đoàn đàm phán của Mỹ cũng ngạc nhiên vì sự thay đổi đó của ông tổng thống Mỹ.
Sau cuộc điện đàm, Tổng Thống Trump viết trên Truth Social là ông hoàn toàn khoái khi thương thuyết với ông Tô Lâm và lại còn khen ông này là lãnh tụ “đáng kính.” Nhưng Hà Nội đã nhìn ra cái bất thường và cái bất lợi đó nên Bộ Ngoại Giao Việt Nam ngày 3 Tháng Bảy nói rằng hai bên còn “đang phối hợp trao đổi cụ thể hóa nội dung thảo luận của lãnh đạo cấp cao hai nước.”
Cũng từ đó, hệ thống thông tin tuyên truyền Việt Nam nín lặng, không hề đưa tin tiếp theo hay bình luận gì về thuế quan đối ứng, nhất là các tỉ lệ thuế quan 20% và 40%.
Trong một bản chỉ thị nhà cầm quyền Việt Nam gửi cho hệ thống báo đài trong nước mà hãng tin Bloomberg đọc được, nhà cầm quyền ra lệnh cho họ không được đưa tin về những thông tin không rõ rệt hoặc có tính chất suy đoán, cũng như chưa có sự đồng thuận của cả hai bên Việt Nam và Mỹ.
Thuế quan 20% mà Tổng Thống Trump muốn Việt Nam phải trả thay vì mức 10% căn bản được tạm thời từ Tháng Tư, nhưng vẫn còn phải cộng thêm vào với các thứ thuế quan đang hiện hành như thuế quan dành cho các nước “được ưu đãi nhất” (most favored nations), theo lời một viên chức chính phủ Mỹ yêu cầu ẩn danh khi nói về vấn đề này. Như vậy, thuế quan hiệu lực trên thực tế vẫn cao hơn 20%.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam cũng như Tòa Bạch Ốc không phản hồi lại ngay các lời đề nghị bình luận của hãng tin Bloomberg. Riêng ông Marco Rubio, ngoại trưởng Mỹ, cho hay vấn đề thuế quan cũng đã được đề cập khi ông gặp ngoại trưởng Việt Nam hôm Thứ Sáu, 11 Tháng Bảy, bên lề cuộc họp của ASEAN với các đối tác tại thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia. Tuy nhiên, theo ông, đó không phải là trọng tâm của cuộc thảo luận.
“Việt Nam rõ ràng cảm thấy là nếu họ đàm phán thuế quan với Mỹ, họ muốn mức thuế cũng tốt bằng nếu không được tốt hơn so với các nước khác không có thỏa hiệp với Mỹ,” ông Rubio nói với báo chí.
Việt Nam đang cố thỏa mãn các đòi hỏi của Washington trong khi vẫn phải giữ mối quan hệ tốt với Trung Quốc. Chẳng vậy, ông Phạm Minh Chính, thủ tướng, khi gặp ông Lý Bằng, thủ tướng Trung Quốc, tại hội nghị BRICS ở Brazil đã lặp lại lời cam kết là tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ đa dạng với Hoa Lục phát triển ngày càng nhiều hơn. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.
Theo Bloomberg, qua các vòng đàm phán, Mỹ thúc ép Việt Nam phải hành động mạnh hơn nữa để ngăn chặn hàng giả, hàng nhái từ Hoa Lục tràn vào Việt Nam cũng như giảm thiểu việc cho các công ty Trung Quốc mượn đường xuất cảng qua Mỹ để tránh thuế quan cao nếu xuất cảng trực tiếp từ Trung Quốc.
Cùng với việc đàm phán để hạ thấp thuế quan 20%, Bộ Công Thương Việt Nam họp với ngành thuế quan, và các nhóm công kỹ nghệ trong nước để siết chặt hơn nữa các quy định chống gian lận về xuất xứ hàng hóa cũng như các loại sản phẩm bị coi là hàng “đội lốt” nhãn hiệu Việt Nam để trốn thuế quan cao của Mỹ.
Cho tới nay, người ta vẫn chưa thấy cả Washington và Hà Nội chính thức công bố gì rõ rệt hơn về các mức thuế quan 20% và 40%. Ngày Thứ Năm, 10 Tháng Bảy, ông Trump thấy nói trên đài truyền hình NBC là ông dự trù ấn định thuế quan từ 15% đến 20% cho hầu hết các đối tác thương mại hiện chưa được Tòa Bạch Ốc thông báo về thuế quan. Hầu hết các nước nay vẫn chỉ bị áp đặt mức thuế quan đồng loạt 10% trong khi chờ thương thuyết.
Theo tạp chí Politico, nhiều quốc gia khác cũng nhận thức được những thay đổi vào phút chót dù mức độ thuế suất thuế quan đã được phái đoàn hai bên thỏa thuận, nên họ đã thảo luận với nhau về những bất ổn khi đàm phán với Mỹ sau khi mức thuế quan đã thỏa thuận rồi. Nói khác, họ không yên tâm khi tiếp tục đàm phán với một ông tổng thống có vẻ thay đổi sự đe dọa áp đặt mức thuế quan nào ông ta muốn. Politico thuật lời một nhà ngoại giao Á Châu và một nhân vật liên quan đến các cuộc đàm phán.
“Ông tổng thống làm như vậy (thay đổi mức thuế quan đã thỏa thuận) là, trên căn bản, làm mất uy tín của các viên chức đàm phán. Đồng thời, các nước khác đang theo dõi diễn tiến các việc này,” ông Harry Broadman, cựu phụ tá Đại Diện Thương Mại Mỹ dưới thời hai tổng thống George H.W. Bush và Bill Clinton, phê bình.
“Nếu anh đang đàm phán thuế quan với quốc gia X, nhưng họ thấy quốc gia Y đã đạt thỏa thuận rồi nhưng lại bị xí xóa, họ sẽ hỏi ‘Sao tôi lại mất thì giờ hội họp với anh? Làm sao tôi biết là cái gì chúng ta thỏa thuận đây sẽ được coi là thỏa thuận cuối cùng?,’” lời ông Broadman trên Politico. (NTB) [qd]
