Thẩm Vân/Người Việt San Jose
Do ảnh hưởng của nền kinh tế trì trệ kéo dài trong nhiều năm và do sự xuống dốc trầm trọng thị trường nhà ốc trong những năm gần đây đã khiến nhiều thành phố trên toàn quốc đã lâm vào tình cảnh kiệt quệ tài chánh, không có công việc làm, không đủ tiền để trả lương nhân viên công chức khiến vấn đề trị an xã hội ngày càng bất ổn…
Căn nhà vắng chủ ở Stockton. (Hình: Tri Le/Người Việt SJ)
Thế nhưng khác với những thành phố khác, thành phố Stockton lại rơi vào tình cảnh thê thảm hơn, đó là đang đứng bên bờ vực phá sản!
Kể từ khi thị trường nhà ốc xuống dốc, thành phố Stockton được biết đến như là một trong những thành phố đứng đầu trên toàn quốc về số lượng nhà bị ngân hàng xiết nợ. Nhiều người đã bỏ thành phố đi đến nơi khác lập nghiệp, nhiều công việc làm trong ngành xây dựng bị ngưng trệ, nhiều cơ sở kinh doanh đã phải đóng cửa khiến thành phố mất đi khoản thu nhập thuế thổ trạch và thuế doanh thu đáng kể. Ngân quỹ tổng quát của thành phố trước đây là $200 triệu, nay chỉ còn $160 triệu. Thêm nữa, thành phố đã đưa ra luật cho công chức được hưởng quyền lợi hưu bổng quá hào phóng: Chỉ cần làm công chức trong một tháng, thì cả gia đình họ sẽ được hưởng bảo hiểm y tế suốt đời. Chỉ riêng khoản bảo hiểm này, thành phố sẽ phải tốn $417 triệu để chi trả trong vòng 30 năm tới.
Bên cạnh những lý do chủ quan và khách quan vừa nêu, thành phố Stockton còn phạm một lỗi rất lớn là đã nâng ước tính về số thu nhập lên hàng trăm triệu. Lợi dụng lúc ngân quỹ đang có thu nhập cao, các quan chức đã vẽ ra kế hoạch bán công trái $300 triệu để thực hiện những dự án công to lớn như xây vận động trường bóng chày bên Hồ McLeod ngay tại trung tâm thành phố. Khi nền kinh tế đang lên, những việc làm này có thể che giấu được bằng các khoản thuế đất giả tạo. Nhưng khi nền kinh tế đi xuống, các dự án này đã trở thành gánh nợ! Công trái của thành phố nay đã trở thành một loại “junk bond” không còn giá trị gì!
Ông Bob Deis, hiện là giám đốc quản trị thành phố, đã đưa ra thêm những con số cụ thể dẫn đến tình trạng nợ nần chồng chất của thành phố. Sự thật là trước khi ông về làm việc cho thành phố vào năm 2010, các nhà lãnh đạo thành phố đã chi ra $48 triệu để mua một bin đinh tráng lệ tám tầng lầu, nguyên là cơ sở của một ngân hàng, với dự tính tu sửa lại để làm tòa thị chính thành phố. Nhưng cho đến nay thành phố không còn tiền trả để có thể dọn vào. Nhiều người đề nghị bán tòa nhà đi để có thể tiền xoay xở, nhưng vì tòa nhà bị mất giá quá nặng, nên thành phố lại không muốn bán, có bán thì cũng không giải quyết được gì!
Khi phóng viên Người Việt San Jose hỏi hiện thành phố đã có hướng giải quyết gì không, bà Dora Martinez-Sidrian, phó thư ký giám sát Tòa Thị Chính cho biết, “Thành phố đang tích cực tìm kiếm các phương cách để giải quyết vấn đề, cụ thể là thương lượng với các chủ nợ, xin hoãn trả hay hủy bỏ một số khoản nợ. Còn thành quả ra sao hiện chưa rõ. Mỗi tháng thành phố đều có tổ chức 2 buổi họp, nếu có gì thay đổi, thành phố sẽ công khai cho mọi người biết.”
Theo phóng viên Wyatt Buchanan của San Francisco Chronicle, thủ tục xin khất nợ hay cắt giảm số nợ nần của thành phố sẽ phải mất từ ba đến sáu tháng. Và nếu thương lượng không xong, thành phố chỉ còn một cách duy nhất là khai phá sản và giao toàn bộ hồ sơ tài chánh cho tòa án xử lý. Bởi vì hiện nay nhiều dịch vụ của thành phố đã bị cắt giảm, 99 cảnh sát viên đã mất việc, nếu cắt giảm thêm có thể gây bất ổn cho xã hội.
