Phạm Ðình
Gần đây chúng ta có nghe nói về các chương trình bán xe cũ để lấy tiền mua xe mới. Ðây là một nỗ lực nhằm nhiều mục đích của chính phủ liên bang và chính phủ các tiểu bang Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, các đại lý cũng có những chương trình khuyến mãi, hoặc chương trình Trade-in tương tự. Hôm nay chúng ta tìm hiểu các chương trình này để xem có chỗ nào gửi gấm cái xe già nua, và “bợ” ít tiền mua xe mới cho cuộc đời thêm hương hay không.
I. Chương trình liên bang “Cash for Clunkers”
Ðây là chương trình của chính phủ liên bang đưa ra vào năm 2009, theo đó thì những cái xe “uống xăng như hũ chìm” sẽ được chính phủ mua lại với giá tối đa $4,500. Bạn tự hỏi “chính phủ mua về làm gì?” Thưa, mua về dục bỏ vô nghĩa địa để giảm thiểu ô nhiễm và khuyến khích mua xe mới, Mỹ mà! Ðiều kiện để tham gia chương trình là như sau:
-Chiếc xe của bạn chỉ đạt được tối đa 18 miles một gallon xăng (mpg), cũ nhất là đời 1984, và phải ở trong tình trạng còn lái chạy được. Thời buổi này, với những cái xe đang được quảng cáo có thể chạy tới 32 miles mới uống hết một gallon xăng thì quả thực cái thành tích 18 mpg là quá yếu. Khuyến khích cho về hưu là phải.
-Con số $4,500 không phải là đương nhiên, nghĩa là không phải cứ mang xe đến là ẵm tiền. Mà bạn phải bằng lòng mua một cái xe mới với chỉ số MPG lớn hơn xe cũ, càng lớn thì càng được nhiều tiền cho đến mức tối đa $4,500 nếu chỉ số MPG của xe mới cao hơn xe cũ ít nhất 5 mpg.
Dù thích hay không thích, thì chương trình Cash for Clunkers cũng đã chấm dứt rồi. Nhưng tay chân của ông Tổng Thống Obama không nhận như vây, mà chỉ nói rằng “Tạm ngưng”. Theo những người thông thạo tin tức, chương trình này dành ra một tỷ Mỹ kim, chỉ trong vòng một tháng đã tiêu hết sạch, bởi vì quá “hot”, thiên hạ hưởng ứng quá nhiệt tình. Không biết năm nay là năm tranh cử, ông tổng thống da màu có đưa ra sáng kiến nào cho đám dân đen chuyên chạy xe cũ “lên đời” hay không.
II. Chương trình cho xe cũ về hưu của tiểu bang
Nước Mỹ có 50 tiểu bang thì sẽ có 50 chương trình hồi hưu xe cũ, bài viết này xin lấy tiểu bang California làm trường hợp cụ thể. Tại California, chương trình mà người bình dân thường gọi là bán xe cho chính phủ chỉ là một trong 2 phần của một chương trình lớn hơn gọi là CAP (Consumers Assistance Program, chương trình trợ giúp giới tiêu thụ). Mục đích chính của CAP là giảm thiểu ô nhiễm, hầu cải thiện bầu khí quyển giúp mọi người được hít thở không khí trong lành hơn. CAP thực hiện mục tiêu đó bằng 2 cách: Thứ nhất, “mua lại” những chiếc xe cũ rớt smog check với giá $1,000; hoặc $1,500 nếu chủ xe có thể chứng minh là dân nghèo, xuyên qua giấy tờ về lương bổng, khai thuế. Thứ hai, cấp tối đa $500 cho những người nghèo lái xe cũ rớt smog check mà vẫn muốn giữ xe; Chủ xe sẽ dùng số tiền đó để sửa chữa giúp xe đạt tiêu chuẩn smog check và lưu hành hợp pháp trên đường phố California. Ở đây cũng vậy, không phải ai cũng xưng xưng kể mình là nghèo để lấy tiền được, mà phải có giấy tờ chứng minh.
Cũng xin nói ngay là hai phần của chương trình CAP nói trên hiện tạm ngưng, chắc vì không còn tiền. Nhưng có một tin vui là chính phủ sẽ ra thông báo mới vào đầu Tháng Bảy 2012 này. Không biết CAP có được tái lập hay không, nhưng chỉ còn vài ngày nữa là tới Tháng Bảy, nếu bạn có xe cũ đang ngấm nghé bán lấy vài trăm hoặc cho nghĩa địa kéo đi, thì chờ thêm chút nữa xem, may ra bán được cho chính phủ với giá cao hơn nhiều. Trong khi chờ đợi, chúng ta thử tìm hiểu một vài điều kiện của CAP:
1. Smog Check
Rớt Smog Check là điều kiện thứ nhất. Như mọi người đã biết, cứ 2 năm một lần, chúng ta lại nhận được một giấy báo đem xe đi Smog Check, tức là làm xét nghiệm độ phun khói của chiếc xe. Xe cũ mới không thành vấn đề, nhưng lượng khói dơ thải ra theo ống bô càng ít càng tốt. Lượng khói thải tuôn ra quá nhiều, vượt trên một giới hạn nào đó, cái xe sẽ bị phán là “fail”, xe rớt Smog Check, và chủ xe phải mang đi sửa rồi đem thử nghiệm lại cho đến khi lượng khói giảm xuống dưới qui định thì mới cho “pass” (đậu smog check) được cấp chứng chỉ và được quyền mua sticker lưu hành. Sự thường khi đi thi thì “pass” mới là điều ai cũng mong muốn. Nhưng nếu muốn tham gia chương trình CAP thì phải cầu “Fail”. Cái mong muốn lạ đời này cũng chỉ có thể thành hiện thực một lần trong 2 năm vào thời điểm xe bạn được gửi giấy báo đi Smog Check.
Tuy nhiên, theo những thay đổi mới đây thì rớt Smog Check không còn phải là điều kiện tiên quyết để bạn bán xe cho chính phủ nữa. Hướng dẫn chính thức trên trang mạng CAP cho biết “Bạn có thể hồi hưu chiếc xe của mình bất cứ lúc nào, vì bất cứ lý do gì miễn là hội đủ các tiêu chuẩn cụ thể.” Các tiêu chuẩn cụ thể ấy như thế nào? Tốt nhất hãy chờ đến Tháng Bảy nếu CAP được phục hồi.
2. Làm đơn xin bán xe hoặc xin trợ cấp tiền sửa xe
Ðơn này có thể lấy được từ trên mạng tại địa chỉ www.smogcheck.ca.gov, hoặc gọi số 800-952-5210 để xin mẫu đơn gửi tới nhà. Ðiền đơn và nộp xong thì chờ thư trả lời trong vòng 30 đến 60 ngày. Nếu được chấp thuận bạn sẽ nhận được lá thư có tiêu đề “Letter of Eligibility”, cùng với những hướng dẫn về các thủ tục cần thiết. Trước khi nhận được thư chấp thuận (letter of eligibility), tốt nhất bạn hãy “án binh bất động”, nghĩa là đừng sửa chữa hoặc nhờ vả một văn phòng nào làm đơn từ gì khác.
3. Ðưa xe đến cơ sở chỉ định
Nếu bán xe cho chính phủ, bạn sẽ được cung cấp danh sách các địa điểm “nghĩa địa” xe (dismantler) ở gần nhà. Nếu xin tiền sửa xe, bạn không nhận tiền trực tiếp, nhưng sẽ được cung cấp một danh sách các địa điểm sửa chữa mang huy hiệu Gold Shield Stations, là những tiệm sửa xe có môn bài hành nghề và đã đăng ký tham gia CAP để có thể nhận tiền trực tiếp từ chính phủ. Nên nhớ những cơ sở mang huy hiệu Gold Shield Stations cũng vẫn là những tiệm sửa xe tư nhân, do tư nhân sở hữu và điều hành. Phí tổn sửa chữa vẫn do cơ sở qui định, xin đừng tưởng lầm do chính phủ qui định. Vì thế, khi đủ tiêu chuẩn nhận trợ cấp, bạn phải đi khảo sát giữa những cơ sở Gold Shield Stations để xem chỗ nào tốt hơn, với giá cả nhẹ nhàng hơn. Rốt cuộc, chính phủ chỉ chi ra một mức tiền nào đó như đã hứa, phần còn lại vẫn do bạn chi trả.
Ðiều này không giống như số tiền Deductible được thỏa thuận trong các hợp đồng bảo hiểm khi sửa xe: Cho dù tiệm sửa xe “chạc” bao nhiêu tiền chăng nữa, thì bạn chỉ phải chi ra một con số cố định đã thỏa thuận, được gọi là Deductible mà thôi. Vì thế, khi dùng tiền bảo hiểm, cụ thể là dùng bảo hiểm Collision để sửa xe, bạn hãy tìm cơ sở sửa chữa tốt nhất, chứ đừng mang giá cả ra để so đo làm gì.
Sau cùng, nếu cần thêm chi tiết về các chương trình của CAP, bạn có thể lên mạng tại địa chỉ: www.smogcheck.ca.gov hoặc gọi điện thoại số 800-952-5210. Ðây cũng là những nơi bạn cần tiếp xúc vào đầu Tháng Bảy này, nếu có ý gả bán chiếc xe cũ của mình cho chính phủ.
III. Chương trình “trade-in” của các đại lý
Bên cạnh các chương trình của chính phủ, mà tất cả hiện đã tạm ngưng, các đại lý bán xe cũng có những chương trình tương tự. Thực chất, đây là những chương trình khuyến mãi để cổ động khách hàng tìm đến mua xe. Có đại lý từng quảng cáo rằng “Ðưa bất cứ một chiếc xe cũ nào đến, chúng tôi cũng mua ngay với giá $5,000 (còn cao hơn giá của chính phủ liên bang cơ đấy!)” Thoạt nghe các bạn tưởng là nói đùa, nhưng đó là sự thật. Có điều là sự thật ấy chắc chẳng mang lại lợi lộc bao nhiêu cho bạn. Bởi vì, bạn không thể làm chủ được con số $5,000 đó; Nó chỉ là con số để bạn trừ vào giá một chiếc xe mới trong đại lý mà bạn phải mua. Nhưng giá cả chiếc xe mới này ra sao, có phải chăng không? Có sát với giá thị trường không? Hay là bốc lên tận mây xanh, bạn khó có thể xác định được! Chính vì thế, những chương trình này dù có gọi bằng tên gì chăng nữa thì thực chất vẫn là Trade-In, có nghĩa là đổi xe cũ, các thêm tiền để lấy xe mới, chứ không có thể gọi bằng tên “bán xe cũ” được. Theo các chuyên gia bảo vệ người tiêu thụ, bạn không nên bao giờ tham gia trade-in. Nếu cần bán xe cũ và mua xe mới, bạn hãy làm 2 việc đó riêng rẽ, tức là định giá xe cũ, và hoàn tất thủ tục bán xe cũ xong trước khi thương lượng giá cả chiếc xe mới.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
