WASHINGTON (TH) – Sau một loạt những hành động lấn tới của Trung Quốc ở Biển Ðông, dù thực tế chưa có chuyển biến gì cụ thể và mọi vấn đề tranh chấp vẫn còn dừng lại ở nguyên trạng, hai nước bị tác động trực tiếp nhất là Việt Nam và Philippines đã đồng loạt chính thức lên tiếng và tiếp theo Hoa Kỳ cũng bày tỏ quan điểm trong chừng mực nguyên tắc căn bản.
Trung Quốc tổ chức linh đình tổ chức lễ thành lập thành phố Tam Sa ở quần đảo Hoàng Sa. (Hình: AP/Xinhua)
Trả lời các phóng viên trong buổi họp báo hàng ngày hôm 24 tháng 7 về việc Hoa Kỳ có phản ứng như thế nào trước việc Trung Quốc thành lập thành phố Tam Sa và đồn trú một đơn vị quân đội thường trực trên vùng biển có tranh chấp, phát ngôn nhân Victoria Nuland của Bộ Ngoại Giao Mỹ nhấn mạnh: “Ghi nhận những chuyển động từ phía Trung Quốc gần đây, chúng tôi vẫn rất quan ngại trong trường hợp xảy ra bất kỳ động thái đơn phương nào dường như là đặt định theo một phán đoán trước, đối với vấn đề mà Mỹ đã nhiều lần khẳng định là chỉ có thể giải quyết bằng đối thoại, thương lượng, và tiến trình hợp tác ngoại giao giữa tất cả các bên có tuyên bố chủ quyền ở Biển Ðông.”
Trong khi đó, Thượng Nghị Sĩ John McCain trong cuộc phỏng vấn của AFP, cho rằng Bắc Kinh đã có động thái “khiêu khích không cần thiết” khi loan báo thành lập đồn quân sự ở Tam Sa trên quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam cũng đã tuyên bố khu vực chủ quyền và việc này làm cho nhiều nước Châu Á càng ngày càng lo ngại về sự đòi hỏi lãnh thổ của Trung Quốc. Vẫn theo lời ông McCain, các hành động khác của Trung Quốc như bầu hội đồng thành phố Tam Sa chỉ làm tăng thêm nguyên nhân khiến các nước khác ngày càng quan ngại trước các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Ðông vốn không dựa trên luật quốc tế. Thượng Nghị Sĩ McCain cho rằng có thể Bắc Kinh sẽ tìm cách áp đặt các tuyên bố chủ quyền của mình bằng các hành động dọa dẫm, chèn ép. Ông McCain nhấn mạnh các động thái của Trung Quốc là hết sức đáng tiếc và không xứng với một cường quốc có trách nhiệm.
Don Emmerson, giám đốc Diễn Ðàn Ðông Nam Á thuộc Ðại Học Standford nói với VOA là thái độ của Trung Quốc có thể phần nào từ tâm lý dân tộc mới phát sinh do nước này đã tiến lên vị trí cường quốc kinh tế. Theo ông: “Một trong những mục tiêu của Trung Quốc theo đuổi là muốn làm giảm ảnh hưởng hải quân của Hoa Kỳ trên Biển Ðông. Mặt khác người ta nghĩ rằng những phần tử trong quân đội nhân dân Trung Quốc thuộc số các thành phần dân tộc chủ nghĩa mãnh liệt nhất có lẽ muốn cuối cùng Biển Ðông trở thành cái hồ của nước họ.” Vì vậy hiện nay Trung Quốc đã tuyên bố gần hết vùng biển 3.5 triệu km2 là thuộc về họ trong khi một phần vùng này đã do Philippines, Brunei, Malaysia, Brunei, Ðài Loan và Việt Nam tuyên bố chủ quyền.
Một nghiên cứu do nhóm International Crisis Group mới đưa ra tuần này nói rằng hiểm họa chiến tranh lớn vẫn còn thấp nhưng cảnh cáo là tranh chấp đã đến đường cụt và “tất cả mọi khuynh hướng đều đi sai lối.” Theo nghiên cứu này, Trung Quốc đang nỗ lực khai thác sự phân hóa giữa các nước ASEAN và dành ưu đãi cho những nước nào ủng hộ lập trường của mình. Do đó, Trung Quốc luôn luôn nhấn mạnh đến sự thương lượng song phương thay vì phải đương đầu với tất cả các nước này trong tư cách là một khối.
Căng thẳng Biển Ðông trong những tháng gần đây dâng cao với các động thái dồn dập của Trung Quốc trong khu vực bị Việt Nam và Philippines đồng loạt tố cáo là gây hấn. Ngày 24 tháng 7, Trung Quốc tổ chức lễ ra mắt thành phố mới Tam Sa với các nghi thức linh đình, biểu ngữ đầy màu sắc, binh sĩ dàn chào, hát quốc ca, kéo quốc kỳ trên đảo Vĩnh Hưng, tức đảo Phú Lâm theo cách gọi Việt Nam. Ðảo Phú Lâm trong quần đảo Hoàng Sa đã do Trung Hoa Dân Quốc chiếm đóng sau Thế Chiến II khi Pháp chưa trở lại được vị trí vững vàng trên thuộc địa Ðông Dương. Sau đó tới 1974, Trung Quốc chiếm nốt những đảo nhỏ còn lại thuộc Việt Nam Cộng Hòa. Khu vực này có ít dân, đa phần là ngư dân. Thành phần còn lại trong số 1,000 cư dân tại đây là cảnh sát, binh sĩ, và công nhân viên nhà nước.
Bắc Kinh cho biết lập thành phố Tam Sa để quản lý hành chính 3 quần đảo trong đó có Trường Sa và Hoàng Sa mà Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam ngày 24 tháng 7 gửi công hàm chính thức đến Bộ Ngoại Giao Trung Quốc phản đối việc Bắc Kinh hôm 19 tháng 7 quyết định thành lập cơ quan chỉ huy quân sự tại thành phố Tam Sa trên quần đảo Hoàng Sa và bầu đại biểu cho hội đồng thành phố tại đây hôm 21 tháng 7. Lên tiếng trong cuộc họp báo ngày 24 tháng 7, phát ngôn nhân Bộ Ngoại Giao Việt Nam, Lương Thanh Nghị, nói các hành động của phía Trung Quốc là “vô giá trị.” Ông Nghị cũng đồng thời chỉ trích Bắc Kinh vi phạm luật quốc tế và xâm phạm chủ quyền Việt Nam tại Biển Ðông. Hà Nội yêu cầu Bắc Kinh hủy bỏ những việc làm “sai trái” để duy trì hòa bình, ổn định trên vùng biển có tranh chấp.
Cùng ngày 24 tháng 7, Philippines triệu vời đại sứ Trung Quốc đến Bộ Ngoại Giao để phản đối việc Bắc Kinh loan báo lập đồn quân sự trên thành phố Tam Sa. Phát ngôn nhân Bộ Ngoại Giao Philippines, Raul Hernandez, nói Manila không công nhận thành phố Tam Sa cũng như phạm vi tài phán của thành phố này. Philippines khẳng định các hành động gần đây của Trung Quốc là không thể chấp nhận. (HC)
