LONDON – Mặc dù áp dụng biện pháp chống thuốc lá được hỗ trợ trên toàn cầu trong suốt nhiều năm, hầu hết các nước đang phát triển có mức độ bỏ thuốc thấp nhất và thuốc lá gây tử vong cho phân nửa số người hút thuốc, NBC News trích thuật kết quả nghiên cứu của tập san y khoa The Lancet.
Một sạp bán thuốc lá ở Úc, bên ngoài bị bắt buộc phải treo hàng chữ kêu gọi bỏ hút. Úc vừa quyết định cấm in nhãn hiệu của hãng sản xuất bên ngoài bao thuốc lá. (Hình: Greg Wood/AFP/Getty Images)
Theo nghiên cứu, trên thế giới có “khuynh hướng đáng báo động” về hút thuốc lá. Phụ nữ tại các nước đang phát triển bắt đầu hút thuốc từ khi còn trẻ hơn phụ nữ bắt đầu hút trước đây.
Các quốc gia và mức độ hút thuốc giữa hai phái nam nữ có sự khác biệt lớn, kể cả sự thiếu đồng bộ về áp dụng hữu hiệu chính sách chống hút thuốc và trị liệu.
Ông Gary Giovino, thuộc trường Buffalo School of Public Health and Health Professions ở New York, và cũng là trưởng toán nghiên cứu, nhận định: “Từ năm 2008, mặc dù 1.1 tỉ người được áp dụng hữu hiệu nhất chính sách kiểm soát thuốc lá, 83% dân số thế giới vẫn chưa được áp dụng toàn vẹn chính sách.”
Những biện pháp kiểm soát gồm cấm hút thuốc nơi công cộng ở các nước phát triển, áp đặt lệnh cấm quảng cáo và đòi hỏi in thêm khuyến cáo ở ngoài bao.
Gần đây, các đại công ty thuốc lá như British American Tobacco, Imperial Tobacco, Philip Morris và Japan Tobacco chống án thất bại, về quyết định của Úc, cấm in nhãn hiệu của hãng sản xuất trên bao thuốc lá bán ở nước này.
Dự định của Úc phù hợp với đề nghị của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), và cũng đang được các quốc gia như Anh, Na Uy, New Zealand, Canada và Ấn Ðộ tìm biện pháp tương tự nhằm ngăn chận thuốc lá.
Theo WHO, thuốc lá gây tử vong cho phân nửa số người hút thuốc. Thuốc lá gây nên ung thư, là nguyên nhân khiến người ta mất mạng và gây nên một số bệnh hô hấp kinh niên khác. Thuốc lá cũng là yếu tố chính mang đến bệnh về tim mạch, vốn là sát thủ hàng đầu trên thế giới.
Ông Giovino nói khám phá của ông khiến “nhu cầu kiểm soát thuốc lá một cách kiến hiệu càng trở nên mạnh thêm.”
Sử dụng dữ kiện từ Global Adult Tobacco Survey (GATS), tiến hành trong thời gian từ 2008 đến 2010, toán nghiên cứu của ông Giovino so sánh khuynh hướng hút và ngưng thuốc nơi người tuổi 15 trở lên và trong các nước có lợi tức trung bình. Họ lấy chung cả dữ kiện của Hoa Kỳ lẫn Anh để so sánh.
Họ nhận thấy đàn ông hút thuốc chiếm 41% so với 5% nơi phụ nữ. Tuy nhiên, các tỉ lệ không đồng bộ giữa các nước. Tại Nga, hơn 60% đàn ông hút thuốc, trong khi chỉ 22% ở Brazil.
Ðối với phụ nữ, 0.5% ở Ai Cập, và gần 25% ở Ba Lan. Phụ nữ ở Anh và Mỹ hút thuốc chiếm tỉ lệ cao, theo thứ tự là 21% và 16%.
Một nghiên cứu gần đây của Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Dịch Hoa Kỳ (CDC) thấy rằng, mức độ giới trẻ bớt hút thuốc ở Hoa Kỳ ngưng lại trong những năm gần đây.
Nghiên cứu của Lancet nhận thấy, 64% người hút thuốc đóng gói sẵn, trong khi thuốc vấn và thuốc nhai khá thịnh hành ở Ấn Ðộ và Bangladesh.
Ông Giovino cho thấy có sự liên hệ giữa hút thuốc với sự gia tăng chi phí y tế. Ông nói: “Thuốc lá gây một gánh nặng ghê gớm cho hệ thống y tế tại các nước phát triển, và sẽ xảy ra trong tương lai gần ở các nước có lợi tức thấp và trung bình.”
Trung Quốc có khoảng 301 triệu người hút thuốc, nhiều hơn bất kỳ nước nào khác trên thế giới. Ấn Ðộ theo đuôi với 275 triệu. Các nước khác được kể tên trong bản nghiên cứu, có Bangladesh, Mexico, Philippines, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine, Uruguay và Việt Nam.
Các nhà nghiên cứu nói rằng, gia tăng hút thuốc trong giới phụ nữ trẻ là một ưu tư đặc biệt, ngoài ra có nơi còn được sự hỗ trợ hút thuốc rất mạnh mẽ, như ở Trung Quốc.
Ông Giovino nói: “Công ty China National Tobacco hỗ trợ cho hằng chục đến hằng chục trường mẫu giáo ở trong nước. Họ lợi dụng sự yểm trợ này để vận động tuyên truyền hút thuốc lá. Họ nói với học sinh rằng, thiên tài nhờ làm việc cần cù và thuốc lá giúp cho dễ thành công. Ðây là một sự lung lạc đầu óc trẻ con. Chính quyền hô hào hút thuốc để được thành công, trong khi thuốc lá khiến người ta ghiền và tổn thọ.”
Bình phẩm về nghiên cứu của The Lancet, ông Jeffrey Koplan, thuộc trường Ðại Học Emory ở Atlanta, và bà Judith Mackay, thuộc World Lung Foundation ở Hồng Kông, kêu gọi cần đầu tư thêm vào các biện pháp hạn chế thuốc lá. Họ nói rằng ngân quỹ hiện tại dùng để vận động còn quá ít. Họ cho biết, ở các nước lợi tức thấp, cứ mỗi $9,100 tiền thuế, chỉ $1 được dùng vào việc vận động chống thuốc lá.
WHO nói rằng, mỗi năm có chừng 6 triệu người chết vì hút thuốc, gồm hơn 600,000 chết vì bị ngửi phải mùi thuốc.
Nếu khuynh hướng này vẫn cứ đều đặn, WHO tiên đoán trước năm 2030, sẽ có 8 triệu người chết vì thuốc lá mỗi năm. (TP)
