Bên lề Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa
Nguyễn Văn Khanh
Trước ngày Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa 2012 khai mạc tại Tampa, Florida, rất nhiều câu hỏi được các nhà phân tích chính trị đặt ra cho liên danh Romney-Ryan. Những câu hỏi này đều nhắm vào một điểm chung: ai cũng biết để thành công vào đầu tháng 11 tới đây, ứng viên tổng thống và phó tổng thống của đảng Cộng Hòa sẽ phải trải qua rất nhiều thử thách, liệu ông Mitt Romney và ông Paul Ryan có thể đứng vững trước những thử thách đó hay không.
Trong số những điều đã được nói tới bên lề Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa 2012, có 5 điểm được nhiều người nhắc đến nhất. Năm điểm đó gồm có:
1. Liệu ông Romney có sức chống đỡ sức tấn công từ phía Obama hay không?
Thông thường, Ðại Hội Ðảng là diễn đàn để các ứng viên tranh cử tổng thống khẳng định vai trò và vị thế chính trị của mình, đồng thời cũng là nơi người được chọn ra tranh cử lôi cuốn được sự chú ý của cử tri toàn quốc. Ðiều đó được chứng minh rõ rệt nhất trong những kỳ đại hội đảng gần đây: ông Bill Clinton hồi 1992, ông George W. Bush hồi năm 2000, ông Barack Obama hồi 2008. Nhưng cả 3 ứng viên Dân Chủ và Cộng Hòa vừa nêu đều không bị đối thủ chĩa mũi dùi tấn công mạnh mẽ như ông Mitt Romney đã phải chịu đựng trong những tháng vừa qua.
Có nhiều cách để cử tri biết về một ứng viên tranh cử tổng thống, nhưng một phần không nhỏ cử tri Hoa Kỳ biết đến ông Romney qua những lời chỉ trích của các ứng viên Cộng Hòa trong vòng bầu sơ bộ, và bởi những quảng cáo vận động tranh cử mang tính bôi xấu ông do đảng Dân Chủ tung ra trong những tháng vừa qua.
Ở vòng bầu sơ bộ, các chiến lược gia của ông quyết định không tung tiền quảng cáo để chống đỡ -vì dự đoán ông sẽ vượt được sóng gió để được đảng chọn ra tranh cử – và dùng số tiền đó vào cuộc đua trực tiếp với ứng viên Barack Obama. Ðiều đó có nghĩa là những quảng cáo tranh cử sẽ được Ủy Ban Vận Ðộng Tranh Cử Romney-Ryan ồ ạt tung ra trong 2 tháng sắp tới, hy vọng sẽ dựng được hình ảnh của một ứng viên và một liên danh khác với hình ảnh cử tri Hoa Kỳ đang nhìn thấy, được vẽ trong các quảng cáo của phía Dân Chủ.
Các chiến lược gia Cộng Hòa cũng tin tưởng bài diễn văn ông Romney đọc ngày Thứ Năm tới đây để nhận lời đề cử và thông điệp ông gửi đến cử tri sẽ giúp mọi người cơ hội hiểu rõ về ông hơn. Trong bài diễn văn đó, ông sẽ cho mọi người thấy cũng như họ ông thất vọng về người đang lãnh đạo, ông thất vọng về các chính sách ông Obama đã đề ra, để dẫn mọi người đến chỗ ông muốn nói: nước Mỹ đang cần một nhà lãnh đạo không chỉ biết nói mà còn biết làm, một nhà lãnh đạo có hẳn một chiến lược và tầm nhìn xa cho nền kinh tế quốc gia.
Ðương nhiên ban vận động tranh cử của ông Obama sẽ phản pháo tức khắc, nhưng điều đó không quan trọng cho bằng việc ông Romney biết nắm bắt cơ hội để đẩy đối thủ vào thế phòng thủ, đánh trực tiếp vào những “sai lầm về chính sách của ông Obama,” không cho đối phương tiếp tục tấn công.
2. Liệu liên danh Romney-Ryan có tạo được sự đoàn kết trong đảng hay không?
Không ai phủ nhận sức mạnh đoàn kết của đảng Cộng Hòa đã bị phân hóa từ cuối năm ngoái khi các chính trị gia của đảng chĩa mũi dùi tấn công nhau trong thời gian 6 tháng tranh cử sơ bộ. Ðiều xảy ra đã khiến các nhà lãnh đạo hay những nhân vật nổi tiếng của đảng phải lên tiếng than phiền, như Cựu Ðệ Nhất Phu Nhân Barbara Bush nói “thấy xấu hổ khi thấy các ông bêu xấu nhau,” hoặc Thượng Nghị Sĩ John McCain trách móc lẫn nhắc nhở “đừng quên mục tiêu chính của chúng ta là ông Obama.”
Sự xuất hiện của ông Paul Ryan trong liên danh đã giúp giải quyết phần nào những rạn nứt trong đảng, bằng cách làm nhịp cầu nối giữa ông Romney với cảnh bảo thủ, và giúp ông bắt tay được với nhóm “Tea Party.” Ban tham mưu của ông cũng góp một phần quan trọng trong việc soạn thảo sách lược xây dựng đoàn kết: mời Thượng Nghị Sĩ Rand Paul phát biểu trước Ðại Hội (phải hủy bỏ vì ảnh hưởng của trận bão Isaac), đồng thời cho Dân Biểu Ron Paul tập họp cánh cử tri “libertarian” ủng hộ tự do mậu dịch nhưng không chấp nhận vai trò kiểm soát của chính phủ, và những cử tri trẻ tuổi ủng hộ ông Ryan (ở vòng sơ bộ) tập họp trước ngày đại hội diễn ra.
Tất cả những điều này nhắm vào một mục đích: rạn nứt có thể xảy ra trước đây, nhưng đảng Cộng Hòa phải đoàn kết làm một để lấy lại Tòa Bạch Ốc vào tháng 11 sắp tới. Trách nhiệm hoàn thành sứ mạng này là của ông Romney nhiều hơn của ông Ryan.
3. Ông Paul Ryan đóng vai trò gì trong cuộc tranh cử?
Trong cương vị của người đứng phó, ông Ryan hiểu rõ vai trò của một người phụ tá thân cận, đồng thời phải thể hiện cho mọi người thấy ông ủng hộ tất cả những kế hoạch ông Romney đưa ra, kể cả những điểm có thể hai ông không đồng ý với nhau trước ngày nhận lời mời đứng chung liên danh.
Kế sách cắt giảm ngân sách ông Ryan đưa ra trước ngày được chọn đứng phó sẽ giúp ông Romney thêm vững tin, vì một trong những mục tiêu ông đặt ra là giảm bớt chi tiêu, tránh bớt nợ nần, không “vung tay tiêu tiền” như đối thủ Obama mà ông nhiều lần lên tiếng chỉ trích. Tuy nhiên, cả 2 ông phải làm sáng tỏ hơn về đề nghị cải tổ Medicare để những cử tri lớn tuổi an tâm bỏ phiếu cho liên danh.
Một điều khác ông Ryan cũng phải nhớ: mục tiêu của cuộc tranh cử kỳ này là đưa ông Romney vào Tòa Bạch Ốc, chứ không phải là cơ hội đánh bóng cá nhân ông ta để sửa soạn cho những cuộc bầu cử lần tới. Bài diễn văn ông đọc vào tối Thứ Tư phải chuyển tải được thông điệp đó: nước Mỹ cần lãnh đạo để vượt qua các khó khăn ngày một chồng chất chất hơn về kinh tế lẫn nợ nần, và người duy nhất làm được điều đó là ông Mitt Romney chứ không phải vị tổng thống đương nhiệm Barack Obama.
4. Làm sao liên danh Romney-Ryan lấy được phiếu của thành phần cử tri độc lập (hay những người phân vân chưa biết ủng hộ ai?)
Có ít nhất 3 cách được các nhà phân tích nói tới để giúp liên danh Romney-Ryan thu hút phiếu của tập thể này.
Cách thứ nhất là đi theo sát những gì đã quảng cáo vận động trước ngày Ðại Hội diễn ra, nhắc lại cho cử tri biết ông Obama “đã được tín nhiệm nhưng không làm được điều cử tri trông đợi, ông ta không làm được nhưng chúng tôi sẽ làm được.” Cách thứ nhì là đặt câu hỏi với cử tri “sau 4 năm với ông Obama, các bạn có an tâm hơn không? Tại sao lại phải giữ mối âu lo thêm 4 năm nữa.” Cách thứ ba: nhắc cử tri ông Obama “đã đi lạc đường, dẫn nước Mỹ tới chỗ quá xa với truyền thống của quốc gia” và liên danh Romney-Ryan có đủ khả năng dẫn nước Mỹ “trở lại đúng với vị trí của một cường quốc kinh tế, tạo việc làm vững chắc cho người dân.”
5. Sau Ðại Hội, liệu liên danh Romney-Ryan có dẫn đầu các cuộc thăm dò không?
Câu trả lời: hầu như chắc chắn là có. Ðó là điều xảy ra với bất cứ liên danh nào trong khoảng thời gian 30 năm qua, và sẽ xảy ra với liên danh Romney-Ryan. Một yếu tố khác nữa: tỷ lệ cách biệt của liên danh Cộng Hòa và Dân Chủ ngày một khít khao hơn trước, giúp liên danh Romney-Ryan thêm hy vọng dẫn đầu cuộc tranh cử 2012.
Nhưng đừng quên Ðại Hội Ðảng Dân Chủ sẽ diễn ra ngay tuần tới, đi kèm với 2 yếu tố quan trọng: ông Romney không có hấp lực chính trị để thu hút cử tri cho bằng ông Obama, và cũng không có tài thuyết phục như ông Obama. Vì thế khi gió bắt đầu đổi chiều, ông Romney phải chứng tỏ khả năng và có hẳn một chiến lược để chiều gió không thay đổi, không thổi những luồng gió thuận lợi về phía đối thủ.
