PATTAYA, Thái Lan (NV) – Một ‘Bộ Quy Tắc Ứng Xử trên biển Ðông’ để tránh xung đột võ trang sẽ không thể có nổi trong vòng một hai năm nữa.
Ngoại trưởng 10 nước ASEAN đứng chụp hình tại phiên họp thất bại ở thủ đô Cambodia ngày 12 tháng 7, 2012 cùng với ngoại trưởng các đối tác khu vực gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Ấn Ðộ, Tân Tây Lan. Cuộc họp kết thúc không ra nổi một bản tuyên bố chung vì các chi tiết kêu gọi giải quyết tranh chấp biển Ðông bị nước đứng chủ tịch là Cambodia gạt bỏ theo lệnh của Bắc Kinh. (Hình: Tang Chhin Sothy/AFP/GettyImages)
Theo truyền thông quốc tế, cuộc họp ASEAN thảo luận về Bộ Quy Tắc Ứng Xử (Code Of Conduct – viết tắt là COC) đang diễn ra ở Pattaya, Thái Lan, không đem lại kết quả gì vì Trung Quốc dở trò cản trở, theo lời của nhiều nhà ngoại giao.
Nói với báo chí bên lề cuộc họp, thứ trưởng ngoại giao CSVN Phạm Quang Vinh kêu rằng không nhìn thấy các tranh chấp chủ quyền biển đảo chấm dứt khi nào đối với hải lộ nhộn nhịp nhất trên thế giới và lại còn nhiều tiềm năng dầu khí.
Theo lời ông Vinh, các nước ASEAN muốn thảo luận để tiến tới một bộ COC càng sớm càng tốt nhưng cả khối vấp phải sự chống đối kịch liệt của Bắc Kinh.
Trung Quốc chống lại các đề nghị về một Bộ Quy Tắc Ứng Xử đa phương trên biển Ðông mà chỉ muốn thảo luận tay đôi với từng nước tranh chấp để dễ lấy thế nước lớn chèn ép.
Sisasak Phuangketkeow, một viên chức ngoại giao Thái nói với báo chí rằng có sớm lắm cũng phải hai năm nữa mới hy vọng có nổi COC.
Nói với đài phát thanh Úc ABC, tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan nói rõ hơn. Ông cho rằng hy vọng ký kết một bộ COC vào kỳ họp thượng đỉnh ASEAN vào tháng 11 này là điều khó xảy đến.
Mười năm trước, các nước ASEAN và Trung Quốc đã ký một Bản Tuyên Bố Ứng Xử (Declaration of Conduct) đồng ý tiến tới một bản quy ước ứng xử để tránh xung đột võ trang trên biển Ðông nhưng từ đó đến nay, COC vẫn chỉ thấy qua những lời kêu gọi, thúc giục của các nước nhỏ phía Nam trong khi Bắc Kinh thì tuyên bố chỉ thảo luận khi điều kiện “chín mùi”.
Trên thực tế thì cản trở và gây chia rẽ nhưng với những lời tuyên bố ngoại giao, Bắc Kinh luôn mồm kêu gọi sớm có COC.
Khi xúi bẩy Cambodia bác bỏ bản dự thảo tuyên bố chung của phiên họp ASEAN và các đối tác ngày 12 tháng 7, 2012 ở Phnom Penh, Bộ Ngoại Giao Trung Quốc tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng thảo luận về một bản COC.
Một tuần sau đó, Hồng Lỗi, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc lập lại là “Phía Trung Quốc sẵn sàng thực hiện bản tuyên bố ứng xử với các phía liên quan (tranh chấp) biển Ðông một cách hiệu quả và toàn diện”. Dịp này, Hồng Lỗi nói thêm rằng “Trung Quốc coi trọng mối quan hệ với các nước ASEAN”.
Hôm đầu tháng 10 vừa qua, bên lề phiên họp thường niên đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, Indonesia đã chuyển tới các nước thành viên ASEAN một bản dự thảo COC, hy vọng nếu được chấp thuận sẽ tránh cho tình hình tồi tệ hơn.
Việt Nam, Philipplines và Singapore đều ủng hộ nỗ lực này. Ngày 25 tháng 10 năm 2012, trong cuộc họp báo ở Hà Nội, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao CSVN Lương Thanh Nghị tuyên bố “Việt Nam mong muốn ASEAN và Trung Quốc có thể sớm khởi động đàm phán chính thức về COC, góp phần đóng góp cho việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực”, theo trang mạng của Bộ Ngoại Giao CSVN.
Nhận định về thái độ của Bắc Kinh, ông Carl Thayer, chuyên viên về các vấn đề Việt Nam của Học Viện Quốc Phòng Hoàng Gia Úc cho rằng lập trường của Bắc Kinh sẽ không thay đổi cho tới khi Trung Quốc có lãnh tụ mới lên cầm quyền. Không một lãnh tụ nào của Bắc Kinh muốn thỏa hiệp gì vào lúc này vì như thế sẽ bị coi là yếu. (T.N.)
