Phạm Ðình
Hỏi: Khi xe tôi đang chạy ngon trớn, có đèn đỏ phía trước, tôi gài Neutral cho xe chạy tiếp đến đó. Tác dụng: Tôi muốn cho êm máy, đồng thời save xăng. Vậy có hại gì cho xe và tiết kiệm gas được hay không?
Xe xuống dốc mà chuyển cần số qua N có hại hơn là có lợi. (Hình minh họa: Chris Hondros/Getty Images)
1. Dùng Neutral có tiết kiệm được xăng và làm cho máy êm không?
Có hai trường hợp khác nhau đối với xe số tay và xe tự động. Câu trả lời ở đây áp dụng với xe số tự động. Số Neutral, hay cũng còn gọi là số 0, được biểu thị bằng chữ N trên cần gạt số. Chúng ta có thể lý luận rằng, gài số O khi xe đang ngon trớn vì đang đổ dốc, hoặc khi sắp sửa đến ngã tư có đèn đỏ là giúp cho xe đỡ hao xăng. Lý luận trên xem ra hợp lý, vì đầu máy không còn bị “móc” vào hộp số, và chuyển động như đang đứng tại chỗ, nên cũng đỡ hao xăng một chút thật. Thế nhưng, tiết kiệm được vài giọt xăng không thể bù lại những thiệt hại to lớn khác xảy đến vì những lý do sau đây:
– Không an toàn: Bạn có thể lãnh một giấy phạt của cảnh sát nếu họ biết được bạn đang làm như vậy. Trong một số tiểu bang, California chẳng hạn, chuyện này là cấm chỉ. Tại sao? Vì để số N, bạn không thể điều khiển được chuyển động của xe một cách hiệu quả và an toàn. Sự việc diễn tiến như thế này: Khi để số N, thì đầu máy không còn bắt được vào hệ thống Drivetrain nữa (disengaged) và bạn sẽ mất phần lớn khả năng điều khiển xe, ngoài việc dùng thắng. Thế nhưng, dùng thắng trong trường hợp “không số” cũng không hiệu quả như khi xe đang chạy “có số”: Khoảng cách để xe ngừng cần phải dài hơn, khiến bạn có cảm tưởng thắng không “ăn”. Lái xe như vậy là rất, rất không an toàn, bạn có thể đụng vào xe trước mặt. Nếu đang đổ dốc mà dùng số N thì còn nguy hiểm hơn, là vì xe có thể tăng tốc đáng kể dưới tác động của trọng lực và sức nặng của xe (càng nặng hơn khi xe có hành khách hoặc hành lý), xe càng nặng trọng lực càng lớn, đổ dốc càng nhanh, sợ rằng dùng thắng mà thôi sẽ không đủ sức để hãm đà đổ dốc, xe có thể lạc tay lái, ủi xe vào lề, lăn xuống vực.
– Có hại cho thắng: Bởi vì phải dùng thắng nhiều hơn, xiết thắng mạnh hơn để ghìm tốc độ xe.
– Có hại cho hộp số: Chắc hẳn bạn cũng biết, mỗi khi tác động vào cần số (transmission handle), chẳng hạn muốn chạy thẳng về phía trước khi đang de xe, chúng ta phải cho xe ngừng bánh hẳn, trước khi đổi số từ R sang D. Vậy nếu xe đang lăn bánh ở số N mà bạn muốn vào số D thì cũng phải thắng cho xe hoàn toàn dừng lại, rồi mới gạt số. Nhưng để tận dụng trớn xe đang lăn “cho đỡ tốn xăng”, bạn sẽ không làm như vậy mà đưa tay gạt ngay sang số D. Khỏi cần nói, ai cũng biết rằng gạt số khi xe đang lăn bánh là rất có hại cho hộp số và đầu máy. Thêm nữa, khi để số N thì hộp số vẫn quay mà dầu nhớt lại không chảy vào để làm mát hộp số, làm hại hộp số hơn.
Tiết kiệm xăng không được bao nhiêu mà gây ra những thiệt hại cỡ đó thì thử hỏi có bõ bèn gì không? Muốn tiết kiệm xăng chúng ta có nhiều cách hiệu quả hơn, chẳng hạn khi xe sắp đến Stop Sign hoặc đèn đỏ, hay đổ dốc, bạn chỉ cần nhấc chân gas lên để cho xe tự chạy chậm lại là được rồi. Bộ máy điện tử trong đầu máy sẽ tự biết và “block” đường phun xăng vào máy.
Tuy nhiên, chắc bạn không có ý nói về việc tiết kiệm xăng, mà chủ yếu muốn hỏi về số N. Vậy để cho đầy đủ, chúng ta phải nói thêm: Số N được chế tạo để làm gì? Có khi nào chúng ta có thể dùng nó một cách hữu hiệu không?
Nhiều người cho biết lái xe suốt mấy chục năm nay mà chưa khi nào phải xài tới số N. Thực vậy, số N rất ít khi được dùng tới, hoặc dùng một cách âm thầm mà tài xế không biết. Nhìn vào bảng số, chúng ta thấy các bậc số được xếp thứ tự như sau, từ trên xuống dưới: P (parking- đậu xe), R (reverse – lui xe, chạy ngược), N (neutral – số 0) và D (drive – cho xe chạy). Từ bất cứ một vị trí nào dù là đang đậu hay đang lui, trước khi chuyển sang số D, bạn đều phải qua số N. Vì thế, chúng ta có thể nói không sợ lầm rằng: Số N ắt hẳn phải quan trọng lắm trong đầu óc của nhà thiết kế.
Còn đối với bạn, người sử dụng xe, số N phải được dùng, hoặc có thể dùng trong những trường hợp sau đây:
– Ðẩy xe khi chết máy: Thí dụ xe chết máy giữa đường mà cần được đẩy vào trong lề để nhường lối cho giao thông. Khi đó, một người ngồi vào xe cầm tay lái điều khiển, và gạt cần số về N, trong khi một số người khác cong lưng đẩy đằng sau. Nếu cần số không gạt về N thì xe không lăn bánh, lúc đó chỉ còn có cách gọi thật nhiều người ra “bế” cái xe vào lề mà thôi.
– Khi “towing” xe: Ở đây xin phân biệt ít nhất 3 trường hợp kéo xe:
a. Ðừng bao giờ để cho xe bị kéo với cả 4 bánh lết trên mặt đường. Ðó chính là trường hợp bạn để số N khi đổ dốc như đã nói ở trên.
b. Towing xe với 2 bánh trước ghếch lên trên thùng xe tải: Khi đó, xe chết máy phải được để ở số N, với 2 bánh “drivetrain” (có lực đẩy) được ghếch lên, và 2 bánh còn lại kéo lê trên đường.
c. Thực tình mà nói, thời nay không còn hãng Towing nào dùng xe kéo như vậy nữa. Họ đã có xe tải lớn, và “cõng” nguyên con chiếc xe chết máy trên lưng mình. Cái tên gọi “towing” thực ra không còn chính xác nữa, vì họ không kéo (towing) mà họ cõng (carry). Vì thế, khi gọi xe tow, bạn nhớ hỏi xem xe tải của họ có “carry” được xe của bạn không thì mới thuê. Trong trường hợp xe được “cõng” thì vấn đề số N không còn được đặt ra nữa.
d. Một số người gạt cần về số N khi ngừng lại quá lâu ở bảng Stop, đèn đỏ hoặc kẹt xe. Việc này thật ra không cần thiết, không trả về số N thì phải giữ chân trên bàn đạp thắng, nhưng khi chạy thì chỉ việc nhả thắng. Còn trả về số N thì lại phải trả về số D, mất công hơn chút đỉnh.
2. Vấn đề mua xe cũ:
Hỏi: Tôi muốn mua xe cũ, nhưng khi vào carfax.com hoặc vehiclehistory.com (theo như trong newspaper anh chỉ dẫn), tôi không thấy có xe để mua, mà hỏi về tình trạng xe của mình muốn bán. Nếu tôi muốn mua, tôi lại dealer mua xe cũ, không có certified owner, thì rẻ hơn, phải không?
Ðáp: Carfax và vehiclehistory.com sẽ cho anh biết lý lịch của chiếc xe anh định mua, nhờ đó anh hiểu biết quá khứ của nó (cũng như kén vợ kén chồng vậy, mình phải hiểu biết lý lịch người ta chứ, đâu có phải cứ nhìn thấy hào nhoáng bề ngoài mà kết luôn, phải không?)
Anh muốn có nhiều xe để chọn lựa mời anh vào các mạng sau: www.cars.com, www.usedcars.com, www.kkb.com, hoặc www.edmunds.com. Tìm được những chiếc xe mình ưng ý (Thí dụ: Vừa túi tiền, vừa ý theo mô tả, và nằm trong địa phương của mình…) rồi thì anh lấy số VIN của xe đó, vào trong www.carfax.com, hoặc www.vehiclehistory.com để truy tìm lý lịch. Có hiểu biết về ngọn ngành chiếc xe thì khi mua về mình mới khỏi ân hận vì lầm lẫn. Thực ra, lý lịch do carfax hay vehiclehistory cung cấp cũng không thể nào liệt kê tất cả mọi chi tiết được, thậm chí có nhiều sự kiện lớn vẫn “lọt sổ” như thường, chẳng hạn các trường hợp tai nạn không được báo cáo cho bảo hiểm hoặc DMV, mà chủ xe âm thầm bỏ tiền mặt ra sửa chữa. Tuy nhiên, dù lý lịch thiếu sót, nhưng biết được chút ít vẫn còn hơn không biết được chút nào.
Mua xe cũ trong dealer, bạn có thể hỏi mua những xe có “certified pre-owned”, tức là xe cũ đã được hãng xem xét lại tất cả máy móc và kỹ thuật để bảo đảm là xe còn tốt. Mua xe này có đắt hơn (chứ không phải rẻ hơn). Những xe không ghi chữ “certified” rẻ hơn, có nghĩa là đại lý mua được thế nào thì bán thế ấy, chứ không kiểm tra, sửa chữa gì cả. Mua xe Certified, tuy đắt hơn nhưng mình yên tâm, không sợ xe bị hư sảng, và nếu sánh với xe brand new (xe mới cáo chỉ) thì xe Certified Pre-owned vẫn rẻ hơn mà phẩm chất không thua sút bao nhiêu.
Xin chúc anh may mắn và cám ơn anh tham khảo.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
