Ngọc Lan
Hôm nay lang thang trên Facebook, tui lượm được hình chiếc xe lam từ trang của một người có tên là Louis Nguyen (www.facebook.com/justlou).
Hình: facebook.com/justlou
Tự dưng tui quên hẳn là bây giờ xe lam còn được chạy ở Sài Gòn nữa hay không. Chỉ biết là khi nhìn tấm hình này, chợt nhớ lại cái thời đi học bằng xe lam, xe bus của gần 30 năm về trước.
Hồi xưa thì nhà ở đâu học ở khu vực đó. Ðúng ra tui phải học ở An Lạc, thuộc Bình Chánh, nhưng ba má tui nhờ người xin cho tui chuyển được vào học ở trường Phú Lâm, quận 6, từ năm tui học lớp 4.
Từ nhà đến trường khoảng chừng 3 cây số. Năm học lớp 4, lớp 5, tui đi học lúc bằng xe bus, khi bằng xe lam. Còn từ lớp 6 trở lên thì thường đi xe đạp.
Ði xe lam mắc tiền hơn xe bus một chút, nhưng đi xe lam thoáng hơn đi xe bus, và đặc biệt tốt cho một đứa rất dễ ói như tui, vì xe lam thoáng hơn, ít người hơn.
Nhìn vô hình chiếc xe lam thì ai cũng thấy rồi đó: chỉ có hai băng ghế cặp theo thành xe (giống Limousine nhỉ), mỗi băng ngồi được bốn người. Thế nhưng khi đông khách thì mỗi băng phải ngồi năm, thêm một, hai cái “ghế xúp” ngồi ở chính giữa, lại thêm một, hai người đu phía sau như cái anh chàng trong hình. Rồi lại thêm một, hai người ngồi chung băng ghế với bác tài phía trước nữa.
Nếu đi học bằng xe bus thì phải đến trạm, rồi phải chờ từng chuyến xe, trong khi xe lam thì linh động hơn, nhiều xe hơn, và cứ đưa tay vẫy là bác tài sẽ từ từ tấp vô cho mình nhảy phóc lên, nếu như xe còn chỗ. Rồi khi mình muốn xuống đâu thì chỉ cần ngồi ở sau khều khều lưng bác tài nói “cho con xuống” là xe cũng tấp ngay vô cho mình xuống.
Có những ngày thay vì tiền dành để đi xe, thì tui lại mua bắp rang ăn và lội bộ về nhà. Những khi đó xem lam chạy ngang hỏi, “Ði không? Ði không?” Chỉ cần lắc đầu là bác tài chạy luôn. Có khi nhanh miệng nói “con không có tiền” thì có bác tài chạy luôn, có bác tài ế khách thương tình con nhỏ ôm cặp táp, cắm cúi đi trên đường, bảo “lên đi” thế là tui nhảy phóc lên, khỏi trả tiền!
Tui cũng nhớ có lần một đám nhóc nhóc trong xóm tui đi bơi, ngang chỗ Mũi Tàu có chiếc xe lam chết máy, cả đám con nít phụ vô đẩy, xe nổ. Bác tài cho cả đám nhảy lên chở “free” tới hồ bơi, đỡ đi bộ được cả cây số.
Tui đi xe lam nhiều nhất là thời gian tui đi học lớp bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Phạm Ðình Hổ ở gần Chợ Lớn. Nơi hai trường này không có tuyến xe bus chạy tới nơi, mà chỉ có xe lam thôi. Thành ra khi nào ba tui bận, không đưa hoặc đón tui được thì tui đi xe lam.
Xe lam có khi cũng có lơ xe để thu tiền. Có khi thì bác tài kiêm luôn người thu tiền. Mỗi lần dừng lại thì chạy xuống đưa tiền cho bác tài. Hoặc bác tài thu tiền trước khi chạy.
Có một lần, tui đi xe lam từ trường về. Tui thấy chị thu tiền trên xe trông quen quen, mà quen sao thì lúc đầu tui không nhớ. Chị cứ nhìn tui cười mỉm mỉm. Khi tui đưa tiền thì chị lắc đầu không lấy. Tui cứ ngồi nghĩ ngợi. Xuống xe rồi mới nhớ ra là chị học trên tui một lớp, khi tui còn ở trường An Lạc. Bây giờ ngồi viết mà tự dưng tui lại nhớ ra được cái dáng ốm ốm, cao cao của chị đó, tóc ngắn, đầu đội cái nón nhựa, nước da đen đen, nét mặt có vẻ gì rất chững chạc. Rồi cũng nghĩ, ủa sao khi đó chị cũng chừng bằng tui, đều nhỏ xíu, chỉ mới 10,11 tuổi mà sao đã có được kiểu cư xử như vậy nhỉ?
Tui nhớ khi lên lớp 6, lớp 7, tui vẫn học trường Phú Lâm, có những hôm tui không chạy xe đạp đi học mà lại đi xe lam, xe bus. Chuyện tui đón xe đi học như vậy đối với nhiều đứa trong lớp khi đó là lạ lùng lắm!
Có lần chiếc xe lam vừa tấp vô, tui nhảy phóc lên, rồi ngoái đầu nhìn đám bạn đang trố mắt nhìn “Ơ, Ơ!” một cách đầy hãnh diện!
Từ năm lớp 8 trở đi là tui chia tay luôn với chiếc xe lam, chỉ còn đi học bằng xe đạp.
Cho đến ngày đi dạy học, cứ nghe một đám học trò trong lớp chọc nhau, “Ê, mày đừng ỷ nhà mày bán cơm tấm, mày có chiếc ‘Honda Dream’ là mày hay nghe mậy! Mày dám đua với thằng K. không? Ba nó có chiếc en-lờ-a-em-mờ đó nghen mậy!”
Tui nghĩ trong đầu chắc tụi nó đang nói tới chiếc xe hơi gì đó. Sau, tui mang thắc mắc đó hỏi tụi học trò, cả đám cười rần rần, “Cô ơi, en-lờ-a-em-mờ là xe LAM đó cô!”
Tui cũng bật cười đến chảy nước mắt…
