Cao Mỵ Nhân/Người Việt Utah
Sáng nay sương mù phủ kín thành phố Hawtheone, nhìn đồng hồ, mới có 4 giờ, sớm quá, tháng cuối năm, thật buồn, chung quanh lại chẳng phải quê hương yêu dấu Việt Nam, ô hay, vừa nói sương mù phủ kín không gian, thì USA hay Việt Nam nào khác gì chứ. Mình sẽ làm gì khi mặt trời trở lại, ồ thiếu thời giờ chứ có thiếu việc đâu, bao nhiêu việc nhà không tên, không tuổi còn đợi chờ kết thúc cuối năm ta. Phải năm Ta, âm lịch, chứ năm Tây, dương lịch, khó mang âm hưởng tống cựu nghinh tân.
Nhưng, nhìn ra bốn bề sương mù dầy đặc, có lẽ cách nhau 5 thước cũng chẳng thấy nhau. Thế mà ở Việt Nam hơn 40 năm xưa, mùa Xuân năm 1971, có một cuộc hành quân khởi đi trong sương mù dầy đặc, cuộc hành quân vĩ đại, mang tên Lam Sơn 719, xuất chiến đúng ngày Vua Quang Trung đại phá quân Thanh ở các địa danh Hà Hồi, Ngọc Hồi, Ðống Ða quanh thủ đô Thăng Long, nay là Hà Nội.
Ngay từ mùa Xuân năm 1971 ấy, tôi đã nghĩ chẳng phải Bộ Tổng Tham Mưu Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa và giới chức tham chiến thuộc Bộ Tư Lệnh Quân Ðoàn I/Quân Khu I của… tôi, cao hứng đẩy quân đi giữa sương mù, mà hai lý do khách quan và chủ quan đã khiến quân ta phải lên đường chạm súng ở tận Nam nước Lào khuất nẻo chân mây.
Cả tháng trước ngày N, giờ G nêu trên, Phòng 2 Bộ Tư Lệnh Quân Ðoàn I/Quân Khu I đã luôn luôn thuyết trình việc cộng quân Bắc Việt xâm nhập miền Nam qua ngã Nam Lào, chúng không xài đường mòn Hồ Chí Minh một cách công khai nữa, chúng trà trộn với Lào Cộng, thao túng hành lang song song với dọc Trường Sơn của miền Nam chúng ta, nên ta phải tấn công, thay vì phòng thủ khi chúng đến.
Lý do chủ quan, chính là tinh thần rất tích cực. nhiệt tình của quân nhân các cấp Việt Nam Cộng Hòa, một quân đội được đánh giá là đệ nhất Ðông Nam Á thuở bấy giờ. Thêm vào đó, năm 1971, Mỹ chưa rút quân, còn viện trợ, nên ít nhiều quân đội Việt Nam Cộng Hòa còn tin vào hậu thuẫn đồng minh, còn cận kề cố vấn v.v và v.v. Mỹ luôn quan niệm cộng quân Bắc Việt đang sống trong thời kỳ đồ đá, tức còn lạc hậu lắm, và nhìn chúng, quân đội nhân dân miền Bắc như một bầy gà con, chíp chiu ngơ ngác… thành việc lên đường, qua… Lào đánh giặc, cứ y như bỏ tay vô túi, lấy hộp diêm ra hút thuốc lá vậy.
Thế rồi cuộc hành quân chớp nhoáng không cần bàn cãi, đã hàng trăm, hàng trăm chiếc GMC bịt bùng vì trời mưa sa, sương phủ, chứ chẳng phải sợ ai, khởi hành trước khi mặt trời mọc, từ doanh trại Nguyễn Tri Phương, Bộ Tư Lệnh Quân Ðoàn I/Quân Khu I thẳng hướng Tây Bắc trực chỉ, lên đèo Hải Vân, mặt khác, trực thăng bay như bươm bước trên bầu trời, thiết vận xa xé toạc không gian, khí thế anh hùng, nghiêm trọng các giàn đại bác chọc thủng sương đêm còn quyến luyến cỏ cây, tất cả vạn ngời như một… giã nhà theo cuộc hành quân hiện đại nhất quân sử Quân Ðoàn I/Quân Khu I, mà thuở đó, tôi cứ được nghe câu nói rất gọn gàng, nhạy cảm.
-Hành quân cấp Lộ Quân, có cần gì phải giữ gìn, e ngại… bại lộ đâu.
-Hành quân cấp Quân Ðoàn, chứ có phải lâu nay mới chỉ từng phần địa phương, như Sư Ðoàn 2 ở miền Nam Hải Vân, Sư Ðoàn 1 vùng giới tuyến sau mùa hè đỏ lửa, Sư Ðoàn 3 đóng ở Hòa Cẩm, Ðà Nẵng, ngay trung tâm Quân Khu I, chưa kể còn Thủy Quân Lục Chiến, Nhảy Dù tăng phái.
Vậy là chắc như đinh đóng cột, cộng sản Bắc Việt không thể xua quân vào miền Nam, để nói quân dân miền Nam nổi dậy, đặt cho danh xưng Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam đòi một phần đất đai giới tuyến làm trung gian Nam Bắc và từ đó chúng khua môi múa mỏ ở hội đàm Paris như mưu đồ xâm lược của chúng.
Ðể yểm trợ tinh thần cho quân nhân các cấp tham gia hành quân Lam Sơn 719, tức là năm 1971, tại đường 9, con đường ngang nối từ Ðông Hà qua Savanakhet.
Con đường 9 này thật heo hút, cũng có nhà dân phía quận huyện Ðông Hà, Quảng Trị đi ra Bến Hải, nhưng phía nửa chừng đường thì thấp thoáng nhà đồng bào Thượng. Nay đường 9 khai quang, mở mang rộng rãi, vì cũng là con đường kinh tế, hai dân tộc Lào-Việt có thể dùng nó, đường 9, để chuyển vận hàng hóa bán buôn. Còn là một lối tắt đi Trường Sơn, cộng sản Việt Nam mở đường du lịch đường mòn Hồ Chí Minh bằng tất cả các ngã, từ Ðông sang Tây.
Trực thăng vận vừa tới bầu trời Lào, thì rất ngắn phút giây sau tin từ tiền tuyến cho hay vị sĩ quan cao cấp, trưởng phòng, hai phần hành nòng cốt đã tan thân trong khói lửa, đó là Ðại Tá Cao Khắc Nhật, Trưởng Phòng 3, và Trung Tá Phạm Vy, Trưởng Phòng 4.
Quan 6 Cao Khắc Nhật là anh họ Cao của… tôi, còn Trung Tá Phạm Vy là anh hay em của Chuẩn Tướng Phạm Tất, Tư Lệnh Biệt Ðộng Quân toàn Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.
Ðã sau Tết Nguyên Ðán, nhưng chưa được hưởng rằm Nguyên Tiêu, hai bậc đại huynh của Quân Ðoàn I/Quân Khu I chúng tôi như pháo hoa nở tại Nam Lào, buồn quá, chưa bao giờ cuối năm và đầu năm âm lịch ở Ðà Nẵng của chúng tôi lại buồn đến thế, sương vẫn ôm kín non sông, chạnh nhớ những gì thân quen, người ngậm ngùi, kẻ khóc than, khổ ơi là khổ, hai vị phu nhân đại tá Trưởng Phòng 3 (Hành Quân) và trung tá Trưởng Phòng 4 (Tiếp Vận) với nhà nào cũng một bầy con chưa kịp lớn trong chiến tranh, biết tính sao?
Không xa dịp đó, Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị gởi ra mặt trận hai nhân viên hạng giỏi, một là nhiếp ảnh viên, một là thông tin báo chí. Các vị đàn anh tôi như Ðại Tá Tham Mưu Phó Chiến Tranh Chính Trị, Trung Tá Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến, Trung Tá Trưởng Phòng Chính Huấn và Thiếu Tá Trưởng Ban Báo Chí cùng một số nhân viên trực thuộc đã phải đóng đô ở Tiền Phương Ðông Hà. Nên khi phái đoàn trung ương tới, Ðại Tá Tham Mưu Trưởng hỏi dưới Khối Chiến Tranh Chính Trị còn ai để hướng dẫn phái đoàn đi làm phóng sự chiến trường.
Ngồi tại văn phòng Ðại Tá Hoàng Mạnh Ðáng Tham Mưu Trưởng Quân Ðoàn I/Quân Khu I, tôi nghe được tiếng nói từ đầu dây bên kia trả lời:
-Thì có gì đâu, nếu Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị muốn cho hai cậu ấy (phóng viên và nhiếp ảnh viên) ra đây (Ðông Hà), hay bay thẳng qua “Sê Pôn”, thì xin đại tá một phi vụ, tôi sẽ đề cử cô Mỵ Nhân, sĩ quan duy nhất còn ở lại hậu cứ, thêm một cô xã hội, và Trung Sĩ Ba, nhiếp ảnh đi theo phái đoàn.
Ðại tá Hoàng Mạnh Ðáng hỏi lại Ðại Tá Tham Mưu Phó Chiến Tranh Chính Trị:
-Như thế có trở ngại gì không? Tôi đưa điện thoại cho cô Mỵ Nhân đang cùng phái đoàn ngồi đây, ông chỉ thị trực tiếp đi nhé.
-Dạ, a-lô, cô Mỵ Nhân hả, từ hôm bắt đầu đi Lào, cô và Phòng Xã Hội, còn nằm ẹp ở Bộ Tư Lệnh đấy nhá, phải đi nghe không, dẫn hai ông Tổng Cục qua làm& phim chiến trường.
Chao ôi, đã lên tới cấp… đại úy rồi, (bấy giờ tôi mới đại úy thôi) mà từ nan, thì còn gì là sĩ quan, sĩ kiếc chứ. Tôi bèn “Dạ” cố, mà lòng thì ngổn ngang, bốn con còn nhỏ, cháu bé nhất mới có mấy tháng.
-Thôi đi… cha, hăng hái lên nào, sống chết có số chứ.
Chiếc trực thăng… tàng tàng thôi, vì tham chiến nhiều quá, mấy lỗ thủng ở cánh cửa súng máy còn chưa có thì giờ sửa sang, thay v.v. chở 8 người, phi công và đồng hành phi công bảo rằng: trực thăng chở Mỹ mới 5, 6 người chứ lính Việt Nam gầy đét, hơn chục người cũng… không sao.
Me-xừ trung úy đi phép Sài Gòn về, đơn vị đi Lào hết, nên phải qua ngay, ba ông đào ngũ, cần bồi dưỡng ở tiền tuyến hai ông từ tổng cục, tôi và ông nhiếp ảnh viên Quân Ðoàn I, cô Xã Hội xin đi Ðông Hà bằng xe, thay vì đi máy bay.
Mặc đồ trận nên tôi không mang cấp hiệu ngoài con số I La Mã màu đỏ trên tay áo, phi công hỏi trống không?
-Qua tới nơi rồi ở lại hay về ngay. Chẳng ai bảo ai, cùng đáp:
-Về ngay chứ.
Phi công nhìn trời mây:
-Bắt đầu có nắng hôm nay, lạ quá, các “ông” ấy chọn mùa này hành quân mới lạ… hy hữu, đầu năm sương muối, cuối năm gió mùa. Nhưng chẳng lẽ giặc tới mà đợi thời tiết, thôi đi thôi, đi thôi.
Trực thăng bay qua một cái eo giữa núi, gió như muốn quất máy bay vào vách đá lởm chởm, ông bạn giữ súng máy với một thất lưng đạn đồng cứ đăm đăm ngó vào bụi rậm, đoạn thản nhiên nói:
-Hôm trước bọn nó, Việt Cộng đấy, định xơi tôi chỗ này, rồi hạ các ông phi công kia, tôi quay một vòng súng máy khạc ra nửa băng đạn, tàu mới thăng bằng qua truông, qua phá.
Ông trung úy đi phép, trở về đơn vị đang hành quân, thốt:
-Mẹ kiếp, không chết ở địa danh nhà, qua tận nước Lèo gởi xác, thì vô duyên tuyệt hảo rồi.
Anh chàng báo chí quân ta, bèn xả bài chiến tranh chính trị ruột:
-Biết đâu trung úy tới trận tiền, gặp cuộc chiến lớn, bèn vinh thăng đại úy ngay thôi, khỏi cần tính điểm dự tranh.
-Tôi không mong à nghe. Cái kiểu thăng cấp không được ngó, bọn này gặp nhiều rồi, Nam Mô, lạy Chúa, cho con xin hai chữ bình an là phước lắm đó.
Cặp phi công có vẻ suy tư, lại trông trời ngắm đất, tới Huế, còn tạt vào kiếm thêm xăng nhớt, hút giải khuây chút khỏi buồn.
Máy bay chạy xéo, theo đường chim bay, mà vẫn bám sát quốc lộ 9.
Pháo ta, pháo địch đang mặc sức khạc lửa “luân hồi”. Hỏa châu bay giữa ban ngày. Chẳng ai còn thiết nói đùa, me-xừ súng máy nhả chơi vài viên đạn đồng cho có vẻ làm chủ tình hình.
Bỗng đà điểu súng máy hét to:
-Cuộc giao tranh cấp vừa đang muốn chặn họng quân ta, chúng muốn đóng cửa vô Lào, quý ông bay cao và ra xa một chút, cho phái đoàn… chụp ảnh, rồi về, kẻo hết xăng… Trời đang xế rồi đấy.
Mối lửa phòng không sớt ngang mũi trực thăng, phi công lả lướt tránh như bắt kịp điệu luân vũ… chậm.
-Qua biên phòng thì cũng được, nhưng chẳng thể gặp ai lúc đó, tất cả dành cho Ðánh và Ðánh.
-Phái đoàn muốn… thị sát chiến trường hay phải gặp cho được một cấp chỉ huy nào đó, xin cho biết. Có tiếng đáp: “Không cần, để liên lạc lại sau.”
-Trở về Huế, vô trung tâm hành quân dự cho phải lẽ, rồi… về.
Mù từ núi trôi ngang ra biển, máy bay… bò quanh đèo. Máy ảnh bấm như để lấy hình triển lãm.
