Phạm Ðình
Ðối với giới tài xế và chủ xe, cái chữ Smog Check đã trở nên quá quen thuộc đến nỗi chẳng ai mất công cắt nghĩa nó là gì cho một người bạn mới từ Việt Nam qua. Nhưng nhận được giấy báo Smog Check thì ai cũng biết việc phải làm, nếu còn muốn cho chiếc xe của mình được lái chạy hợp pháp trên đường. Miết rồi ai cũng phải tự hiểu, đây là một chương trình giảm thiểu khói thải do xe cộ phun ra ngõ hầu duy trì một bầu khí trong lành cho buồng phổi con người. Như vậy qui định Smog Check là điều tốt, là việc mà chính phủ phải làm để duy trì ích lợi chung. Nhưng đối với giới tiêu thụ, chính xác hơn là những người chủ xe, thì lại thêm một phí tổn, lại thêm một lần móc túi trả tiền để đem xe đi Smog Check; và cũng là cơ hội tạo thêm business cho những cơ sở làm Smog Check. Như vậy luật mới có ảnh hưởng gì tới những người có liên quan? Ít nhất sẽ có 3 giới bị ảnh hưởng.
Chỉ có những tiệm với danh hiệu STAR mới được phục vụ mọi đời xe. (Hình: Thiên An/Người Việt)
Ấy, nhưng trước tiên luật mới về Smog Check là gì đã?
Vì luật giao thông và quản lý xe cộ thuộc trách nhiệm tiểu bang, nên ở đây, xin giới hạn về luật Smog Check áp dụng ở tiểu bang California. Theo những giới am tường thì chương trình Smog Check ở California rất rắc rối và phức tạp. Không biết còn đỡ, chứ hiểu một chút về nó thì bắt nhức đầu. Và thành thực mà nói, những qui định mới lại còn làm người ta nhức đầu hơn. Nên tự ý tìm hiểu vấn đề này là các bạn chấp nhận nhức đầu rồi đấy. Nếu chịu không nổi mà phải đi bác sĩ hay vào cấp cứu thì xin nói trước, người viết không chịu trách nhiệm đâu nhé!
Nói một cách vắn tắt, kể từ 1 Tháng Giêng năm 2013, California sẽ chính thức áp dụng chương trình STAR Smog Check Program, và từ đó sẽ có 4 loại tiệm Smog Check được chỉ định làm các công tác khác nhau như sau:
1- Test Only Station:
Chỉ được làm Smog Check cho những chiếc xe từ đời 2000 trở về sau (2001, 2002,… 2013).
Nên biết, đây là những cơ sở chỉ được làm Smog Check, tức là chỉ kiểm tra (Test) tình trạng thải khói của xe mà thôi, và nếu xe không đạt tiêu chuẩn hạn chế khói thải, tức là rớt (fail) Smog Check vì một lý do gì đó thì họ chỉ có thể nêu ra vấn đề để khách hàng mang đi sửa ở chỗ khác. Qui định này được đưa ra để bảo vệ giới tiêu thụ, chống lại sự lạm dụng trong trường hợp người làm Smog Check “vẽ” việc ra để lấy thêm business nếu đương sự có luôn môn bài hành nghề sửa chữa.
Từ trước tới nay, các tiệm Test-Only có thể làm Smog Check cho mọi đời xe, kiểu xe. Nhưng bắt đầu từ nay, Test-Only Shops chỉ có thể nhận các đời xe tương đối còn mới, từ 2000 trở về sau; các xe đời 1999 trở về trước không có thể mang xe vào đây nữa.
2- Test & Repair Stations: Ðược quyền làm Smog Check và Sửa Chữa cho các đời xe từ năm 2000 trở về sau (2001, 2002,… 2013).
Ðây là những tiệm mà theo tiêu chuẩn của nhà nước được đánh giá cao hơn. Giới thẩm quyền cho rằng, khách hàng sẽ không bị “bóc lột” tại những cơ sở này: Fail thì nói Fail, Pass thì nói Pass, chứ không bịa chuyện Pass nói là Fail để có thêm business qua việc sửa chữa. Chúng ta không bàn luận dựa vào đâu mà cơ quan thẩm quyền nói như thế, mà chỉ định nghĩa tên gọi và quyền hạn của mỗi loại cơ sở mà thôi.
Từ trước tới nay, các tiệm Test & Repair Shops có thể làm Smog Check cho mọi đời xe, kiểu xe. Nhưng bắt đầu từ nay, Test & Repair chỉ có thể nhận các đời xe tương đối còn mới, từ 2000 trở về sau; các xe đời 1999 trở về trước không có thể mang xe vào đây nữa.
3. STAR Test Only Stations:
Ðây là một đẳng cấp mới dành cho những cơ sở làm Smog Check. Nếu trong danh hiệu có thêm chữ STAR, thì họ sẽ được kiểm tra khói thải cho mọi đời xe, kể từ đời Ông Bành Tổ (nếu thời đó có xe và hiện vẫn còn chạy được) đến đời 2013. Nhưng họ cũng chỉ được quyền làm Test mà thôi, chứ không được quyền sửa chữa, bởi vì đẳng cấp của họ, tuy có thêm chữ STAR, nhưng vẫn là Test Only.
4-STAR Test & Repair Stations:
Ðây là những tiệm Smog Check có đẳng cấp cao nhất, họ có thể làm Smog Check cho tất cả mọi đời xe, và đồng thời sửa chữa luôn. Chủ nhân những tiệm có đẳng cấp này rất hãnh diện, và tự cho rằng mình rất có uy tín với chính phủ và khách hàng về tư cách làm ăn chân thực.
Như vậy, với luật mới tại California, dịch vụ Smog Check được tái phân chia đẳng cấp, thay vì chỉ có 2 thành phần (Test Only và Test & Repair), thì nay có 4 thành phần như được kể trên; Ðặc biệt là sự xuất hiện của một đẳng cấp mới: STAR.
Xuất Phát Luật Mới:
Các qui định mới này thực ra là kết quả của một đạo luật được Hạ Viện California thông qua từ Tháng Mười năm 2010, được ban hành ngay từ thời Thống Ðốc Arnold Schwarzengegger, dựa trên dự luật 2289 do dân biểu tiểu bang, ông Mike Eng (đảng Dân Chủ, địa hạt Monterey Park) đệ trình. Mà cái dự luật này ra đời xuất phát từ đề nghị của 2 cơ quan trực thuộc bộ Giao Thông California là Air Resource Board (Bảo vệ khí trời) và Bureau of Automotive Repair (Giám sát sửa chữa xe cộ).
Hai cơ quan này trước đó đã cho thực hiện một cuộc tái kiểm tra và khám phá thấy rằng 19% trong số các xe đã được cấp chứng chỉ Pass (Ðậu) Smog Check thực ra phải bị điểm “Fail” (Rớt) mới đúng. Từ kết quả… đáng kinh hoàng trên đây, Bureau of Automotive Repair, gọi tắt là BAR, đã cho thực hiện 22 cuộc hội thảo với những người trong ngành để soạn thảo một chương trình Smog Check phù hợp.
Trong một văn thư gửi tới chủ nhân các cơ sở Smog Check và các thanh tra viên giao thông toàn tiểu bang, ông John Wallauch, giám đốc BAR, đã viết như sau, “Hầu hết mọi người đều nhìn ra những lợi điểm của chương trình STAR, nhằm bảo vệ giới tiêu thụ chống lại cái người luôn luôn cho pass những cái xe mà bản thân tôi cho fail.”
Trên thực tế, những lợi điểm mà ông giám đốc nhắc đến có thực sự xảy ra không? Hiện giờ chưa ai trả lời được, bởi vì năm 2013 mới chỉ bắt đầu gần nửa tháng. Phải chờ thêm thời gian vài ba năm nữa, và chính quyền California sẽ cần thực hiện một số cuộc thanh tra thăm dò mới kết luận được.
Ðối với các chủ tiệm Smog Check thì ai cũng phải lo xoay cho được cái chữ “STAR” ghi trên bảng hiệu để không mất khách. Từ nhiều tháng trước, chính quyền California đã mở cửa cho phép các business nộp đơn xin “thăng cấp.” Muốn được như vậy, họ phải đạt một số tiêu chuẩn mới về máy móc, về kỹ thuật, và nhất là không vi phạm luật Smog Check trong quá khứ.
Nhưng đối với bạn, nếu nhận được giấy báo có ghi rõ chỉ thị phải đi làm Smog Check ở một tiệm có đẳng cấp STAR thì sao? Bạn buộc phải đi tìm một cái shop như vậy, chứ không thể tự tiện đem đến cái nơi vẫn làm cho mình trước nay được. Như vậy là có lợi hay có hại, là tốn kém hơn, hay nhẹ tiền hơn? Chúng ta sẽ tìm hiểu thêm chi tiết trong bài sau.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-675-8628 (số mới). Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
