ANKARA, Thổ Nhĩ Kỳ (AP) – Bằng một bước tiến lịch sử có thể đưa tới chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu, lâu dài nhất thế giới, hôm Thứ Năm 21 tháng 3, thủ lãnh kháng chiến người Kurds từ trong nhà tù đưa ra đề nghị định chiến ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Hàng trăm ngàn dân chúng biểu tình tại Diyarbakir, miền nam Thổ Nhĩ Kỳ, hôm Thứ Năm, mang cờ PKK và hình thủ lãnh kháng chiến Abdullah Ocalan. Bị giam giữ trong nhà tù từ 14 năm nay, hôm 21 tháng 3, 2013, Ocalan đưa ra lời kêu gọi đình chiến. (Hình: AP)
Người Kurd là một dân tộc không có tổ quốc, sống phân tán trên khắp thế giới và tập trung nhiều nhất ở vùng rừng núi biên giới giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Syria, Iran. Dân Kurd chiếm 20% trong tổng dân số 75 triệu người tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Abdullah Ocalan, thủ lãnh đảng Lao động của dân Kurd (PKK), phát động cuộc nổi dậy chống Thổ Nhĩ Kỳ từ gần 30 năm để đòi quyền tự trị và những quyền khác. Cuộc chiến đấu đã làm hàng chục ngàn người thiệt mạng. Thổ Nhĩ Kỳ và các nước đồng minh Tây phương, kể cả Hoa Kỳ, coi PKK là một tổ chức khủng bố.
Ocalan bị bắt giam trong nhà tù trên một hải đảo ngoài khơi Istanbul từ 14 năm nhưng vẫn còn có quyền lực mạnh trong quân kháng chiến. Hôm Thứ Năm 21 tháng 3, ngày đầu mùa Xuân và là ngày hội Newroz đầu năm của người Kurd, qua điện thoại từ trong nhà tù được các Dân biểu Quốc hội thân người Kurd tiếp chuyển ra ngoài, Ocalan nói với hàng trăm ngàn đồng bào tập trung tại Diyarbakir, thành phố lớn nhất của dân Kurd ở miền nam Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo lời Ocalan, phát biểu bằng tiếng Kurd và tiếng Thổ: “Chúng ta đã đi tới chỗ tiếng súng phải ngưng nổ để tư tưởng được nói lên. Một thời đại mới đã bắt đầu và chính trị chứ không phải vũ khí đứng ở tiền tuyến. Cuộc chiến đấu võ trang chuyển sang tranh đấu dân chủ. Đây chưa phải sự kết thúc mà là sự khỏi đầu”.
Ocalan đưa đề nghị ngưng chiến tức khắc và rút 4,000 quân kháng chiến khỏi Thổ Nhĩ Kỳ qua miền bắc Iraq, căn cứ địa vững chắc từ lâu. nơi của người Kurd. Dân chúng ở Diyarkabir reo hò mừng rỡ đón nhận thông điệp và các chỉ huy trưởng quân kháng chiến nói rằng sẽ rút về Iraq.
Tuy nhiên các giới chức Thổ Nhĩ Kỳ phản ứng dè dặt trước những đề nghị này. Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan tuyên bố trong lúc đang qua thăm Hòa Lan: “Tôi coi động thái này là một phát triển tích cực, nhưng sự thực thi mới là điều quan trọng. Chúng tôi chờ xem họ đáp ứng tới mức nào”. Nhưng ông cũng cho biết lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ có thể ngưng các cuộc hành quân sau khi quân kháng chiến PKK đã triệt thoái. Ông cũng phàn nàn rằng trong cuộc tập họp dân chúng ở Diyarbakir không có quốc kỳ Thổ Nhĩ Kỳ và đó là một “hành động khiêu khích” đi ngược tinh thần hòa hợp mà Ocalan nêu lên.
Từ tháng 12, Thổ Nhĩ Kỳ đã loan báo thương lượng với Ocalan để thúc đẩy PKK giải giới. Chính quyền Erdogan cũng đã thi hành một loạt những cải cách nâng cao quyền văn hóa cho dân Kurd bao gồm mở đài truyền thanh và truyền hình, có lớp học dạy tiếng Kurd và được dùng tiếng Kurd để bào chữa tại tòa án. Thủ tướng Erdogan hy vọng có sự ủng hộ của dân Kurd trong cuộc bầu cử sang năm mà ông sẽ tranh cử Tổng thống.
Tại Washington, phát ngôn viên Victoria Nuland bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hoan nghên tuyên bố của dân Kurd và coi là một bước tiến tích cực tới chỗ chấm dứt bạo lực. Ngoại trưởng Đức Guido Westerwelle cho rằng tuyên bố của Ocalan “cần được tiếp nối bằng những hành động cụ thể và súng phải ngưng nổ”. (HC)
