Võ Văn Lượng
Giữa Tháng Giêng năm 2013, tôi tròn bảy mươi. Vợ, con tổ chức cho một sinh nhật cũng xôm tụ; có hát hò, có thổi nến, có tặng quà, có cười đùa, có nhảy múa, có tiệc tùng, có chúc phước, có cảm động. Ðêm nằm nhớ câu thất thập cổ lai hy – bảy mươi xưa nay hiếm – mới thấy mình có phước, thiệt tình.
Trước đây, thỉnh thoảng tôi hay hỏi bạn bè về mình: “Nếu năm 1992, tao không đi Mỹ, bây giờ tao như thế nào?” Tất cả đều trả lời chỉ có hai chữ: “Chết rồi!” Hóa ra tôi đã có nhiều năm sống dôi ra, số năm không xác định rõ là bao nhiêu nhưng cứ coi như có lời nhiều lắm. Bác sĩ gia đình khuyên tôi bỏ hút thuốc để được sống lâu, ông không hề biết rằng tôi đã sống lâu hơn như một số người vẫn nghĩ.
Sau bảy mươi năm xông pha đây đó, nay kiểm điểm lại binh mã thì thấy quân số hao hụt quá nhiều; chiến trường chưa kết thúc nhưng hàng ngũ rối loạn lung tung. Ði khám bệnh, bác sĩ gia đình viện trợ không hoàn lại 3 loại cao: cao đường, cao mỡ, cao máu. Năm 18 tuổi, đi làm thủ tục quân dịch, chiều cao đo được 1 mét 73; bây giờ đo lại chỉ còn 1 mét 72, thấp. Nhìn kiếng soi gương, “tóc mây sợi vắn, sợi dài” bỏ đi đâu, lúc nào không hay, hói. Da người chuyển sang da beo với những vết thâm lốm đốm ngày càng nhiều, rậm. Cái bụng từ từ to ra một cách lố bịch, phải nới lỏng dây nịt quần, thừa. Răng trên còn tám cái, răng dưới còn ba cái (nên mới không gọi là hàm răng!), thiếu. Mỗi ngày phải uống thuốc hai lần, mỗi lần 3 viên, nhiều. Buổi tối, giảm hẳn lái xe ra đường, ít. Muốn thay quần phải dựa lưng vào tường, sợ té. Lên cầu thang phải dùng tay vịn, sợ ngã. Hồi trẻ, vợ chồng nằm xa nhau ngủ không được; về già, nằm gần nhau không ngủ được; lợi dụng cơ hội, đội quân xung kích trên mặt trận chăn gối âm thầm di tản chiến lược, xìu. Cái của mình thì mềm còn cái không phải của mình thì cứng, đó là bộ răng giả: Nhiều khi lái xe ra khỏi nhà năm bảy dặm, tự nhiên cảm thấy trống trải cái gì đó, sực nhớ ra là quên… răng; vội vàng quay về nhà, lắp răng, phiền. Còn nhiều thứ phiền lắm, toàn là “của trời cho,” không nhận không được… “Ôi thời oanh liệt nay còn đâu.” Như vậy chẳng phải là một bài toán trừ sao?
Bảy mươi là đáp số của một bài toán cộng những khổ đau và hạnh phúc. Lúc còn trẻ tôi thường phân biệt rạch ròi, xếp hạng “top ten, top five” hai thứ nầy. Bây giờ, hạnh phúc và khổ đau hòa tan vào nhau, loãng dịu cường độ, tôi dễ dàng gật đầu với nhiều thứ. Nhưng nhờ mọi thứ đều dịu xuống, tâm lý ít còn bị ức chế bởi khuynh hướng hay chủ nghĩa, người già nhìn đời khách quan hơn và cũng rộng lượng hơn, con cháu lại chê “ba phải.” Không sao, đoạn trường ấy rồi con cháu cũng sẽ phải trải qua. Những lần hẹn hò như bóng; những ngày xuống đường như mộng; những năm tù cải tạo như mơ, những ngày vật vờ kiếm sống như cổ tích. Người già lùn xuống vì hai vai chất đầy sức nặng quá khứ. Vui mà buông bỏ là hai phương pháp vật lý trị liệu giúp giữ độ cao của linh hồn, nếu người ta tin có linh hồn. Mười năm về trước, vợ tôi quen một bà già Mỹ 76 tuổi trong sở làm, bà nầy là chủ một nông trại nho nhỏ nhưng vẫn thích đi làm lao động phổ thông, kiểu lượm lặt vớ vẩn: Ðến giờ nghỉ giải lao hay giờ ăn, bà đi lượm vỏ lon bia và lon nước ngọt trong các thùng rác bỏ vào bao ni-lông đem về nhà. Thấy vợ tôi có vẻ ngạc nhiên, bà giải thích rằng những lon nhôm nầy cũng là tiền, bà sẽ bán để dâng thêm tiền vào quỹ truyền giáo quốc ngoại cho nhà thờ. Có thể ở một nơi nào đó, Phi Châu, Á Châu, Nam Mỹ… một người nghèo khổ sẽ vui mừng vì vừa nhận được một phần quà nào đó từ các nhà truyền giáo, người ấy đâu biết mình đang cầm trong tay một phần linh hồn của bà Mỹ già này; mà linh hồn thì vốn không vô trọng lượng. Con gái tôi ở California được một bà Mỹ 84 tuổi làm bạn, được rủ rê qua Mexico làm việc thiện nguyện. Sợ chuyện bạo lực ở vùng biên giới, con gái tôi không dám đi. Bà ấy lái xe một mình từ quận Cam sang thành phố Tijuana bên Mễ, đem theo áo quần, tập vở, giấy bút biếu cho các trẻ em mồ côi và ở lại chăm sóc chúng vài ba ngày. Tháng nào bà cũng đi, khi từ Mexico về Mỹ, linh hồn của bà làm như đã ở lại với các em. Tôi cũng có một bà bạn Mỹ già cùng bơi chung trong hồ bơi buổi sáng, điều tôi nghĩ về bà ấy là “ngầu”: Tám mươi tám tuổi, tự lái xe đi tập thể dục ba buổi sáng, ba buổi sáng đi bơi; sau khi bơi, đi làm việc thiện nguyện. Có hôm bà đi thăm một người bà con 103 tuổi, ở cách bà 300 cây số; đi về trong ngày!
So với ba bà trên đây, tuổi của tôi còn nhỏ hơn mười mấy, ý chí lại nhỏ hơn nhiều mà tình yêu thương người lân cận thì kể như zéro. Tuổi của người già, nếu tính bằng năm tháng thì chỉ là bèo bọt. “Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê!” Nhưng nếu tính bằng lòng yêu thương và sự ban cho của Chúa-Phật thì đúng là phải“chúc thọ.” Chúc thọ, đơn giản là làm giùm cho người khác một bài toán cộng. Nhờ các phụ nữ ấy, tôi học lại phép tính cộng, từ đầu.
Tôi được sinh ra đời năm 1943. 4 tháng sau mồ côi cha, mẹ tôi ở vậy thờ chồng, nuôi con; gia đình chỉ có hai mẹ con. Năm 1962, tôi từ Ðà nẵng vào Sài Gòn bằng xe đò, xe chạy qua một nửa đất nước Việt Nam, mất 2 ngày. Ðầu năm 2006, tôi từ Hoa Kỳ về thăm lại cố hương bằng máy bay, bay qua một nửa địa cầu, cũng chỉ mất có 2 ngày. Nhịp sống của nhân loại ngày càng hối hả, những phương tiện đi lại, những dụng cụ làm việc, những tiện nghi đời sống… gia tăng theo cấp số nhân. Bảy mươi năm sau năm 1943, gia đình tôi nhân cho 12, tăng lên thành 24 người. Ấy là chưa kể mẹ tôi qua đời vào cuối năm 2006. Mười ba cháu nội của chúng tôi ở tràn lan trên nước Mỹ theo 4 hướng Ðông Tây Nam Bắc.
Sau mỗi lần đi thăm cháu về, đồng hồ chỉ cây số trên xe tăng thêm 2, 500 dặm! Tôi có ý tiếc là các con tôi đã không lập gia đình với những người ở Châu Phi, Châu Á, Châu Âu, Châu Úc hay Nam Mỹ để chúng tôi có dịp đi thăm cháu trên khắp trái đất. Còn 700 năm sau nữa thì sao? Tôi và vợ tôi khi ấy sẽ trở thành ông bà tổ của một dòng tộc đông không biết cơ man nào mà kể. Chắt, chít, chiu, chíu… gì đó chắc phải di dân đến những ngôi sao xa xôi để sinh sống, chúng sẽ di chuyển với vận tốc của ánh sáng. Bấy giờ, quả đất chỉ còn là một chấm nhỏ trong bản đồ vũ trụ. Lâu lâu, hậu duệ của chúng tôi sẽ ghé thăm trái đất như là một địa điểm du lịch hấp dẫn. Và để đi đường tắt cho nhanh, chúng sẽ bẻ cong ánh sáng.
Nhà văn chuyên viết truyện khoa học giả tưởng người Pháp Jules Verne chỉ mới mất vào năm 1905, hiện thực đầu thế kỷ 21 đã vượt xa những điều mà ông tưởng tượng. Ðời sống của mỗi một người chúng ta hiện nay được nhân với giả tưởng dễ thương và tích cực sẽ là hiện thực trong tương lai. Thế thì tại sao lại cứ gân cổ lên kêu gào cái đang có là “muôn năm”?
Chia, không chỉ là phép tính chia mà còn là chia cách, chia cắt, chia lìa, chia ly… Những ông cụ, bà cụ ngoài trăm tuổi còn chưa muốn làm bài toán nầy, cuộc đời hứng thú quá mà! Tôi cũng vậy, xin cho tôi khất. Chẳng phải tôi muốn câu giờ vì thực ra khi kết quả của bài toán trừ bằng không, không chia cũng hết.
