Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Hỏi:
-Bị quai bị có cần phải uống trụ sinh không? Cần phải ăn uống như thế nào?
-Làm sao để ngừa bệnh quai bị? Bệnh lây bằng cách nào? Người lớn có cần chích ngừa quai bị hay không?
Ðáp:
Cách chữa trị quai bị
Nếu bệnh nhân nói chung vẫn mạnh khỏe, thường chỉ cần nâng đỡ sức khỏe và giúp giảm các triệu chứng như:
-Dùng acetaminophen (Tylenol) để chữa đau và sốt.
-Chườm mát hay ấm để giảm đau sưng tuyến nước bọt.
-Cho ăn thức ăn nhẹ để giảm bớt sự khó chịu của bệnh nhân khi phải nhai. Tránh trái cây chua, nước uống chua làm kích thích tuyến nước bọt, làm cho đau đớn thêm nặng.
-Chườm mát và nâng đỡ tinh hoàn nếu bị đau sưng.
Không nên dùng aspirin ở trẻ em bị quai bị để giảm nguy cơ bị hội chứng Reye (Reye’s syndrome), có thể dẫn đến tổn thương não trầm trọng. Hội chứng này có thể xảy ra ở trẻ em bị nhiễm virus (không chỉ là quai bị) mà được chữa trị với thuốc aspirin.
Khi bị quai bị, nên gặp bác sĩ sớm để có chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp, cho dù là ta đã có chích ngừa quai bị. Nếu quai bị xảy ra ở sở làm hay trường học, cũng cần gọi bác sĩ để tìm xem ta đã có sức đề kháng với bệnh hay chưa.
Nếu dự tính có thai, ta nên kiểm tra để biết chắc là mình đã có sức đề kháng hoặc được chủng ngừa quai bị nếu cần.
Trong đại đa số các trường hợp, bệnh nhân bị quai bị thường hồi phục hoàn toàn, và sau đó có sức đề kháng với quai bị suốt đời.
Ở đàn ông, tỉ lệ bị biến chứng vô sinh thường rất thấp, và chỉ xảy ra khi bệnh nhân bị ảnh hưởng cả hai tinh hoàn.
Cách phòng ngừa quai bị
Ðầu tiên là chích ngừa. Ðây là thuốc chủng sử dụng virus sống, nên, nói chung, phụ nữ đang có thai, hoặc những ai bị bệnh hay đang dùng các thuốc làm suy yếu hệ thống miễn dịch, không nên chủng thuốc này.
Bệnh nhân bị quai bị đã có thể lây lan bệnh từ 48 tiếng đồng hồ trước khi có triệu chứng, nên thường không cần thiết phải cách ly với những người khác trong gia đình một khi triệu chứng đã xuất hiện. Bởi vì nhiều khả năng là người trong nhà đã tiếp xúc với virus trong khoảng 48 tiếng kể trên rồi.
Các trẻ em bị quai bị thường cần phải nghỉ học đến chín ngày sau khi tuyến nước bọt bị quai bị bắt đầu sưng đau. Hệ thống y tế công cộng địa phương thường sẽ được thông báo để phòng lây lan rộng ra cộng đồng.
Những ai cần chủng ngừa?
Thuốc chủng ngừa quai bị hiện nay, kèm với ngừa sởi và rubella (gọi tắt là MMR-Measles Mumps Rubella).
Những người sinh trước năm 1957 có thể được coi như đã có miễn nhiễm (có sức đề kháng) với sởi. Những người sinh từ năm 1957 trở về sau, nếu không có chống chỉ định (tức là những tình trạng mà việc chủng thuốc này có thể gây nguy hiểm cho bệnh nhân), nếu chưa từng chủng ngừa sởi, nếu chưa từng bị sởi, hoặc không có xét nghiệm chứng tỏ đã có miễn nhiễm với sởi, thì cần chủng ngừa ít nhất là một mũi.
Một mũi thứ nhì được khuyến cáo trong các trường hợp đặt biệt như đang tiếp xúc với người bị sởi, đã từng chích ngừa với loại thuốc chủng chế tạo bằng virus chết (thuốc hiện tại chế tạo từ virus sống, được làm yếu đi), hoặc được chủng ngừa với thuốc không biết là loại nào trong khoảng từ 1963-1967, những nhân viên làm việc trong cơ sở y tế, những người định đi du lịch quốc tế…
Những người sinh trước năm 1957 có thể được coi như đã có miễn nhiễm với quai bị. Những người sinh từ năm 1957 trở về sau, nếu không có chống chỉ định, nếu chưa từng chủng ngừa quai bị, nếu chưa từng bị quai bị, hoặc không có xét nghiệm chứng tỏ đã có miễn nhiễm với quai bị, thì cần chủng ngừa một mũi.
Một mũi thứ nhì được khuyến cáo trong các trường hợp đặt biệt như những người trong một lứa tuổi nào đó đã từng bị ảnh hưởng bởi một đợt lan tràn của bệnh quai bị, những nhân viên làm việc trong cơ sở y tế, những người định đi du lịch quốc tế…
Rubella được khuyến cáo cho các phụ nữ không biết rõ mình đã có từng được chủng ngừa rubella hay chưa. Cho những phụ nữ trong lứa tuổi còn sinh sản được (childbearing age), dù là ở lứa tuổi nào, cũng cần kiểm tra xem cơ thể đã có sức đề kháng với rubella hay chưa, và cố vấn về các dị tật bẩm sinh của các em bé được sinh ra bởi các bà mẹ bị rubella.
Thân mến,
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
