HOA KỲ (LiveScience) – Cũng như vụ tấn công “9-11,” Sandy Hook và các vụ thảm sát khác, vụ nổ bom Boston Marathon mới đây làm dấy lên nhiều thuyết âm mưu. Một số lý thuyết gia về thuyết âm mưu yếm thế, làm vậy không ngoài mục đích để gây sự chú ý và để được đánh giá, hoặc để quảng bá sách vở, DVD, các cuộc hội thảo của họ nhằm tiết lộ cái sự thật mà không mấy ai dám lên tiếng.
 |
| Hình 26 nạn nhân vụ thảm sát Sandy Hook được dán ở gần trường tiểu học nơi vụ nổ súng xảy ra. Người chủ trương thuyết âm mưu cho rằng vụ này không có thật mà do dàn dựng để vận động cho luật hạn chế súng. (Hình: John Moore/Getty Images) |
Hiện nay, hầu hết các thuyết âm mưu chỉ được một hay hai người có tiếng tăm cổ súy. Một người tên Alex Jones, kẻ tiên phong của thuyết âm mưu xoay quanh về vụ tấn công ở trường tiểu học Sandy Hook hồi năm ngoái, trong đó khẳng định rằng vụ nổ súng thực ra không hề xảy ra.
Lần này, Glen Beck, người từng tường thuật tin tức cho Fox News, nằm trong số những người hàng đầu, cho rằng có sự âm mưu trong vụ nổ bom ở Boston. Ông Beck không phủ nhận vụ Boston vì hằng ngàn người đã chứng kiến, với chứng cớ cụ thể tại hiện trường lẫn hình ảnh được ghi lại trên video, quá rõ ràng không thể chối cãi được. Thay vì vậy, thuyết âm mưu của ông nhắm vào việc xử lý một cách đáng nghi ngờ của chính phủ đối với một công dân Saudi Arabia tên Abdul Rahman Ali Alharbi, người được cho đã được điều tra (nhưng kết luận không có gì khả nghi) đối với vụ nổ bom ở Boston. Chiếu khán du học của người này tuy đã hết hạn nhưng đương sự có thể hoặc có thể không ở trong tiến trình bị trục xuất về nước.
Ông Beck khẳng định mình có được những thông tin mật do một số người cung cấp, trong đó nói rằng Ali Alharbi có liên hệ đến vụ tấn công, mặc dù không rõ tại sao ông Beck và nguồn nặc danh của ông lại có được tin tức nóng sốt hơn của FBI và Bộ Nội An. Trong khi đó một giới chức của Bộ Nội An gọi lời khẳng định của ông Beck là “một trăm phần trăm ngụy tạo.”
Vậy thì lời khẳng định của ông Beck muốn nói lên điều gì? Phải chăng ông muốn cho thấy Ali Alharbi chính là kẻ sát thủ thực sự, và rằng anh em nhà Tsarnaev chỉ là những kẻ ngây thơ vô tội? Và phải chăng cả ba đã cùng hợp tác để thực hiện kế hoạch (mặc dù Dzhokhar đã khai với cảnh sát rằng đương sự và người anh hoạt động một mình)? Hay đây cũng là lời khai dối luôn? Có thể một trong những bác sĩ hoặc y tá săn sóc cho Dzhokhar ở bệnh viện là một nhân viên tình báo của Saudi, phải chăng họ đã thuốc cho Dzhokhar hoặc đã dọa dẫm buộc Dzhokhar phải khai là hai người hoạt động hoàn toàn riêng biệt, để tách rời vai trò của Alharbi ra ngoài?
Nói chung thì ai muốn nghĩ sao cũng được. Trong thế giới của thuyết âm mưu, một thuyết vô lý hay không cũng đều có người tin. Các lý thuyết gia về thuyết âm mưu chỉ có nêu nghi vấn chứ không mang đến câu giải đáp cho một ai.
Tại sao có một số người lại quá dễ tin các thuyết âm mưu? Đúng ra các lý thuyết gia về thuyết âm mưu không xem mình là nhà chủ trương thuyết âm mưu, mà xem mình như là kẻ yêu nước và nhà tư tưởng độc lập, có đủ thông minh để thấy rõ những sự dối trá do chính quyền và đám a dua truyền thông đưa ra.
Những người tung ra thuyết âm mưu cho rằng họ chỉ nêu lên những nghi vấn hợp pháp, ai có quyền phủ nhận rằng, mọi người đều có quyền nêu thắc mắc với chính quyền và giới truyền thông? Vấn đề là những thắc mắc họ nêu lên thường không thuộc loại nghi vấn mà có thể đưa ra câu trả lời một cách dễ dàng. Các lý thuyết gia về âm mưu thích chọn những bí ẩn rắc rối thay vì những sự thật đơn giản.
Những biến cố lớn như tấn công khủng bố thường sản sinh ra nhiều thuyết âm mưu vì chúng chuyển tải vấn đề xã hội lẫn chính trị có ý nghĩa nào đó đối với công chúng. Thuyết âm mưu thường không sinh ra từ những biến cố nhỏ có tính cách địa phương mà chẳng mấy ai quan tâm. Thay vì vậy, những biến cố lôi kéo được sự chú ý của quốc tế là mồi ngon của thuyết âm mưu, như vụ đổ bộ lên mặt trăng, cái chết của Tổng Thống John F Kennedy và Công Nương Diana.
Người chủ trương thuyết âm mưu thường để bênh vực cho quan điểm của họ chống lại những nghị trình chính trị và xã hội của chính phủ. Thuyết âm mưu không phải tự nhiên mà có, thay vì vậy có người chờ khi có thảm kịch xảy ra, mới gán ghép sự kiện làm sao thích ứng với mục đích của họ. Ví dụ, nhiều người xem vụ thảm sát Sandy Hook như là một biến cố ngụy tạo để vận động quần chúng ủng hộ luật kiểm soát súng gắt gao hơn.
Đối với thuyết âm mưu, bất kỳ chứng cớ mâu thuẫn nào cũng có thể bị bác bỏ bằng cách khẳng định rằng đó là một phần của âm mưu che đậy. Thuyết âm mưu từng sống với chúng ta trong suốt cả ngàn năm nên không dễ dầu gì chúng sẽ ra đi trong một sớm một chiều. (TP)
