Tổng Hợp (NV) – 2013, hai năm sau khi bà giáo sư luật của Đại Hhọc Yale, Amy Chua, ra cuốn sách ăn khách về cách dạy con hà khắc của các bà mẹ hổ “Tiger Moms” đặc trưng trong thành phần di dân gốc Á, một nhà văn gốc Hoa tên Kim Wong Keltner vừa xuất bản cuốn “Tiger Babies Strike Back”, tạm dịch là “hổ con nổi dậy.”
Cuốn “Hổ Con Nổi Dậy” thực ra có cái tựa rất dài, nếu dịch ra sẽ là “Hổ con nổi dậy: Làm thế nào mà tôi lớn lên với bà mẹ hổ nhưng không bị đẩy vào phía tối.” Trong đó, tác giả Keltner nhấn mạnh: “Cũng dễ hiểu khi người nhập cư muốn con cái thành công. Họ muốn sự hy sinh của họ là xứng đáng… Nhưng không trở thành người giỏi nhất, nhất, cũng không sao.”
Từ trái, “Hổ mẹ” Amy Chua, hai con và chồng. (Hình: Getty Images)
Nhắc lại điểm xuất phát của cụm từ “Tiger Moms”-“hổ mẹ”, cuốn sách của bà giáo sư luật gốc Hoa, Amy Chua, có tên đầy đủ là: “Battle Hymn of the Tiger Moms”, hay tiếng Việt là, “Thánh Ca Ra Trận của Những Bà mẹ Hổ”. Sách là hồi ký về cách nuôi dạy hai cô con gái của bà. Bà giải thích tại sao các trẻ em Trung Quốc được nuôi dạy theo cách các bà mẹ “hổ” thì thành công, trội hơn các trẻ em được dạy theo cách của người phương Tây.
Phương thức rèn con của bà Chua có một danh sách dài những “điều cấm” như: ngủ qua đêm tại nhà bạn, diễn trong vở kịch của trường, than phiền vì không được diễn trong vở kịch của trường, xem TC hay chơi computer, tự chọn sinh hoạt ngoại khóa, điểm khác điểm A, không là học sinh giỏi nhất (ngoại trừ trong môn thể dục hay diễn kịch), không tập violin hay piano, chơi những nhạc cụ khác…
Ngược lại, trong “Hổ Con Nổi Dậy”, tác giả Keltner nói phải cho con cái nhiều sự lựa chọn, và nhiều thời gian tự do. Bà đặt câu hỏi: “Có bao nhiêu người giỏi nhất trong đám đông? Một. Vậy 99.9% số người còn lại thì sẽ cảm thấy thế nào về cuộc sống?”
Không hẹn mà gặp, một kết quả nghiên cứu khoa học mới công bố hồi Tháng Ba cũng chống lại các “bà mẹ hổ.”
Giáo Sư Sy Yeong Kim tại đại học University of Texas, Austin, theo dõi 444 hộ gia đình gốc Á tại Bắc California trong tám năm, và kết luận: con em những gia đình có cha mẹ “hổ” có điểm học tập thấp hơn, dễ mắc vấn đề về tâm lý như chứng trầm cảm, và ít thể hiện tình cảm với gia đình hơn là con em của các cha mẹ “dễ chịu.”
“Chúng tôi muốn chấm dứt sự áp đạt bắt đạt thành công bằng mọi giá.” Bà Keltner giải thích lý do bà chuyển đến sống tại Nevada. Trước đó, bà lớn lên với gia đình cùng hai anh trai ở California, cho đến khi chuyển lên đại học, sống xa nhà UC Berkeley, và cuối dùng là dọn tới tiểu bang khác để rời xa những kỳ vọng gia đình, cộng đồng người Hoa dành cho giới trẻ. Cha mẹ bà sống và làm việc tại khu người Hoa Chinatown.
Bằng lối văn giản dị một cách khéo léo của nhà văn chuyên nghiệp, bà Keltner kể lại những kỷ niệm bà có với cha mẹ “hổ”, như khi bà 10 tuổi, bà muốn được mẹ hôn trước khi đi ngủ. Thay vì mẹ bà hôn bà “theo kiểu Mỹ”, mẹ nói thế là “thấy kinh” rồi bỏ đi. Bà Keltner không bao giờ thử việc đó một lần nữa. Việc cha mẹ hay nói bà là “xấu xí”, “dở tệ”, hay “mập quá rồi” là chuyện rất thường. Bà Keltner không thích những điều “Á Châu” này. Bà muốn hòa vào văn hóa Mỹ, nhưng chưa bao giờ cảm thấy “Mỹ” đủ để hòa vào bạn bè tại trường, và cũng không thấy đủ “Á Châu” như các “học sinh ngoan” tại trường dạy Hoa ngữ.
“Lúc nào áp lực cũng ở đó, buộc phải thành đạt. Bạn phải làm mọi thứ một cách hoàn hảo, không được ra khỏi khuôn khổ.” Bà Keltner nói. Bà nhớ lại những phút muốn học vẽ, muốn theo các bộ môn nghệ thuật nhưng không được cho phép. “Không có chỗ cho bạn làm một đứa trẻ thực sự.”
Phát biểu cảm nghĩ về cuốn “Hổ Con Nổi Dậy” trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Jeff Yang, bà “hổ mẹ” nổi tiếng Amy Chua cho biết cuốn sách này và sách của bà “như là cam và táo”. Theo bà, hai phương thức dậy con khác nhau, chứ không đối đầu nhau. Bà cũng khen ngợi sự hài hước trong sách của nhà văn Keltner. “Nhiều khi cách dạy con thành công, cũng cách đó nhưng nhiều khi bị thất bại.” (T.A.)
