BÀN MÔN ĐIẾM, Triều Tiên (AP) – Kỷ niệm 60 năm chấm dứt cuộc chiến tranh quốc tế 3 năm trên bán đảo Triều Tiên bằng hiệp định đình chiến ký tại Bàn Môn Điếm vào ngày 27 tháng 7 năm 1953 sẽ diễn ra khác hẳn nhau ở Hoa Kỳ, Nam Hàn và Bắc Hàn.
Trong lúc chính quyền luôn tập trung vào việc tổ chức những lễ hội trình diễn linh đình, thì dân chúng Bắc Hàn vẫn sống với nghèo khó thiếu thốn lương thực. Thiên tai lụt lội hàng năm vào tháng 7, vừa xảy ra tuần trước, đã hủy hoại 4,500 căn nhà, làm 8 người chết, hơn 17,700 người mất nơi cư trú, theo tin của thông tấn xã nhà nước Bắc Hàn KNCA. (Hình: KNCA via Australia Network)
Một số dân Mỹ coi đây là “cuộc chiến đã quên” ở một đất nước nhỏ bé xa xôi, và những quân nhân còn sống sót cũng muốn xóa đi dĩ vãng chiến đấu gian khổ ấy. Tổng Thống Obama theo dự trù sẽ đọc một bài diễn từ tại đài tưởng niệm cựu chiến binh chiến tranh Triều Tiên ở thủ đô Washington ngày Thứ Bảy.
Tại Nam Hàn, hôm Thứ Ba bà Tổng Thống Park Geun-hye tham dự một buổi lễ tưởng niệm tại thành phố Busan vinh danh các quân nhân đã cố thủ bảo vệ phòng tuyến này. Busan là phần đất 10% diện tích quốc gia cuối cùng còn lại ở tận cùng bán đảo, mà Nam Hàn giữ vững được trước khi quân Liên Hiệp Quốc can thiệp và đẩy lui quân xâm lăng Bắc Hàn về vị trí cũ.
Riêng tại Bắc Hàn, dịp kỷ niệm này được tổ chức rầm rộ hơn nhiều theo truyền thống huyên hoang tuyên truyền cố hữu của chế độ này. Ngày 27 tháng 7 được gọi là ‘Ngày Chiến Thắng’ mặc dầu thực tế không giành thắng lợi gì thêm về lãnh thổ cũng như trên bình diện quân sự qua 3 năm chiến tranh.
Những tấm biểu ngữ đỏ treo la liệt trên các tòa nhà và đướng phố Bình Nhưỡng. Hôm Thứ Năm, lãnh tụ trẻ tuổi Kim Jong-un đến cắt băng mở cửa nghĩa trang quân đội mới được chỉnh trang lại tại Bình Nhưỡng và tham dự một lễ tưởng niệm các tử sĩ trong chiến tranh. Kim có lới không tuyên bố nào ở buổi này và để cho những viên chức cấp nhỏ cùng với dân chúng lập lại điệp khúc “thề đập tan đế quốc xâm lược Mỹ”.
Nhiều phái đoàn và truyền thông ngoại quốc được mời đến Bắc Hàn trong dịp này trong số có . phó chủ tịch Trung Quốc Lý Nguyên Triều. Hồng quân Trung Hoa đã can thiệp vào lúc Bắc Hàn gần bị lực lượng Liên Hiệp Quốc và Nam Hàn đánh bại hoàn toàn, lập lại thế ngang ngửa cho đến khi kết thúc chiến tranh Triều Tiên. Lý Nguyên Triều tuyên bố phái đoàn của ông có sứ mạng “bảo tồn và củng cố tình hữu nghị đã được xây dựng bằng máu của hai dân tộc”. Thông tấn xã nhà nước KCNA nói rằng Lý đã chuyển thông điệp nhắn miệng cho chủ tịch Kim Chính Ân (Kim Jong-un) nhưng không nêu rõ nội dung.
Hai người khách Hoa Kỳ có mặt trong dịp này là cựu đại tá hải quân Thomas Hudner và đại úy thủ quân lục chiến Dick Bonelli, trở lại thăm Jangjin County, người Mỹ gọi là “hồ nước Chosin”, nơi đã xảy ra một trong những trân chiến khốc liệt nhất năm 1950.
Trong dịp này Bắc Hàn cũng đưa vào viện bảo tàng chiến tranh mới được mở rộng một chiến lợi phẩm quan trọng nhất của họ thời Chiến Tranh Lạnh là chiếc tàu do thám Pueblo của hải quân Hoa Kỳ. Tàu Pueblo bị bắt tại bờ biển miền Đông Bắc Hàn năm 1968 và thủy thủ đoàn bị giữ 11 tháng. Đây là tàu hải quân duy nhất của Hoa Kỳ vẫn bị một nước ngoài giữ và Hoa Kỳ cũng không tỏ ra tích cực trong nỗ lực thu hồi.
Tàu Pueblo được sơn phết lại và kéo tới bờ sông Pothong ở Bình Nhưỡng trước Viện Bảo Tàng Chiến Tranh Giải Phóng. Tuy không tham gia chiến tranh Triều Tiên nhưng hiệp định đình chiến 27 tháng 7 năm 1963 trên nguyên tắc chưa phải là chấm dứt chiến tranh nên đối với Bắc Hàn việc giữ chiếc tàu này vẫn có ý nghĩa. (HC)
