BS. Hồ Ngọc Minh
LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility.Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com
Một thai kỳ trung bình kéo dài 40 tuần, trên 37 tuần kể là trưởng thành. Chuyển bụng sớm khi tử cung bắt đầu co thắt và cổ tử cung nở to ra trước 37 tuần. Nếu hiện tượng chuyển bụng sớm không thể ngăn chận được thì sẽ đưa đến tình trạng sanh sớm, sanh thiếu tháng.
Chuyển bụng sớm không có nghĩa là sẽ sanh thiếu tháng. Hơn nửa số sản phụ bị chuyển bụng sớm nhưng vẫn sanh con sau 37 tuần. Vào khoảng ¼ trường hợp sanh thiếu tháng là do bác sĩ có chủ ý cho sanh sớm nếu thai nhi chậm phát triển trong bụng mẹ. Do hệ quả của việc chữa trị hiếm muộn và vô sinh, có nhiều sản phụ cấn thai với 2 hay 3 em bé trở lên, nguy cơ sanh thiếu tháng sẽ cao hơn. Thêm vào đó, khi người mẹ càng lớn tuổi, khả năng sanh đôi và sanh thiếu tháng càng tăng cao.
Các yếu tố nguy cơ:
Hầu hết những sản phụ bị hiện tượng chuyển bụng và sanh sớm lần đầu tiên đều không có một yếu tố nguy cơ nào rõ rệt cả. Nếu phụ nữ mang thai có một trong những yếu tố nguy cơ dưới đây thì nên lưu ý:
-Đã từng bị chuyển bụng và sanh sớm.
-Mang thai từ 2 em bé trở lên.
-Có vấn đề như tử cung dị dạng, cổ tử cung hay tử cung đã từng bị mỗ xẻ, hay có vấn đề với lá nhau bám quá sâu, bám gần cổ tử cung.
-Uống rượu, hút thuốc lá, hay các loại thuốc kích thích ma túy.
-Bị nhiễm trùng đường tiểu hay bộ phận âm đạo.
-Bị cao huyết áp, tiểu đường kinh niên. Bị cao huyết áp trong khi có thai.
-Quá ốm hay quá béo phì. Lên cân hay sụt cân quá mức trong khi mang thai.
-Bị áp lực tinh thần (stress), hay bị hành hạ về thể xác trong khi mang thai. Stress khiến cơ thể tiết ra những hormone làm cho tử cung co bóp.
-Đã từng bị sẩy thai sớm nhiều lần.
-Bị thiếu máu kinh niên.
-Có nhiều nước ối trong tử cung. Nếu bị khô nước ối, có khi bác sĩ có thể chủ động cho sanh sớm.
-Thai nhi bị khuyết tật.
-Có thai dưới 6 tháng sau lần mang thai cuối.
Thử nghiệm để theo dõi khả năng bị chuyển bụng và sanh sớm:
1. Đo độ dài cổ tử cung bằng siêu âm:
Những bệnh nhân có nguy cơ bị sanh sớm, bác sĩ có thể theo dõi độ dài của cổ tử cung bằng siêu âm. Nếu cổ tử cung có dấu hiệu mỏng ra dần, bác sĩ có thể khuyên phải nghỉ ngơi, không được làm việc, và tránh quan hệ tình dục. Trong trường hợp cổ tử cung mỏng khi thai kỳ còn dưới 24 tuần và không có dấu hiệu co thắt tử cung, phương pháp giải phẫu túm cổ tử cung lại (cerclage) có thể áp dụng. Phương pháp nầy cũng có những nguy hiểm của nó và có nhiều tranh cải về sự lợi ích của nó.
2. Kiểm tra chất “fetal fibronecting”:
Chất “fibronecting” được tiết ra từ màng nhau, đại khái như một chất keo dán màng nhau vào thành tử cung. Khi tử cung co thắt, và chất fironecting này hiện diện phía ngoài tử cung, bên trong âm đạo, đó là dấu hiệu có thể sanh sớm vì màng nhau đã tách khỏi thành tử cung. Bác sĩ phải cho thuốc để chống tử cung co bóp và trì hoãn việc sanh sớm.
Biện pháp phòng chống nếu có yếu tố nguy cơ bị chuyển bụng và sanh sớm:
-Tránh các loại thuốc lá, rượu và ma túy. Giảm thiểu tối đa các nguyên nhân gây ra stress. Nên đi khám bác sĩ sớm vì bác sĩ phụ khoa sẽ gửi đi tham khảo với các bác sĩ chuyên khoa “high risk” trong ngành sản khoa.
-Trong trường hợp trước đây đã từng sanh sớm trước 34 tuần, hỏi thăm bác sĩ có cho dùng thuốc Makena hay không. Chích thuốc này từ tuần lễ thứ 16 trở đi có thể giảm nguy cơ bị sanh thiếu tháng.
-Nên nghỉ ngơi nhiều nhưng không nhất thiết là nằm trong giường 24 giờ / 7 ngày.Nghiên cứu cho thấy nằm nhiều như thế chẳng có lợi gì mà còn có hại vì tạo thêm stress.
Triệu chứng chuyển bụng và sanh sớm:
Đa số sản phụ, triệu chứng chuyển bụng sớm rất rõ ràng với sự co thắt đều đặn của tử cung, nhưng một số bệnh nhân khác, triệu chứng rất lờ mờ, không rõ rệt. Khi đang mang thai phụ nữ nên để ý những triệu chứng sau đây:
1. Co thắt đều đặn từng cơn ở bụng dưới, cho dù chỉ là những co bóp nhẹ.
2. Đau lưng hay tức lưng liên tục.
3. Đi tiêu chảy.
4. Ra máu cửa mình.
5. Ra nước nhờn tư âm đạo.
Trước 37 tuần, đôi khi sản phụ có thể có vài co thắt tử cung, tuy nhiên, nếu những co thắt xảy ra đều đặn cứ 20 phút trở xuống hay 8 co thắt trong vòng một giờ thì phải gọi bác sĩ ngay.
Ở phòng khám bác sĩ hay nhân viên y tá có thể kiểm tra xem có đúng thật là bệnh nhân có triệu chứng chuyển bụng và sanh thiếu tháng hay không. Nếu không có thì bệnh nhân sẽ được cho về nhà để nghỉ ngơi tiếp.
Tùy theo tuổi của thai kỳ khi có triệu chứng sanh sớm, bác sĩ sẽ có các phương cách khác nhau. Đa phần là…đợi nếu có thể được. Lý do đợi để cho em bé có thêm chút thời gian để trưởng thành thêm. Đợi cũng có nguy cơ là nước ối và màng nhau bị nhiễm trùng, có hại cho em bé và bà mẹ. Bác sĩ phải cân nhắc giữa hai bên.
Trong trường hợp nước ối bể trong khoảng 34- 37 tuần, bác sĩ có thể quyết định đợi hay cho thuốc dục sanh, hoặc sanh mỗ tùy theo có hay không có triệu chứng nhiễm trùng nước ối và màng nhau.
Trong khoảng từ 32 đến 34 tuần, nước ối sẽ được thử nghiệm xem phổi của thai nhi đã trưởng thành và có thể thở được bên ngoài hay chưa. Nếu phổi em bé đã trưởng thành, bác sĩ có thể để cho sanh sớm. Nếu chưa, bác sĩ sẽ cho thuốc để phổi của em bé mau trưởng thành và .. tiếp tục đợi!
Từ 24 đến 32 tuần thì phải…đợi mà thôi.
Nếu dưới 24 tuần thì tùy vào sự may mắn và sức khỏe bẫm sinh của em bé.
May mắn thay, với tiến bộ của y khoa ngày nay, rất nhiều em bé sanh sớm, thậm chí có khi dưới 24 tuần nhưng vẫn phát triển bình tường, không có khuyết tật gì khi lớn lên. Tuy nhiên để ý và phòng chống việc sanh thiếu tháng bao giờ vẫn hơn. Trong ngành cấy thai nhân tạo, một phần khả năng cấn thai ngày càng cao, phần khác để tránh nguy hiểm của việc sanh thiếu tháng, hiện nay các bác sĩ chỉ chuyển vào một hay hai thai tốt nhất mà thôi.
