K’Sim
Tôi
tình cờ ghé nhà bà Nguyên Thị Ngân, thường gọi là bà
Sáu, ở thôn 6, xã Đăk Drông, huyện Cư Jut, tỉnh Đăk
Nông trước Tết Nguyên Tiêu một ngày và thấy lạ là bà
cùng cô con dâu đang gói bánh tét có nhân đậu xanh và…
chân gà.
Tôi
ngạc nhiên hỏi, bà cười: “Nhiều người thấy lạ chứ
không phải riêng chú đâu, chắc thế gian này có mình tôi
là… hơi ngược đời, nhưng món ăn này tuyệt vời lắm,
sáng mai mời chú lại tôi đãi chú một bữa ăn thử.’’
Tôi hỏi cách thức gói, bà Sáu nhiệt tình vừa gói vừa
giải thích cặn kẽ.
Bà kể
rằng, trước những năm 1980, bà sống ở tỉnh Bến Tre,
bà có người em trai út sinh ra được 2 tuổi mà chẳng
biết bò, biết đi gì cả, đến ngồi cũng phải dựa
lưng vào gối mới không bị té. Hết thuốc tây đến
thuốc bắc cả năm trời nó vẫn yếu xìu như người
không xương vậy. Rồi một lần ông cụ thân sinh ra bà
đi chợ tỉnh được một người dân tộc thiểu số bán
thuốc nam bảo “Về cứ nấu cháo chân gà cho ăn sẽ hết
đấy’’.
 |
| Gói bánh tét chân gà. (Hình: K’Sim) |
Có bệnh
thì vái tứ phương, ông về đến từng tiệm bún, phở
và những người bán gà sống đã làm sẵn ngoài chợ đặt
mua chân rồi sáng nào ông cũng lội bộ ra chợ huyện
cách nhà 5 cây số cho thật sớm gom chân gà về để còn
kịp đi làm đồng đúng buổi, còn trách nhiệm của bà
là làm cho sạch sẽ và nấu cháo cho em ăn trong ngày. Ấy
vậy mà hay, chỉ hơn 100 ngày sau người em trai của bà
cứng cáp hẳn lên, nó ngồi được thẳng người và tự
xoay quanh chỗ ngồi không phải đỡ, phải dìu như trước
nữa. Bà mừng quá nên từ đó thay cha lội ra chợ huyện
hàng ngày để gom chân gà ở các quán đã thành quen.
Chuyện
gói bánh nhân chân gà cũng từ người em này. Số là có
lẽ ăn cháo riết cũng ngán nên nó rất thích ăn cơm nếp
với chân gà luộc. Nhưng bà Sáu nghĩ chân gà có thể tốt
từ cái tủy bên trong nên mỗi lần nấu cơm nếp bà chặt
chân gà thành từng khúc rồi nấu lộn với nếp. Và bà
đã nấu cơm nếp mà không phải chắt nước vẫn khô
được như xôi làm cậu em thích thú ăn khá nhiều.
Cũng có
thời gian bà phải đi xa nhà từ 3 đến 5 bữa, có khi cả
một tuần, thương em phải ăn cơm nếp nhão nhoẹt do mẹ
hoặc chị nấu nên bà thử gói bánh tét để em ở nhà
ăn vừa được ngon, vừa được lâu. Nào ngờ khi những
tấm bánh lần đầu tiên chín cả nhà bà ăn thử thấy
mùi vị vừa lạ, vừa rất ngon nên từ đó bà không phải
nấu cháo hay nấu cơm nếp chân gà cho em như mọi khi nữa
mà cứ 3-4 ngày bà gói 5-6 đòn bánh tét nho nhỏ để em
ăn dần.
Hơn 3
năm sau cậu út khỏe mạnh cắp sách tự đi học như mọi
người cùng lứa tuổi trước sự ngạc nhiên của cả
làng. Bà bảo “Rồi nó nghiện bánh tét chân gà, tháng
nào nó cũng bắt bà gói cho ăn ít nhất một lần đến
khi nó 7-8 tuổi mới thôi.”
Lấy
chồng ở Tây Nguyên nhưng cứ Tết nào về quê Bến Tre
bà Sáu cũng gói tới 5-7 đòn bánh tét nhân là chân gà
cho cả nhà ăn. Chồng bà Sáu cách đây 10 năm ông bị
chứng yếu chân, yếu tay do tuổi già, bà Sáu lại gói
bánh tét chân gà cho ông ăn, tháng đôi ba lần, ăn đến
mạnh khỏe rồi mà ông vẫn đòi bà gói cho ăn hàng
tháng, vì chân gà bây giờ cũng dễ, đặt mua ở các nhà
hàng chuyên làm đám cưới, tiệc tân gia thì tha hồ gói.
Đậu
xanh chà ra bỏ vỏ rồi ngâm nước âm ấm cho nhanh mềm,
chân gà làm cho sạch để nguyên xào qua mỡ tỏi cho thơm
rồi gói chứ đừng chặt ra. Hỏi kỹ, bà bảo rằng bánh
hầm cả ngày chân gà sẽ nhừ có thể nhai được hết
cả xương không cần thiết phải chặt. Mỗi chiếc bánh
gói 4 cái chân là đã đủ ngon, ai thích ăn cho béo hơn
thì cho thêm một miếng mỡ heo cho một bánh. Gạo nếp
cũng trộn dừa khô nạo nhỏ, một ít muối, bột nêm cho
vừa ăn rồi gói như bánh nhân thịt heo thôi chứ chẳng
có gì khó.
Nhưng
bánh tét chân gà cần có thêm một ít lá chanh thái nhỏ,
bà Sáu bảo theo Phương Đông, con gà thuộc hành mộc, lá
chanh có vị cay, hành kim. Theo ngũ hành tương khắc thì
kim khắc mộc, do đó muốn ăn thịt gà (mộc) mà không
làm “động phong” thì ăn với lá chanh (kim) để kim
khắc mộc.
Hôm sau
tôi đến nhà bà Sáu với chủ ý nếm thử món ăn lạ
lẫm này. Bà Sáu nhiệt tình hướng dẫn tôi cách ăn khá
tỉ mỉ. Do bánh tét chân gà thường gói nhỏ hơn bánh
nhân thịt heo nên thời gian nấu bánh cũng tương đương;
có điều lúc ăn không thể cắt thành khoanh được mà
đặt bánh vào chiếc dĩa, dùng dao rọc lá theo chiều dọc
của bánh để tách lá gói ra hai bên, rồi dùng mũi dao
nhỏ cũng rạch dọc phần nếp trong bánh đàn theo chiều
lá sẽ để lộ phần nhân. Song bà đưa tôi một cái muỗm
và bảo “cứ xúc ăn tự nhiên, hồi sáng dì cũng ăn hết
nửa cái nên giờ còn no lắm.”
Cái
bánh được gói bằng nếp mới rất dẻo, nhân là những
cái chân gà đã nhừ tươm đến nhai sạch cả xương mềm
tan. Tôi cảm nhận rất ngon, mặc dù không có mỡ heo
nhưng nó rất béo và có vị ngọt thanh thao của da, xương
và tủy của gà. Do bà Sáu ngồi bên cứ nhắc tôi cố ăn
cho hết nên tôi chẳng khách sáo ăn từ từ để thưởng
thức cái món vừa lạ vừa rất hợp khẩu vị với tôi.
Không
biết người Việt ở Mỹ có chân gà ta và lá dong hoặc
lá chuối không, nếu có bà con gói thử để thưởng thức
mùi vị lạ mà ngon đến khó tả.
