Gs Nguyễn Văn Tuấn (Úc)
Một nghiên cứu mới công bố trên tập san y khoa Lancet cho thấy 25% đàn ông Nga chết trước tuổi 55, và con số này đã làm cả thế giới y khoa sốc.
Đàn ông Nga có tuổi thọ thuộc vào hàng thấp nhất trong các nước kỹ nghệ. Theo điều tra thống kê năm 2011, tuổi thọ trung bình của đàn ông Nga là 64.3 tuổi, so với 77 tuổi ở Mỹ, và 79 tuổi ở Úc.
Một trong những nguyên nhân chính làm giảm tuổi thọ của đàn ông Nga là rượu. Nói chính xác hơn là lạm dụng rượu, đặc biệt là rượu vodka. Người Nga thường đùa rằng vodka là kẻ thù của họ, nên họ phải đốt cháy kẻ thù!
Rượu Vodka. Hình: korsvodka.com
Quả thật, người Nga nổi tiếng uống rượu vodka như uống … nước lã. Một lần tôi ghé Nha Trang và nghe một câu chuyện người Nga nhậu mà cảm thấy rất lạ lùng. Họ vào một nhà hàng có tiếng ở Nha Trang, yêu cầu chủ chỉ phục vụ đoàn của họ và đóng cửa đón khách khác, họ uống từ sáng đến nửa đêm, và sẵn sàng chi trả hào phóng cho chủ nhà hàng. Với phong cách nhậu như thế thì việc ngộ độc rượu tưởng không có gì đáng ngạc nhiên. Nghiên cứu tôi vừa đề cập ước tính rằng mỗi năm số đàn ông Nga chết vì rượu và ngộ độc rượu chiếm tỉ trọng 20% tổng số tử vong, và con số này cao gấp 3.5 lần so với tỉ trọng trung bình trên thế giới.
Không nghi ngờ gì nữa, rượu và lạm dụng rượu là một thảm hoạ đối với nước Nga và dân tộc Nga.
Trông người phải nghĩ đến ta: tình hình lạm dụng rượu bia ở Việt Nam có thể nói là rất nghiêm trọng. Đi bất cứ nơi nào trên khắp các vùng đất nước, từ nông thôn đến thành thị, đâu đâu cũng có quán nhậu và tiệc nhậu với rượu bia. Ở Sài Gòn và Hà Nội, dù kinh tế có lúc khó khăn, nhưng các quán nhậu vẫn rất đông thực khách. Sáng nhậu, trưa nhậu, chiều nhậu, và tối nhậu. Nhậu bất cứ lúc nào, bất cứ dịp nào, bất cứ ở đâu (kể cả trước sân chùa). Một nghiên cứu cộng đồng mới đây ở phía Bắc (2) cho thấy vài con số phản ảnh tình trạng đó: 86% đàn ông Việt Nam uống rượu bia, trong số này 31% uống rượu một cách nguy hiểm cho sức khoẻ. Vẫn theo kết quả nghiên cứu này, trong vòng tuần lễ qua, tính trung bình mỗi đàn ông thanh niên Việt Nam uống từ 34 mg đến 53 mg alcohol. Con số này cao gần gấp 2 lần so với Mỹ.
Sáng nhậu, trưa nhậu, chiều nhậu, tối cũng nhậu. Hình minh hoạ.
Một nghiên cứu khác trên 1500 nam và nữ tuổi từ 18 đến 60 (3) cũng cho ra một kết quả tương tự: gần 70% nam có thói quen uống rượu bia. Tính trung bình mỗi tháng, số tiền các hộ gia đình chi cho bia rượu là 3.5 USD (tức khoảng 70 ngàn đồng), chiếm 4.6% tổng chi tiêu cho thực phẩm, hay 1.8% tổng thu nhập (3). Đặc biệt quan tâm là sinh viên cũng tìm đến rượu bia. Một nghiên cứu trên 619 sinh viên y khoa ở Hà Nội (4) cho thấy 65% sinh viên (phần lớn là nam sinh viên) uống bia. Trong số này 12% được đánh giá là có khả năng nghiện hay ‘có vấn đề về bia rượu’
Vấn đề không chỉ là số người thường xuyên uống bia rượu quá lớn, mà còn là chất lượng rượu. Rượu giả và bia dỏm từ Trung Quốc và được sản xuất nội địa tràn ngập thị trường Việt Nam. Một ước tính cho biết khoảng 70% lượng rượu lưu hành trong thị trường là rượu lậu hoặc giả. Một nghiên cứu công bố trên một tập san về môi trường học vào năm 2009 cho thấy rượu đế làm ở nhà có nồng độ alcohol dao động trong khoảng 45 đến 50%, cao hơn mẫu rượu được sản xuất từ công ti (5). Những loại rượu sản xuất ở nhà rất khó kiểm soát về chất lượng. Những câu chuyện và ‘tai nạn’ liên quan đến rượu đế vẫn thường xuất hiện trên báo chí là những tín hiệu cho thấy tình trạng ngộ độc rượu là một thực tế rất đang quan tâm ở nước ta. Mới đây, một vụ ngộ độc rượu là nguyên nhân cho hàng loạt tử vong (6). Có thể nói không ngoa rằng rượu dỏm, rượu độc hại đã và đang huỷ hoại sức khoẻ, thậm chí giết chết người Việt Nam.
Rượu giả ở Việt Nam. Hình minh hoạ
Mặc cho những nguy cơ và độc hại liên quan đến rượu bia, đàn ông và thanh niên Việt Nam vẫn phớt lờ và sẵn sàng gieo mình vào men. Có nhiều lý do tại sao người ta tìm đến rượu bia, kể cả ngoại giao và lễ hội, nhưng một trong những nguyên nhân chính là người tìm đến rượu thường để giải khuây và tạo cho mình một căn cước tính mới. Trong môi trường căng thẳng và những khó khăn trong cuộc sống, người ta tìm đến rượu bia như là một phương tiện thực tế nhất để giải sầu, để … quên đời trong một thời gian ngắn. Một số người tìm đến men rượu để người khác nhìn họ khác đi, để họ có thể biến thành một người khác. Câu “Nam vô tửu như kì vô phong” là một trong những động cơ để người ta tìm đến rượu và tạo cho mình một căn cước mới, một nhân cách ‘oai phong’ mới. Ngoài ra, nghiên cứu di truyền học còn cho thấy một số người tìm đến rượu bia thường xuyên là do gien.
Cần phải nói rằng nếu sử dụng ở liều lượng an toàn và điều độ rượu bia không hẳn là xấu. Rượu là ‘thuỷ hoả’ (fire water), là chất có thể cung cấp năng lượng nồng nàn, có thể khai thông kinh mạch và ức chế các tà khí như phong, hàn, thấp. Rượu trong lễ hội tăng tính trang trọng và uy nghi. Rượu trong tiệc cưới làm cho buổi tiệc vui vẻ và rộn ràng.
Nhưng nếu lạm dụng rượu thì rất nhiều biến chứng nghiêm trọng xảy ra. Có trên 60 bệnh lý liên quan đến, hay do rượu bia, gây ra. Những biến chứng như suy thoái hệ thần kinh, viêm gan, xơ gan, cao huyết áp, suy tim, đột quị, tiểu đường, béo phì,… Danh sách các bệnh liên quan đến rượu hay do rượu gây ra có thể viết thành 2 trang giấy! Tính chung, khoảng 4% các ca tử vong trong dân số là do lạm dụng rượu bia. Đó là chưa kể đến những tác động của rượu bia đến gia đình và xã hội.
Có 60 bệnh lý liên quan đến, hoặc do rượu bia gây ra. Hình minh hoạ
Do đó, nếu cần đến rượu bia, thì cần phải giữ ở mức độ an toàn. Trong thực tế, không có mức độ alcohol an toàn tuyệt đối, nhưng các chuyên gia đồng ý rằng đàn ông không nên uống quá 40 g alcohol và đàn bà không quá 20 g alcohol mỗi ngày. Một lon bia 375 ml như Heineken chứa khoảng 15 g alcohol; do đó, mỗi ngày không nên uống quá 3 lon bia (đàn ông) hay quá 2 lon bia (phụ nữ).
Cần phải làm gì để hạn chế tiêu thụ rượu bia ở Việt Nam? Đây là một câu hỏi lớn vì có liên quan đến vấn đề chính sách, và cần nhiều nghiên cứu. Kinh nghiệm từ Úc cho thấy Chính phủ dùng thuế (và tăng giá!) như là một phương tiện để kiểm soát việc tiêu thụ bia rượu. Song song với biện pháp thuế, Chính phủ ra qui định về độ tuổi tối thiểu mà đối tượng có thể tiêu thụ và mua bia rượu, cấp giấy phép cho các cửa hàng mua bán, và qui định giờ buôn bán bia rượu. Ngoài ra, cần phải có những nhãn hiệu ghi rõ nồng độ alcohol và những tác hại đến sức khỏe trên các sản phẩm bia rượu. Có thể Việt Nam chưa thể áp dụng những kinh nghiệm và qui định của Úc hay các nước tiên tiến, nhưng thiết nghĩ những kinh nghiệm đó rất cần được nghiên cứu và nếu được triển khai sao cho thích hợp với điều kiện địa phương.
Tuổi thọ trung bình ở đàn ông Việt Nam hiện nay là 69 tuổi ở Việt Nam. Tuổi thọ này chưa phải là cao, nhưng vẫn cao hơn tuổi thọ trung bình ở đàn ông Nga. Tuy nhiên, nếu không có chính sách kiểm soát tình trạng tiêu thụ rượu bia và lạm dụng rượu bia như hiện nay, tôi e rằng tuổi thọ ở người Việt sẽ không tăng như dự kiến.
Tham khảo:
1. Zaridze D, et al. Alcohol and mortality in Russia: prospective observational study of 151 000 adults. Lancet 31/1/2014
2. Trần Hữu Bích và cộng sự. Patterns of alcohol consumption in diverse rural populations in the Asian region. Global Health Action Supplement 1, 2009.
3. Giang KB, et al. Alcohol consumption and household expenditure on alcohol in a rural district in Vietnam. Global Health Action 2013; 6:18937
4. Diep Pham, et al. Alcohol consumption and alcohol-related problems among Vietnamese medical students. Drug and Alcohol Reviews 2010; 29:219-226.
5. Lachenmeier DW, et al. The Quality of Alcohol Products in Vietnam and Its Implications for Public Health. Int. J. Environ. Res. Public Health 2009, 6:2090-2101.
6. “Kinh hoàng hàng loạt người chết trên bàn nhậu”. Vietnamnet 13/12/2013.
Từ Blog
