Giám Sát Viên Andrew Ðỗ
Ðịa Hạt 1, Orange County
LTS. Giám Sát Viên Andrew Ðỗ vừa viết một bài báo bằng tiếng Anh, “Redevelopment revival threatens land-grab abuses,” đăng trên nhật báo The Orange County Register hôm Chủ Nhật, 24 Tháng Năm, phản đối Dự Luật AB 2, do Dân Biểu Luis Alejo (Dân Chủ-Ðịa Hạt 30) đệ trình, với mục đích trưng thu bất động sản của người dân California để thực hiện các dự án cần thiết cho địa phương. Sau đây là bản dịch Việt Ngữ của bài viết này.
Trong thập niên qua, một liên minh giữa cánh hữu, tả và trung dung được hình thành để bảo vệ quyền tư hữu.
Khi Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đồng ý với quyết định của thành phố New London ở miền Ðông Hoa Kỳ, cho phép trưng thu bảy căn nhà và giao cho một công ty tư nhân sử dụng để phát triển thành phố, nhiều dư luận quần chúng ngay sau đó đã đòi hỏi có những luật lệ mới nhằm hủy bỏ ảnh hưởng của án lệ 2005 mang tên Kelo v. New London.
Năm 2006, cử tri Orange County đã bỏ phiếu chấp thuận Dự Luật Measure A, ngăn cấm chính quyền sử dụng quyền trưng thu bất động sản (power of eminent domain) để buộc chuyển nhượng bất động sản giữa các tư nhân. Năm 2011, để quân bình ngân sách, Thống Ðốc California Jerry Brown đã hủy bỏ những cơ quan tái phát triển đô thị của các thành phố trong tiểu bang. Những cơ quan này từ trước tới nay vẫn được coi như là một công cụ trưng thu tài sản, nhưng ông Brown muốn sử dụng tài nguyên của các cơ quan nói trên trong việc quân bình ngân sách tiểu bang. Khi Thống Ðốc Brown làm chuyện này, nhiều cử tri trong tiểu bang đã hài lòng vì việc trưng thu tài sản sẽ hết bị lợi dụng.
Hiện tại, những ký ức của vụ kiện Kelo đã phai nhạt và với kinh tế tương đối khá hơn, chính quyền lại hăm hở trở lại lối “ngựa quen đường cũ.” Sacramento lại làm sống lại chương trình tái thiết với một dự luật mới được Quốc Hội thông qua. Dự Luật AB2 do Dân Biểu Luis Alejo đề nghị nhằm làm sống lại những cơ quan tái phát triển đô thị tại những thành phố nghèo qua một tên khác, đó là “cơ quan tái thiết cộng đồng” (Revitalization Authorities), thay vì khu vực tái thiết (Redevelopment Zone). Với những cơ quan mới này, cử tri vẫn không có bất cứ những bảo vệ nào để tránh việc chính quyền lạm dụng quyền trưng thu bất động sản của người dân, như trường hợp xảy ra cho nạn nhân là bà Kelo. (Án lệ Kelo v. New London xảy ra khi bà Susette Kelo, chủ nhân một căn nhà tại New London, bị thua kiện và bị trưng thu căn nhà cho chương trình phát triển, nhưng sau đó chương trình này không bao giờ được thực hiện).
Dự Luật AB 2 đã được thông qua hồi đầu tháng này, và trên danh nghĩa để tái thiết hạ tầng cơ sở, xây dựng các khu gia cư rẻ tiền, và làm sống lại nền kinh tế những cơ quan này có quyền hạn ban hành các trái phiếu của thành phố, cung cấp các chương trình cho vay với lãi suất nhẹ và dùng quyền tái thiết để trưng thu bất động sản của cư dân thành phố.
Dự luật này chắc chắn tạo nỗi kinh hoàng cho chủ nhân của các bất động sản. Tổ Chức Liên Minh Bảo Vệ Quyền Tư Hữu California đã cảnh báo Dự Luật AB 2 sẽ làm sống lại “quyền lực trưng thu bất động sản mà người dân không thể kềm chế được.”
Nếu Dự Luật AB 2 này trở thành luật, chính quyền địa phương sẽ có công cụ trưng thu các doanh nghiệp nhỏ do các gia đình làm chủ, hoặc ngay cả những nơi thờ phượng.
Các bất động sản của tư nhân có thể bị tước đoạt để giao cho những đại công ty phát triển.
Việc lạm dụng quyền tước đoạt tài sản không phải chỉ là những bóng ma ám ảnh người dân tôn trọng tự do. Theo Tổ Chức Công Lý, có hơn 10,000 bất động sản đã bị đe dọa hay bị tước đoạt giao cho các công ty xây cất từ năm 1998 đến 2002. Vào thời điểm của án lệ Kelo, nhiều tiểu thương tại San Diego đã là nạn nhân cho các dự án để xây khách sạn mà sau đó đã không bao giờ được xây cất.
Ông Ahmad Mesdaq, một tiểu thương di dân, giải thích, những năm sau khi cửa tiệm bán cigar của ông tại San Diego bị tước đoạt bằng đặc quyền trưng thu tài sản của thành phố, “Tôi bị mất tất cả cho chương trình tái thiết đô thị. Ðiều đáng kể là giấc mơ Mỹ trong tôi đã bị xe hủ lô giựt sập nhường chỗ cho một doanh nghiệp khác có thể xây một khách sạn trên đất của tôi là một điều không thể tượng được, và là một sự nhục nhã cho tôi.”
Và cũng là một điều mỉa mai khi những người ủng hộ Dự Luật AB 2 này đã biện hộ dự luật là một phương thức trợ giúp cho các cộng đồng nghèo khó. Nhưng chúng ta phải tự hỏi, làm sao một cộng đồng nghèo khó có thể trở nên trù phú một khi mà quyền sở hữu bất động sản, một trong những tài sản có giá trị nhất trong đời sống, bị chuyển ra khỏi thành phố?
Một thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ, bà Sandra O’Connor, người đã bỏ phiếu chống lại án lệ Kelo phát biểu: “Những người hưởng lợi phần lớn là những người với nhiều thất lợi về ảnh hưởng và quyền lực chính trị như những đại công ty và các nhà thầu xây cất. Và nay thì chánh phủ có được quyền chuyển đổi bất động sản từ những người có ít tài nguyên đến cho những người đã có quá nhiều.”
Trên nguyên tắc, Dự Luật AB 2 là một sự sai lầm trong việc sử dụng đặc quyền trưng thu tài sản từ một người này giao cho một người khác, bất kể là lợi ích kinh tế to lớn như thế nào. Trên thực tế, AB 2 chỉ là những lời hứa hẹn hão huyền về sự tăng trưởng lợi ích kinh tế vì việc tái thiết đô thị ít khi thành tựu. Ðiều này đã chứng tỏ qua thực tế của thành phố New London, thuộc tiểu bang Connecticut, nơi xảy ra vụ án Kelo.
Nhà đầu tư đã bị phá sản sau cuộc khủng hoảng tài chánh năm 2008. Ðại công ty dược phẩm Pfizer đã dọn ra khỏi thành phố này một năm sau đó, kéo theo hàng ngàn công ăn việc làm. Thay vì được lợi lộc, thành phố đã bỏ ra hàng triệu đô la để khai thác các bất động sản hiện vẫn còn nằm trơ trọi. Những căn nhà này đã bị trưng thu nhưng kết quả không mang lại một lợi ích gì.
