HÀ NỘI (NV) – Chỉ trong vòng hai ngày, Việt Nam khám phá thêm hai vụ buôn lậu vừa ngà voi, vừa sừng tê. Một bằng đường hàng không, một qua đường biển và số lượng đã tạo ra những “kỷ lục” mới.
Giới hữu trách tại Việt Nam lập biên bản số ngà voi và sừng tê được đưa vào
Việt Nam qua cảng Tiên Sa ở Đà Nẵng. (Hình: Tuổi Trẻ)
Hôm 12 tháng 8-2015, Hải quan và Công an Việt Nam phát giác một lô hàng chứa 100 ký ngà voi và năm ký sừng tê được mang vào Việt Nam bằng đường hàng không. Đây là lô hàng do hai người Việt vận chuyển từ châu Phi qua Nam Hàn rồi tiếp tục được đưa từ Nam Hàn về phi cảng Nội Bài ở Hà Nội. Với số lượng ngà voi và sừng tê như vừa kể, báo chí Việt Nam xem vụ buôn lậu này là “kỷ lục.” Tuy nhiên “kỷ lục” vừa kể bị phá vỡ ngay sau đó.
Ngày 14 tháng 8, 2015, hải quan và công an Việt Nam khám phá rồi tịch thu khoảng một tấn vừa ngà voi, vừa sừng tê giấu trong hai container chứa đá cẩm thạch, được gửi từ Mozambique đến cảng Tiên Sa, thành phố Đà Nẵng cho một doanh nghiệp có tên là Hải Cường. Nếu vụ buôn lậu trót lọt, khi tung ra thị trường chợ đen, lô ngà voi và sừng tê có thể giúp thu về hàng chục tỷ đồng.
Ngà voi và sừng tê nằm trong danh mục mà cộng đồng quốc tế đã thỏa thuận là cấm mua bán, xuất cảng, nhập cảng, nhằm bảo vệ những loại động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng. Có một công ước quốc tế riêng về vấn đề này, vẫn được gọi tắt là CITES. Việt Nam là một thành viên của CITES. Tuy nhiên trong thập niên vừa qua, các tổ chức bảo vệ hoang dã trên thế giới liên tục bày tỏ sự lo ngại về việc Việt Nam trở thành nơi tiêu thụ cả ngà voi lẫn sừng tê.
Năm 2012, Việt Nam từng ký với Nam Phi một thỏa thuận hợp tác nhằm ngăn chặn nạn săn trộm tê giác ở Nam Phi và buôn lậu sừng tê vào Việt Nam. Tuy nhiên cuối tháng 8 năm ngoái, Tổ Chức Cứu Trợ Hoang Dã và Quỹ Hoang Dã Châu Phi loan báo, Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia tiêu thụ nhiều sừng tê nhất.
Nhu cầu tiêu thụ và giá sừng tê tới vài chục ngàn Mỹ kim một ký đã kích thích việc săn trộm tê giác. Tại Việt Nam, sừng tê không chỉ được xem như thần dược mà còn được những kẻ có tiền sử dụng như một loại trang sức, nhằm chứng tỏ sự giàu có của mình.
Cũng vì vậy, có rất nhiều người Việt đến Phi Châu để làm việc này. Năm 2013, Nam Phi bắt được 101 kẻ săn trộm tê giác và 77 người trong số đó là công dân Việt Nam.
Hôm 6 tháng 2, Nam Phi đã đưa hai thanh niên người Việt mà Nam Phi bắt giữ hồi tháng 10 năm ngoái vì vận chuyển 18 chiếc sừng tê, tổng trọng lượng khoảng 41 ký, ra xử. Vụ buôn lậu này được Nam Phi xem là “kỷ lục,” bởi cả số lượng lẫn trọng lượng lô sừng tê đều ở mức chưa từng thấy, so với các vụ buôn lậu sừng tê bị phát giác trước đó và nó khiến Việt Nam trở nên “nổi tiếng” hơn vì sự tích cực trong săn trộm-buôn lậu-tiêu thụ sừng tê, ngà voi.
Đáng lưu ý là tham gia vào hoạt động săn trộm-buôn lậu-tiêu thụ sừng tê, ngà voi có cả những viên chức Ngoại Giao Việt Nam.
Cuối năm 2008, báo chí Nam Phi tố cáo bà Vũ Mộc Anh, bí thư thứ nhất của Đại Sứ Quán Việt Nam tại Nam Phi, buôn lậu sừng tê. Một đoạn video clip được đưa lên hệ thống truyền hình Nam Phi, cho thấy bà Anh nhận sừng tê giác từ tay một kẻ chuyên săn trộm tê giác. Đáng chú ý là trong video clip vừa kể, người ta còn thấy một người Việt khác cũng đứng tại đó, cạnh một chiếc xe hơi của viên tham tán có tên là Phạm Công Dũng. Trong hồ sơ của cảnh sát Nam Phi, hồi đầu năm 2008, chiếc xe mang biển số ngoại giao của ông Dũng đã từng bị tạm giữ khi một người Việt dùng nó dể vận chuyển 18 ký sừng tê. Đó cũng là lý do Việt Nam phải triệu hồi bà Vũ Mộc Anh về nước.
Bà Anh không phải là trường hợp duy nhất trong số các viên chức ngoại giao làm việc tại Đại Sứ Quán Việt Nam ở Nam Phi bị phát giác buôn lậu sừng tê. Hồi 2006, một tùy viên thương mại của cơ quan này tên là Nguyễn Khánh Toàn bị bắt quả tang đang tìm cách đưa 9 ký sừng tê ra khỏi Nam Phi.
Một điểm đáng lưu ý khác là trong khi nhiều quốc gia phạt việc săn trộm-buôn lậu-tiêu thụ sừng tê rất nặng thì Việt Nam chỉ xử chiếu lệ.
Hồi giữa tháng 1 năm 2013, tòa án Singapore phạt ông Phạm Anh Tú, 23 tuổi, 15 tháng tù vì mua bán sừng tê. Tháng 7 năm 2014, tòa án Nam Phi phạt một người săn trộm và mua bán sừng tê 77 năm tù.
Còn tại Việt Nam, hồi hạ tuần tháng 6 năm 2014, tòa án thành phố Sài Gòn chỉ phạt ông Hoàng Văn Chung, 29 tuổi, ngụ ở Thanh Hóa hai năm tù nhưng cho hưởng án treo. Vụ buôn lậu sừng tê giác của ông Chung bị phát giác từ năm 2007 nhưng bảy năm sau mới đưa ra xử. Ông Chung bị bắt quả tang vì buôn lậu sừng tê từ Nam Phi về Việt Nam nhưng không bị giam nên ông tiếp tục lên đường quay lại Nam Phi. Đến năm 2010, ông Chung trở về Việt Nam “đầu thú” và được tại ngoại cho tới khi tòa án đưa vụ ông buôn lậu sừng tê ra xử. (G.Đ)
