Viên Linh sao lục
Hồ Dzếnh
(1916-1991)
Thuở nhỏ, tôi run lúc đổ chiều
Gió về trút lá, trải cô liêu,
Ðường xa thấp thoáng hàng sương trắng
Gối lẻ, giường đơn, lạnh rất nhiều.
Ðèn chụp chao xanh, rọi sách vàng,
Tay luồn tóc biếc, mắt theo trang,
Tôi mơ khi học bài luân lý:
Cửa hé nhà ai sáng dịu dàng.
Chữ nở ra hoa, sách có người,
Tôi nâng nâng sách ép lên môi.
Rùng minh khi thấy hồn thay khác,
Ngây cả giang sơn, đắm cả trời.
Ðó tuổi thanh xuân ngóng bạn về,
Ðường đời giục giã bước chân đi,
Nghìn đôi mắt đẹp, nghìn tên lạ,
Tối chép song song đậm nét chì.
Trốn tránh đìu hiu, kiếm lứa đôi,
Quên thân đau khổ giữa vui đổi,
Khi đèn đỏ ngọn, hồn Kinh thoảng:
“Lạy Chúa nhân lành thương xót tôi.”
Núi dựng cô đơn, buồn xếp hàng,
Ngõ chiều, mây trắng phất phơ tang,
Ái ân khôn lấp hồn sa mạc,
Vĩnh viễn thê lương lạnh bóng tàn.
Chiều buốt linh hồn tôi đứng đây,
Nguyện cầu thánh giá, chắp đôi tay,
Rưng rưng mắt lệ nhìn xa thẳm,
Mơ lửa trời thiêng cháy vạn ngày.
(Hiu Quạnh)
Ảnh các nhà thơ, theo chiều kim đồng hồ: Hồ Dzếnh, Hàn Mặc Tử, Minh Ðức Hoài Trinh, Quách Thoại, Kiên Giang. (Hình: @Viên Linh)
Kiên Giang
(1927-2014)
Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím
Lâu quá không về thăm xóm đạo
Từ ngày binh lửa cháy quê hương
Khói bom che lấp chân trời cũ
Che cả người thương nóc giáo đường
Mười năm trước em còn đi học
Áo tím điểm tô đời nữ sinh
Hoa trắng cài duyên trên áo tím
Em còn nguyên vẹn tuổi băng trinh
Quen biết nhau qua tình lối xóm
Cổng trường đối diện ngó lầu chuông
Mỗi lần Chúa Nhật em xem lễ
Anh học bài ôn trước cổng trường
Thuở ấy anh hiền và nhát quá
Nép mình bên gác thánh lầu chuông
Ðể nghe khe khẽ lời em nguyện
Thơ thẩn chờ em trước thánh đường
Mỗi lần tan lễ, chuông ngừng đổ
Hai bóng cùng đi một lối về
E lệ em cầu kinh nho nhỏ
Thẹn thùng, anh đứng lại không đi
Sau mười năm lẻ anh thôi học
Nức nở chuông trường buổi biệt ly
Rộn rã từng hồi, chuông xóm đạo
Khi nàng áo tím bước vu quy
Anh nhìn áo cưới mà anh ngỡ
Chiếc áo tang liệm kín khối sầu!
Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Giữ làm chi kỷ vật ban đầu!
Em lên xe cưới về quê chồng
Dù cách đò ngang cách mấy sông
Vẫn nhớ bóng vang thời áo tím
Nên tình thơ ủ kín trong lòng
Từ lúc giặc ruồng vô xóm đạo
Anh làm chiến sĩ giữ quê hương
Giữ màu áo tím, cành hoa trắng
Giữ cả trường xưa, nóc giáo đường
Giặc chiếm lầu chuông xây ổ súng
Súng gầm rung đổ gạch nhà thờ
Anh đem gạch nát, xây tường lủng
Chiếm lại lầu chuông, giết kẻ thù
Nhưng rồi người bạn đồng song ấy
Ðã chết hiên ngang dưới bóng cờ
Chuông đổ ban chiều, hồi vĩnh biệt
Tiễn anh ra khỏi cổng nhà thờ
Hoa trắng thôi cài trên áo tím
Mà cài trên nắp áo quan tài
Ðiểm tô công trận bằng hoa trắng
Hoa tuổi học trò, mờ thắm tươi
Xe tang đã khuất nẻo đời
Chuông nhà thờ khóc đưa người ngàn thu
Từ đây tóc rũ khăn sô
Em cài hoa trắng lên mồ người xưa.
(Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím, 1958)
Quách Thoại
(1930-1957)
Một nhà thơ chết trẻ, giữa thế kỷ XX, kêu gọi Thiên Chúa khi chứng kiến cuộc đời đầy thống khổ, vì chiến tranh, giết tróc, thù hận:
Chúa Trời! Chúa Trời! Chúa Trời! Chúa Trời!
Cả cuộc đời không lẽ chỉ trò chơi,
Ôi ma quỷ và thánh thần lẫn lộn.
Sáng hôm nay – chiều hoang sơ hỗn độn
Ðã gặp nhau cùng trong một buổi ngày
Người ra đời liền bị chặt hai tay
Không ôm kịp lấy đầu hay trí óc
Kể vào đâu những lời than tiếng khóc
Một quả bom, – chỉ vài quả bom thôi
Ôi thôi rồi chủ nghĩa với xa xôi
Chỉ minh chứng một lời Kinh Thánh nói:
Chiều Tận Thế
Tưởng chừng như réo gọi
Rùng mình thay cho thảm cảnh cuối cùng
Rùng mình thay cho cái phút lâm chung
Ôi! Mệnh hệ ai ngờ đâu mệnh hệ
Loài người nay trần truồng không thượng đế.
(Chiều Tận Thế)
Hàn Mặc Tử
(1912-1940)
1- Maria! Linh hồn tôi ớn lạnh
Run như run, thần tử thấy long nhan
Run như run hơi thở chạm tơ vàng.
Nhưng lòng vẫn thấm nhuần ơn trìu mến
(Ave Maria)
2- Một chiều xanh, một chiều xanh huyền hoặc,
Sáng bao la vây lút cõi thiên không;
Xuất thế gian (1) chưa có tại trong lòng,
Muôn ý tứ say chìm nơi bát giác,
Hương cám dỗ mê người trong khoái lạc
A! a! a! Thiên địa đắm hoang mang
– Là đương khi thờ lạy cả thiên đàng,
Bay những tiếng: tung hô thánh đức
Muôn thần phẩm trong lâng lâng chầu chực
Ánh hào quang chan chói ngất lưu ly!
Ôi! Cao sang khôn ví trọng ai bì,
Trên nước cả có vô vàn châu báu.
Trí rất ngớp, bởi chưng xuân hồn hậu,
Ðã ra đời, theo lệnh của ngôi hai.
Ôi thánh tai (2), thánh tai và thánh tai!
Cả trời bỗng nổi lên muôn điệu nhạc
Rất trọng vọng, rất thơm tho, man mác
Rất phương phi (3) trên hết cả anh hoa.
Xuân ra đời! Ðiềm ngọc ấm như ngà
Thơ có tuổi và chiêm bao có tích
Và tâm tư có một điều rất thích
Không nói ra vì sợ bớt say sưa!
– “Chàng ơi! (4) Chàng ơi sự lạ đêm qua!
Mùa xuân tới mà không ai biết cả.”
(Ra Ðời, trong Xuân Như Ý)
[Lời Chú của Hàn Mặc Tử: 1) Phật Giáo chia thế giới làm hai cõi: thế gian và xuất thế gian, tức là thế giới hữu hình và thế giới vô vi, đây sánh xuất thế gian với cõi thanh tịnh của lòng. 2) Danh từ biểu lộ sự hoan hỉ và cung kính đối với thiên chúa. 3) Tiếng nhạc trên trời rất mầu nhiệm, hình dung được cả sự phương phi. 4) Chàng đây là thi sĩ, không phải chàng của thiếp.]
Minh Ðức Hoài Trinh
(1930 – hiện ở Midway City)
Gục đầu bên mộ mẹ
Nước mắt chìm tha ma
Lụa tâm hồn ai xé
Kinh cầu ai ngân nga
Lòng ta hằng mơ ước
Có hôm nao được về
Con tàu xuôi bến nước
Hân hoan vang tình quê
Mẹ ơi ngày ấy đến
Chúng không cho con về
Gục đầu bên nấm mộ
Mẹ ơi con không về
Chuông nhà thờ ai đổ
Ai nghe buồn lê thê.
(Gục Ðầu Bên Mộ Mẹ)
