Dựa vào Hiệp Định Mậu Dịch NAFTA, công ty năng lượng TransCanada tuyên bố sẽ kiện chính phủ Mỹ, đòi bồi thường $15 tỷ thiệt hại, vì Mỹ đã từ chối kế hoạch xây dựng đường ống dẫn dầu Keystone.
Trạm bơm dầu có tên Keystone Steele City của hãng Keystone XL ở Steele City, Nebraska. (Hình: AP Photo/Nati Harnik, File)
TransCanada cho biết họ dự định nộp đơn kiện căn cứ vào Chương 11 của NAFTA – Hiệp Định Tự Do Thương Mại Bắc Mỹ vì quyết định từ chối dự án Keystone từ chính phủ Mỹ mà họ cho là độc đoán và phi lý.
Công ty năng lượng quyền lực nhất Canada này tin rằng mình phải được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế, cáo buộc chính phủ Mỹ đã thất bại trong cam kết bảo vệ nhà đầu tư Canada.
Trong thông báo về ý định dựa vào NAFTA để khởi kiện và yêu cầu bồi thường của mình, TransCanada nói rằng chính phủ Mỹ đã 5 lần kết luận các đường ống dẫn dầu của dự án Keystone không có tác động đáng kể đến sản lượng khí nhà kính, nhưng vẫn từ chối dự án này.
Trong thông báo về ý định khởi kiện, TransCanada cho biết:
“Nói một cách đơn giản, sự chậm trễ và quyết định từ chối cấp giấy phép vào phút cuối đã bị ảnh hưởng bởi chính trị, trái ngược với các kết quả từ nghiên cứu riêng của chính quyền, và không dựa vào giá trị ưu điểm của dự án Keystone.”
“Việc từ chối Keystone vì định hướng chính trị là trái với tất cả các tiền lệ; độc đoán, phân biệt đối xử và có tính tước đoạt tài sản.”
TransCanada cho biết họ cũng đã đệ đơn kiện ở Tòa Án Liên Bang ở Texas, khẳng định rằng quyết định từ chối xây dựng Keystone XL vào tháng Mười Một của Tổng Thống Barack Obama vượt quá quyền lực của ông theo Hiến Pháp Mỹ.
Trong đơn kiện, TransCanada cho biết quyền lực mà Tổng Thống Obama sử dụng để từ chối dự án là “trái luật định, xâm phạm thẩm quyền điều hành thương mại trong và ngoài nước của Quốc Hội, vượt quá quyền hạn của một tổng thống.”
Trước sự kiện này, chính phủ tỉnh bang Alberta đưa ra một tuyên bố ngắn vào tối Thứ Tư. Qua email, Brad Hartle viên chức phụ trách báo chí của Bộ Trưởng Năng Lượng Margaret McCuaig-Boyd cho biết: “Đây là một quyết định thuộc lãnh vực tư nhân được thực hiện bởi TransCanada, một quyết định mà chính phủ chúng ta sẽ theo dõi chặt chẽ. NAFTA đã hình thành một tiến trình phán xử chính thức để giải quyết tranh chấp này.”
“Quan hệ thương mại giữa Alberta và Mỹ rất quan trọng cho thịnh vượng của chúng ta và chúng ta mong muốn tiếp tục hợp tác với các đối tác Mỹ của mình để tạo ra công ăn việc làm và tăng trưởng kinh tế trên cả hai bên biên giới.”
Adam Barratt, phát ngôn viên của Bộ Trưởng Ngoại Giao Stephane Dion, không tuyên bố gì nhiều về sự kiện này, chỉ lưu ý rằng vụ kiện “không hoàn toàn bất ngờ” và nằm trong phạm vi quản lý của TransCanada. (L.Q.T.)
