OTTAWA, Canada (NV) – Nhật báo Embassy, chuyên về đối ngoại của Canada, vừa tìm được một tài liệu cho thấy, trong năm 2013, bộ trưởng phụ trách viện trợ quốc tế Canada từng từ chối một chương trình hợp tác với Việt Nam của Liên Hiệp Quốc mà các nhà ngoại giao của ông đã đề nghị.
Ông Zephirin Diabre, phụ tá tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, phát biểu nhân dịp kỷ niệm 25 năm UNDP hợp tác với Việt Nam. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/Getty Images)
Một bản ghi nhớ vào Tháng Tám, 2013, với bộ trưởng bộ phát triển khi ấy là ông Christian Paradis, đã đề nghị một thỏa thuận tài trợ của Chương Trình Phát Triển Liên Hợp Quốc (UNDP) để đóng góp $14 triệu trong vòng ba năm cho một kế hoạch phát triển kinh tế xã hội quan trọng ở Việt Nam.
Ðây là dự án với Việt Nam mà Liên Hiệp Quốc đã khởi động vào năm 2012. Theo đó, các nhà tài trợ được yêu cầu cung cấp $134.5 triệu bằng cách đóng góp trực tiếp, và đã đạt được $45.6 triệu tại thời điểm bản ghi nhớ được viết. Bộ phận đối ngoại Canada đề nghị góp vào $14 triệu.
Bản ghi nhớ 11 trang, được ông Paul Rochon, quan chức hàng đầu về viện trợ nước ngoài, xác nhận, ghi chú rằng chương trình này là một phần của chiến lược quốc gia với Việt Nam và mang lại cơ hội giới thiệu sự hỗ trợ của Canada cho những phụ nữ bị thiệt thòi, dễ tổn thương và hỗ trợ các tổ chức công khai minh bạch.
Bản ghi nhớ nói thêm, ngoài ông Rochon, “các quan chức ngoai giao có liên quan, trong đó có đại sứ Canada tại Việt Nam và các bộ phận thương mại của bộ đã được tham khảo ý kiến và ủng hộ sáng kiến này.”
Bản ghi nhớ còn nói rằng xã hội dân sự và khu vực tư nhân xác định “lợi thế và vai trò của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam.”
Nhưng có vẻ như ông Paradis đã từ chối, trên trang cuối của bản ghi nhớ, ông đánh dấu vào ô “Tôi không đồng ý với đề nghị.” Sau đó, ông viết trong phần ý kiến bên dưới: “Xin liên lạc với văn phòng của tôi để được hướng dẫn,” ký tên và ghi ngày 19 Tháng Mười Một, 2013.
Tờ Embassy đã hỏi xem văn phòng của Bộ Trưởng Bộ Phát Triển Marie-Claude Bibeau và Văn Phòng Toàn Cầu Canada có biết về chương trình này và tại sao ông Paradis từ chối.
Trong email trả lời ngày 24 Tháng Ba, ông Louis Belanger, giám đốc truyền thông cho bà Bibeau, viết: “Bộ đã được hỏi để tìm hiểu xem liệu một sáng kiến tương tự có thể được theo đuổi thông qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật của Canada.”
Hỗ trợ kỹ thuật có thể liên quan đến việc cung cấp cán bộ có chuyên môn về quốc tế, điều mà Canada vẫn tham gia với Việt Nam thông qua các chương trình khác. Bản ghi nhớ về chương trình đề nghị của Liên Hợp Quốc cho biết sẽ cho phép việc chia sẻ chuyên môn kỹ thuật cũng như các dịch vụ chuyện môn khác.
Ông Belanger cho biết, mặc dù Canada tiếp tục cung cấp các hỗ trợ cho một số dự án khác cho Việt Nam, chính phủ vẫn chưa thiết lập bất kỳ chương chình tương tự nào với UNDP và Việt Nam.
Tuy nhiên, văn phòng của bà Bibeau không loại trừ việc tham gia vào các chương trình khác trong tương lai của UNDP.
Về phía Việt Nam, khi được tờ Embassy hỏi, ông Tô Anh Dũng, đại sứ Việt Nam tại Canada, cho biết, nhân viên đại sứ quán Việt Nam không hề biết gì về sự việc này.
Trong những năm sau bản ghi nhớ, Việt Nam đã trở nên có liên quan với Canada hơn. Hiện nay, cùng với Canada, Việt Nam là một thành phần trong hiệp định TPP và là một phần của Chiến Lược Giáo Dục Quốc Tế trong thời đại cựu Thủ Tướng Harper.
Việt Nam cũng là một đất nước được coi là ưu tiên trong các viện trợ quốc tế, mặc dù Ủy Ban Ðối Ngoại Quốc Hội hiện vẫn còn đang xem xét việc nước nào nên được bao gồm trong danh sách đó. (L.Q.T.)
