Quốc Dũng/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Cách nay 42 năm, vào ngày 19 Tháng Giêng, 1974, Trung Quốc tấn công, xâm chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Trong trận hải chiến giữa hải quân VNCH và hải quân Trung Quốc để bảo vệ chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa, có 74 quân nhân Quân Lực VNCH hy sinh.
Rồi đến biến cố 1975, Sài Gòn thất thủ, sự kiện Trung Quốc xâm chiếm quần đảo Hoàng Sa cũng như sự hy sinh của 74 quân nhân VNCH bị chế độ Hà Nội ém nhẹm.
Lễ trao nhà cho bà quả phụ Nguyễn Thành Trí (đứng giữa). (Hình: Nhịp Cầu Hoàng Sa cung cấp)
Đến gần đây, do Trung Quốc không ngừng gia tăng áp lực trên Biển Đông, những câu chuyện liên quan tới Hoàng Sa thời VNCH cùng các nỗ lực bảo vệ chủ quyền, trận hải chiến, sự hy sinh của các quân nhân VNCH… mới được nhiều người xới lại. Ở trong nước, người ta bắt đầu tưởng niệm những người lính VNCH đã hy sinh bảo vệ Hoàng Sa.
Và, không dừng ở tưởng niệm, một nhóm người gồm các nhà báo Vũ Kim Hạnh (cựu tổng biên tập báo Tuổi Trẻ), Nguyễn Thế Thanh (cựu tổng biên tập báo Phụ Nữ Sài Gòn), Huy Đức (tác giả “Bên Thắng Cuộc”) cùng nhà nghiên cứu hàng hải Đỗ Thái Bình (Hội Khoa Học Biển Sài Gòn) và Tiến Sĩ Nguyễn Thị Hậu (Hội Khoa Học Lịch Sử Việt Nam) tự đứng ra thành lập quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa.”
Trong thông báo vận động đóng cho quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa,” nhóm khởi xướng cho rằng: “Đây không chỉ là vấn đề vật chất mà còn là thái độ của người Việt Nam hôm nay trước anh linh của những thế hệ cha anh vệ quốc vong thân. Mỗi người Việt Nam sẽ chọn cho mình một cách riêng để bày tỏ nghĩa cử của mình. Chúng tôi chọn Hoàng Sa như một nhịp cầu để nối những nghĩa cử ấy và mong trên nhịp cầu này sẽ bắt đầu những bước đi chung của người Việt Nam từ muôn phương.”
Quỹ này nhằm tri ân gia đình những người lính đã tham gia, đã ngã xuống trên các trận tuyến chống quân Trung Quốc xâm lược, đặc biệt là hai trận hải chiến Hoàng Sa 1974 và Gạc Ma 1988. Với quỹ này, những người khởi xướng mong muốn “làm điều gì đó thiết thực hơn cho thân nhân những người lính đã hy sinh ở Hoàng Sa và cho những người lính từ Hoàng Sa trở về sống âm thầm suốt 40 năm qua.”
Ông Lê Kế Lâm, Chuẩn Ðô Ðốc Hải Quân của Việt Nam hiện nay, thắp nhang trước bàn thờ cố Trung Tá Ngụy Văn Thà. (Hình: Nhịp Cầu Hoàng Sa)
Đấu giá tranh, gây quỹ
Trong dịp 30 Tháng Tư năm nay, “Nhịp Cầu Hoàng Sa” mở đợt vận động 400 triệu VND (khoảng $18,000) để giúp bà Phan Ngọc Hoa, vợ Thượng Sĩ Nguyễn Hồng Châu – người lính VNCH hy sinh tại Hoàng Sa, trang trải nợ nần và cũng để tri ân người đã khuất.
Thượng Sĩ Nguyễn Hồng Châu sinh năm 1939, tại Sài Gòn, gia nhập hải quân VNCH năm 1957. Tường trình ủy khúc do Tư Lệnh Hạm Đội VNCH, Đại Tá Nguyễn Xuân Sơn kính trình đô đốc ngày 16 Tháng Hai, 1974, viết về “Trường hợp tử trận của Thượng Sĩ Nguyễn Hồng Châu” như sau: “Thượng Sĩ Nguyễn Hồng Châu được thuyên chuyển tới hộ tống hạm Nhựt Tảo HQ-10 kể từ ngày 1 Tháng Hai, 1972, giữ chức vụ trưởng ngành trọng pháo.”
“Ngày 19 Tháng Giêng, 1974, hộ tống hạm Nhựt Tảo 10 hải chiến với quân Trung Cộng tại quần đảo Hoàng Sa. Trong lúc giao tranh, Thượng Sĩ Châu đã không ngần ngại hiểm nguy, lao mình dưới làn mưa đạn của kẻ địch để liên lạc các ụ súng trên chiến hạm, phụ giúp nhân viên xạ thủ tác xạ chính xác vào quân xâm lăng khiến cho địch quân bị tổn thất nặng nề về sinh mạng cũng như vật chất. Riêng Thượng Sĩ Châu bị trọng thương và đã hy sinh vì tổ quốc ngày 23 Tháng Giêng, 1974, thi hài được tẩm liệm theo quân cách và di chuyển về quê quán để an táng theo ý kiến của thân nhân.”
Khi hy sinh, ông để lại người vợ Phan Ngọc Hoa khi đó 36 tuổi cùng bốn con nhỏ. Hiện nay bà Hoa sống tại căn chung cư tầng trệt số 007 chung cư C3 Tân Vĩnh, phường 6, Quận 4, Sài Gòn cùng người con trai út Nguyễn Hồng Quý và người con gái đầu Nguyễn Thị Hồng Ngọc.
Căn chung cư này là tài sản mà gia đình được đền bù sau khi giải tỏa căn nhà cũ (là nơi tọa lạc cao ốc H3 Hoàng Diệu, Quận 4 ngày nay). Là người trông nom chăm sóc mẹ già, ông Quý đã thế chấp căn chung cư này để có tiền góp, mua xe chở khách làm phương tiện sinh sống. Tuy nhiên, đến nay số tiền còn nợ lên gần 900 triệu VND (khoảng $40,000), còn bà Hoa thường xuyên đau ốm.
Dẫn lời nhà báo Huy Đức trên trang web Nhịp Cầu Hoàng Sa, để giúp bà quả phụ Nguyễn Hồng Châu, và nhằm mở đầu đợt vận động này của quỹ, ông Nguyễn Ngọc Thanh ở Boston, Massachusetts, người mua đấu giá bức tranh “Tĩnh Vật Hoa” của nhà thơ Đỗ Trung Quân hồi Tháng Giêng, 2014, quyết định tặng lại bức tranh này cho quỹ để tổ chức đấu giá.
Trước đây ông Thanh mua bức tranh này với giá $2,000, và hiện bức tranh đang được treo tại nhà ông. Tuy nhiên, thay vì sở hữu kỷ vật được đấu giá đầu tiên này của quỹ, ông Thanh mong muốn bức tranh được “luân lưu” tới tay những nhà hảo tâm khác, tiếp tục gây quỹ cho “Nhịp Cầu Hoàng Sa.”
Vẫn theo nhà báo Huy Đức trên Nhịp Cầu Hoàng Sa, bức tranh được đấu giá trong 10 ngày, vẫn lấy giá khởi điểm của năm 2014 là $300. Đến trưa ngày 30 Tháng Tư, bức tranh đã được ông Luyện Vũ, ở tiểu bang Oklahoma, mua với giá $2,000.
Bà quả phụ Nguyễn Hồng Châu (trái) trong lễ trao nhà cho bà Ngụy Văn Thà. (Hình: Nhịp Cầu Hoàng Sa cung cấp)
“Dựng lại nhà” cho bốn gia đình tử sĩ Hoàng Sa
Khởi xướng từ năm 2014, đến đầu năm 2016, quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa” đã giúp được bốn gia đình tử sĩ Hoàng Sa “dựng lại nhà.”
Đầu tiên, ngày 11 Tháng Bảy, 2014, giúp bà quả phụ hải quân Trung Tá Ngụy Văn Thà, nhũ danh Huỳnh Thị Sinh, mua một căn hộ trị giá hơn 1.1 tỉ VND (khoảng $50,000) với ba phòng, rộng hơn 60 mét vuông nằm trên tầng năm (số 5.05) cao ốc B chung cư Nguyễn Kim, phường 7, Quận 10, Sài Gòn. Khu Nguyễn Kim cũng là nơi vợ chồng bà thuê từ năm 1973 để ở, và từ khi Trung Tá Ngụy Văn Thà hy sinh, bà Sinh cùng ba người con gái tiếp tục sinh sống tại đây cho tới năm 2009, khi chung cư bị giải tỏa để xây mới.
Sau đó, bà Sinh ghi danh nhận một căn tái định cư kèm theo một khoản tiền hỗ trợ là 546 triệu VND (khoảng $24,000). Tuy nhiên, cho tới nay, khu căn hộ tái định cư chưa hề có dấu hiệu khởi công. Do không thể tiếp tục chờ đợi, với sự hỗ trợ của “Nhịp Cầu Hoàng Sa,” bà Huỳnh Thị Sinh tiến hành làm thủ tục chuyển yêu cầu từ nhận căn hộ tái định cư sang mua căn hộ kinh doanh này.
Ngày 30 Tháng Tư, 2015, quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa” chi 400 triệu VND (khoảng $18,000) giúp vợ và con trai tử sĩ Hoàng Sa Nguyễn Thành Trọng chuộc lại nhà. Gia đình Trung Sĩ Nguyễn Thành Trọng đang sinh sống tại ấp Thới Khánh, xã Tân Thạnh, huyện Thới Lai, Cần Thơ. Ông hy sinh năm 25 tuổi, khi đó vợ ông là bà Nguyễn Thị Lựa, 23 tuổi, đang mang thai ở tháng thứ bảy. Sau khi sinh, bà đặt tên con trai là Nguyễn Hoàng Sa để tưởng nhớ ông và một vùng lãnh thổ thiêng liêng đã mất.
Trước đây, Hoàng Sa có nghề cắt kiếng, làm cửa nhôm, nhưng việc kinh doanh không thuận lợi và nợ nần. Rồi miền Tây nổi lên phong trào karaoke, Hoàng Sa vay nóng một khoản tiền khá lớn để đầu tư ba phòng karaoke. Tuy nhiên, kinh doanh cũng không thuận lợi, nợ chồng nợ, karaoke phải dẹp bỏ. Hoàng Sa làm giấy nợ vay một khoản tiền lớn hơn với điều kiện, sau ba năm nếu không trả được cả vốn lẫn lãi thì phải chịu mất nhà. Và, Hoàng Sa làm rất nhiều nghề để kiếm sống. Nghề hiện tại của anh là mua bán ve chai.
Ngày 15 Tháng Tám, 2015, quỹ đã chi 400 triệu VND giúp bà Phan Thị Thê, 88 tuổi, mẹ của tử sĩ Hoàng Sa Phạm Ngọc Đa, xây nhà. Kinh phí xây dựng toàn bộ hết 720 triệu VND, phần còn lại do gia đình đóng góp. Ngôi nhà mới, một trệt, một lầu, được xây thay thế cho căn nhà mái tôn, vách ván, được dựng khi Trung Sĩ Phạm Ngọc Đa còn sống tại 588/20 khóm Đông Thịnh 3, phường Mỹ Phước, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang.
Trung Sĩ Phạm Ngọc Đa bị thương ngày 19 Tháng Giêng, 1974, trong trận hải chiến Hoàng Sa lịch sử. Ông được đưa xuống bè cứu sinh, sau nhiều giờ lênh đênh trên biển, ông trút hơi thở cuối cùng chỉ không lâu trước khi bè này gặp được tàu Hà Lan.
Trước đó, quỹ đã tặng bà Phan Thị Thê một sổ tiết kiệm trị giá 150 triệu VND (khoảng $7,000). Vừa qua, khi bà bị bệnh, phải nong động mạch vành, Nhịp Cầu Hoàng Sa chi 112 triệu VND (khoảng $5,000) để hỗ trợ gia đình trang trải các chi phí thuốc men và bệnh viện.
Ngày 19 Tháng Giêng, 2016, quỹ góp 650 triệu VND (khoảng $28,000) giúp bà quả phụ hải quân Thiếu Tá Nguyễn Thành Trí, nhũ danh Ngô Thị Kim Thanh, mua nhà tại phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân, Sài Gòn.
Thiếu Tá Nguyễn Thành Trí, hạm phó hộ tống hạm Nhựt Tảo, tử trận tại Hoàng Sa khi vợ ông mới 28 tuổi, đang mang thai người con thứ hai và người con trai này được đặt tên là Nguyễn Thanh Triết, tự Hoàng Sa. Như phần lớn các góa phụ Hoàng Sa khác, suốt 42 năm qua, bà Ngô Thị Kim Thanh vẫn ở vậy thờ chồng và làm dâu trong căn nhà 2B Bà Triệu, quận 5.
Năm 2000, nhà chồng bán nhà chia cho tám anh chị em, bà dùng số tiền này mua được một căn hộ chung cư 40 mét vuông, sống cùng hai con (người con gái đầu, Nguyễn Thị Thanh Thảo, sinh năm 1969). Kể từ Tháng Bảy, 2014, Nguyễn Thanh Triết cưới vợ, căn hộ càng trở nên chật chội. Để cải thiện chỗ ở, gia đình bà Thanh đã phải bán căn hộ đang ở với giá hơn 1 tỉ VND (khoảng $48,000), và quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa” góp 650 triệu VND, cùng với phần dành dụm lâu nay, gia đình bà đã mua căn nhà này với giá 2.1 tỉ VND (khoảng $90,000).
Khởi công nhà cho mẹ tử sĩ Hoàng Sa Phạm Ngọc Đa ở Long Xuyên. (Hình: Nhịp Cầu Hoàng Sa cung cấp)
Mong nối những tấm lòng người Việt
Sau hai năm vận động, từ ngày 7 Tháng Giêng, 2014, quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa” đã nhận được hơn 1,000 lượt đóng góp với số tiền lên đến hơn 4.5 tỉ VND (khoảng $200,000).
Song song với giúp đỡ các gia đình tử sĩ Hoàng Sa, quỹ còn có nhiều hoạt động hỗ trợ các gia đình liệt sĩ Gạc Ma và các cựu binh Gạc Ma sửa sang nhà cửa, cấp học bổng cho con em… Theo đó, quỹ đã chi 432 triệu VND (khoảng $19,000) giúp cựu binh Gạc Ma Lê Hữu Thảo mua đất xây nhà ở Hà Tĩnh (tân gia ngày 5 Tháng Hai, 2015); chi 20 triệu VND (khoảng $900) cùng với blogger Cu Làng Cát giúp bà Hồ Thị Đức, mẹ anh hùng liệt sĩ Gạc Ma Trần Văn Phương, sửa nhà ở Quảng Bình; chi 40 triệu VND (khoảng $1,800) giúp cựu binh Gạc Ma Phạm Xuân Trường hoàn thiện nhà ở Hương Sơn, Hà Tĩnh; giúp cựu binh Gạc Ma Hồ Văn Ba (Bố Trạch, Quảng Bình) 50 triệu VND (khoảng $2,300) trả khoản nợ ngân hàng từ lâu không có khả năng chi trả…
Ngoài ra, quỹ còn mua tặng Trung Sĩ VNCH Phan Văn Phải (quận 10, Sài Gòn) một xe máy trị giá 19,3 triệu VND (khoảng $850); chi 10 phần quà Tết cho năm gia đình Hoàng Sa và năm gia đình Gạc Ma trị giá mỗi phần quà là 5 triệu VND (khoảng $2,300)…
Ngoài việc kêu gọi đóng góp để hỗ trợ thân nhân tử sĩ và những quân nhân tham chiến ở Hoàng Sa năm 1974 như một cách để tri ân, những người khởi xướng còn kêu gọi công chúng cung cấp thêm chi tiết về gia đình của các tử sĩ và thông tin về những quân nhân VNCH đã từng tham chiến bảo vệ chủ quyền Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa, đặc biệt là những gia đình, cá nhân đang cần giúp đỡ.
Quỹ “Nhịp Cầu Hoàng Sa” mong nhận được sự hưởng ứng của người Việt ở trong và ngoài nước theo các địa chỉ sau:
1-Đỗ Thanh Triều, Vietcombank Sài Gòn số tài khoản 0071001176816 cho tiền đồng Việt Nam (VND), và Vietcombank Sài Gòn số tài khoản 0071370974455 cho đô la (USD).
2-Trường hợp chuyển tiền mặt xin gửi: Đỗ Thanh Triều, báo Tuổi Trẻ, 60A Hoàng Văn Thụ, phường 9, quận Phú Nhuận, Sài Gòn, điện thoại: +84903383994.
3-Tài khoản Paypal: [email protected].
4-Những người ở Mỹ có thể gửi check cho “Thai Dinh” (tức Đinh Quang Anh Thái), nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683, USA; với memo “Đóng góp cho quỹ Nhịp Cầu Hoàng Sa.”
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
