Bùi Bích Hà
Lời mở của người thu góp tài liệu: Mặc dầu không hoàn toàn chia sẻ quan điểm của nhà văn trẻ Lauren Shields nhưng bbh chọn gởi tới quý độc giả luận cứ tóm gọn dưới đây vì nhận thấy bà đưa ra một quan điểm mới, khá mạnh dạn, gợi ý nữ giới đi tìm một thế quân bình lành mạnh giữa vẻ đẹp nội tâm và ngoại hình trong khi hầu như bạn gái trong mọi xã hội thời nay đều chạy theo các tiện nghi bề ngoài ngày càng nhiều, tới mức ồ ạt, khiến phụ nữ chúng ta bỏ quên sức mạnh có khả năng chinh phục của chính mình. Ước mong quý độc giả thưởng thức và đi tới một chọn lựa riêng để làm nên bản sắc đặc thù của mỗi người.
Nhà văn Lauren Shields bỏ phấn son và y phục thời trang, quấn khăn che tóc suốt 9 tháng như một phần trong kế hoạch từ khước vẻ đẹp theo tiêu chuẩn cổ điển nhằm khám phá các giá trị đích thật của mình. Bà hiện đang viết cuốn sách có nhan đề “The Modesty Experiment” (Thử Nghiệm của Tính Khiêm Nhượng) kể lại thứ tự thời gian của cuộc hành trình từ “sợ hãi đến giải thoát” bà đã trải qua.
Shields không phải là người phụ nữ đầu tiên sẵn sàng làm bất cứ việc gì để xây dựng tính tự tin. Tháng 3 năm 2011, như một cách thế để ra khỏi ám ảnh về ngoại hình của mình, nhà văn Kjerstin Gruys không soi gương trong suốt thời gian một năm chuẩn bị làm đám cưới. Thử nghiệm này giúp Gruys học bài học đặt lòng tin nơi những ai khen cô xinh đẹp và biết rằng chỉ có cô là người tự phê bình mình đáng kể nhất.
Không có gì ngạc nhiên khi một số lớn phụ nữ luôn trăn trở với dáng vẻ bề ngoài của họ. Một cuộc nghiên cứu do Renfrew Center Foundation tiến hành cho thấy 44% phụ nữ trải qua những cảm xúc tiêu cực khi họ không trang điểm, thấy họ không hấp dẫn và gần như trần truồng. 32% chia sẻ họ trang điểm để cảm thấy dễ chịu và 11% là vì theo thói thường trong xã hội. Cũng khó mà trách họ bởi vì một cuộc thăm dò của Ðại Học Harvard nhận thấy phụ nữ điểm trang được đánh giá là đáng tin cậy, có năng lực và dễ mến.
Theo chuyên viên về lòng tự tin Susan Vernicek, trong khi trải nghiệm của Shields có vẻ cực đoan, bài học suy ra từ đó lại rất có ý nghĩa. Bà nói: “Ðối với nhiều phụ nữ, cảm giác mình xinh đẹp và tự tin là một thử thách hàng ngày. Không có gì sai khi họ trang điểm và làm cho mình trông khả ái nhưng cũng cần tìm hiểu vì sao họ rất khó rời nhà mà không trang điểm và ăn mặc đẹp.”
Và Shields dự tính trả lời câu hỏi này. Lùi lại năm 2010, cô cũng giống như bất cứ một phụ nữ thời thượng nào khác, sống và làm việc ở New York. Mỗi buổi sáng, cô đi bộ khá xa từ căn chung cư trên đường Williamsburg, Brooklyn, đến văn phòng nơi cô làm việc ở Manhattan. Cô ngạc nhiên nhận thấy các phụ nữ đáp chuyến xe điện ngầm ai cũng trang phục rất đẹp mắt. Cô viết như sau: “Ðó là cả một đội quân các cô/các bà thắt đáy lưng ong, cánh tay săn chắc, tóc bồng bềnh như mây, khuôn mặt trang điểm kỹ và mang giày gót cao (một việc thật khó mà hình dung ra so với chặng đường mọi người phải rảo bước). Ai cũng rạng rỡ, ai cũng thanh lịch.
Tuy vậy, ý nghĩ mặc bộ y phục mà Shields gọi là “Bộ-y-phục-người-lớn” trông đầy vẻ giả tạo. Trên đường về nhà, đi ngang qua những phụ nữ Do Thái Hasidic quấn khăn trên đầu, cô thấy thèm. Những phụ nữ này không hề phải bận tâm với mọi thứ “phụ tùng” làm đẹp cũng như mái tóc họ có xẹp lép hay không? Cô viết: “Trước hết, họ không thời thượng như đa số bạn gái mà tôi nhìn thấy khắp mọi nơi. Có vẻ như họ tập trung vào một điều gì khác, quan trọng hơn xu hướng chung của xã hội. Họ có một lý do chính đáng để không trang phục như đám đông láo nháo trên đại lộ số 5, khiến tôi cũng có một lý do của mình.”
Hai năm sau, khi Shields theo học lớp Thần học tại Ðại Học Emory, một diễn giả đến thăm lớp “Women in Church History” để thảo luận về cái khăn trùm đầu (hijab) của phụ nữ Hồi Giáo. Trước đó, Shields luôn nghĩ rằng các phụ nữ trùm khăn hijab đã được giáo dục phải biết hổ thẹn về thân thể của họ nhưng sau khi nghe vị diễn giả thuyết trình, cô đã nhanh chóng thay đổi cách suy nghĩ. Cô viết: “Tôi nghĩ không lẽ nào người phụ nữ cảm thấy tự do hơn với trang phục khiêm tốn hoặc họ muốn ở trong cảm giác hổ thẹn về thân thể họ? Trong thực tế, tôi sớm hiểu rằng không có chuyện hổ thẹn ở đây. Trái lại, là niềm tự hào. Giờ đây, không chỉ phụ nữ, nhiều người ước muốn được đánh giá là những gì khác hơn với một kiểu tóc hay bộ mông đúng tiêu chuẩn kích thước để được xem là đẹp.
Cho tới lúc này, tôi ý thức mình quan tâm hơi nhiều về dáng vẻ bề ngoài của tôi. Tuy trong thâm tâm, tôi coi rẻ mọi thứ phù phiếm song tôi rất khó chịu biết mình quá chú trọng đến ngoại hình. Có ngày tôi băn khoăn để ý thấy “mỡ” thừa ra ở chỗ trước đây không có và buồn bực mãi; da cổ thì xệ xuống so với tôi năm 20; ngủ nửa đêm giật mình thức giấc tự hỏi mình có mập quá không, có già đi không, có còn xinh đẹp không?
Cảm giác phần nào đạo đức giả vì bản thân có son phấn mỹ phẩm trị giá tới $600 Mỹ kim và giầy dép nhiều hơn bất cứ một phụ nữ bình thường nào khác, Shields quyết định cho ra mắt độc giả cuốn Modesty Experiment. Ðể giữ tính khả tín, cô khởi sự viết blog, nhật ký, cho đi một phần ba quần áo thời trang trong tủ và toàn bộ mỹ phẩm trên bàn trang điểm.
Suốt 9 tháng sau đó, cô đội khăn che tóc, mặc quần áo rộng, giữ kín vai và đầu gối. Ngoại trừ vài trường hợp hãn hữu bất khả kháng, cô không trang điểm và không sơn móng tay. Mặc dầu có đôi chút lo sợ đã không chăm chút bề ngoài và với ngoại hình có vẻ bất cần nhưng cô thực sự chú tâm vào những gì quan trọng. Cô cũng nghiệm thấy rằng không có gì là yếu kém hay sai trái trong việc chăm lo cho dáng vẻ bề ngoài của một người song điều cô muốn là thiết lập thế quân bình lành mạnh. Cô viết tiếp: “Tôi học được rằng xinh đẹp không phải là cái tội nhưng khi nó trở thành nền tảng tạo nên bản ngã của bạn (theo cái cách kỹ nghệ quảng cáo thuyết phục người tiêu dùng) thì đó là lúc chính bạn tự làm thương tổn mình.”
Khôi hài nhất là khi Shields ngưng việc trau chuốt quá nhiều bề ngoài của cô thì xem ra nhiều đàn ông tốt lại đến với cô. Bạn luôn dễ dàng lọt vào tầm mắt của những người có lòng mà không phải bỏ nhiều công lao để tự “quảng cáo” mình. Shields tâm sự: “Tôi đã ‘nổi bật’ trước một người mà tôi hằng mong đợi. Ba tuần trước, lời cầu hôn của chàng làm đảo lộn vũ trụ quanh tôi. Tôi ‘nổi bật’ giữa một cộng đồng phụ nữ khởi sự có những trao đổi về sức quyến rũ của vẻ đẹp lý tưởng bởi vì nó đòi hỏi một quá trình bảo dưỡng đắt giá đi kèm với ý thức tự phê phán không bao giờ ngưng.”
Trên hết bất cứ điều gì khác, tôi tập nhìn ngoại hình chính mình một cách trung thực: bộ Lauren Suit chả là gì ngoài việc cho tôi điều kiện bề ngoài cần thiết hàm chứa bên trong nó cuộc sống nội tâm không bao giờ có bán trong các thương xá, chưa kể bạn sẽ ngạc nhiên nhận ra bạn tiết kiệm được rất nhiều tiền khi không chạy theo những kiểu thời trang mới nhất.
Sau cùng, Susan Vernicek, chuyên viên về tính Tự Tin, nhắn nhủ như sau: “Nếu bạn đang cố gắng nâng cao lòng tự tin mà không dựa vào quần áo và son phấn, bạn hãy thử phương pháp Modesty Experiment trong một ngày, để ý xem bạn cảm giác thế nào khi bạn thấy mình xinh đẹp và tìm nhiều cách để gợi lại những cảm xúc ấy mỗi ngày.”
Lời kết: Như chúng ta đều biết, tất cả kinh nghiệm viết thành bài bản hay sách để truyền đạt thường có chút quá đà, khiến người đọc đôi lúc cảm thấy như khó thực hiện, chưa kể nếu tác giả của những chia sẻ lại đến từ một cộng đồng có văn hóa khác biệt. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản chúng ta đọc, tìm tòi, lắng nghe, lựa chọn những đề nghị tích cực và phù hợp với tâm tình cũng như cách sống của chúng ta để làm phong phú thêm số vốn kiến thức riêng, từ đó, đưa tới những ứng xử đa dạng giúp chúng ta thành công dễ dàng hơn trong cuộc chiến sinh tồn. Trong mọi trường hợp, cái gì càng giản dị, ít tốn công sức bảo trì thì càng ít vấn đề nên sẽ bền lâu. Nếu son phấn và thời trang cần ánh đèn (sân khấu) quanh mình để tỏa sáng vào một thời điểm nhất định thì vẻ đẹp từ nội tâm là ngọn đèn tự nó tỏa sáng, tự nó dâng hương, mọi lúc, mọi nơi, không lệ thuộc ngoại cảnh, không suy tàn, là sở hữu riêng của một người và làm nên bản sắc của người ấy. Tất cả vấn đề bạn gái chúng ta cần quan tâm là thiết lập một thời khóa biểu chia đều cho nội tâm và ngoại hình để có sự cân đối của cả hai.
